آیا واکسیناسیون با واکسنهایی که بر اساس ویروس اصلی و اولیه‌ی عامل کووید-۱۹ ساخته شده‌اند، می‌توانند در برابر واریانتهای جدید موثر باشند؟
آیا واکسنهایی که بر اساس واریانتهای جدیدتر ساخته شده‌اند، می‌توانند محافظت بیشتری نسبت به واکسنهای اولیه ایجاد کنند؟

مقاله ای در نیچر مدیسین با بررسی ۱۴ مقاله و گزارش مربوط به واکسن های mRNA و پروتئین نوترکیب از فایزر و مودرنا و Sanofi–GSK، سعی کرده به این پرسش ها پاسخ دهد. این واکسنها مربوط به ویروس اصلی، یا واریانتهای دلتا، بتا، امیکرون BA.1 یا BA.4/5 و یا ترکیبی از آنها بوده است.

به صورت خلاصه بر اساس مدلسازی بر پایه مطالعات آزمایشگاهی، پیش‌بینی شده که هم تزریق واکسنهای اولیه و هم به روز شده به عنوان بوستر، می‌توانند محافظت در برابر ابتلا به عفونت علامت دار کووید و بیماری شدید را به شکل قابل توجهی افزایش دهند. این افزایش برای واکسنهای به روز شده بیشتر است.

۱- بعد از تزریق بوستر، تیتر آنتی بادی خنثی کننده با در نظر گرفتن مجموع واریانتها، با واکسنهای به روز شده ۱۴/۱ برابر و با واکسنهای اولیه ۱۱/۵ برابر، افزایش داشته است (نسبت به قبل از دریافت بوستر).


۲- تیتر آنتی بادی خنثی کننده بعد از دریافت دز بوستر با واکسنهای به روز شده، در برابر ویروس اصلی عاملی کووید-۱۹ مشابه با واکسنهای اولیه بوده است اما واکسنهای به روز شده، به شکل معناداری، سطح بالاتری (۱/۶۱ برابر) از آنتی بادیهای خنثی کننده در برابر واریانتهای تست شده ایجاد کرده‌اند.

۳- وقتی واکسن و واریانت تست شده با هم یکی باشند این نسبت ۱/۶۱ برابر، بیشتر (۱/۸۵ برابر) و وقتی مشابه نباشند این نسبت ۱/۶۱ برابر، کمتر (۱/۴۷ برابر) می‌شود. این اختلاف هم از نظر آماری معنادار بوده.

۴- افزایشِ نسبی‌ِ آنتی بادی های خنثی کننده با واکسنهای به روز شده نسبت به واکسن های اولیه، تحت تاثیر ظرفیت واکسن (تک ظرفیتی یا دو ظرفیتی)، سابقه عفونت قبلی و تعداد واکسن قبلی دریافت شده نبوده است.


۵- البته این به آن معنا نیست که هر واکسن ساخته شده بر اساس واریانتهای جدید عملکرد بهتری از واکسنهای اولیه داشته باشد. مطالعه محدودیتهایی هم مثل نوع آنتی ژن واکسن، حجم نمونه های کم و مطالعه آزمایشگاهی بودن را دارد.


۶- بعد از آن بر اساس مدلی که بر پایه مطالعات قبلی ساخته و اعتبار آن مورد تائیید قرار گرفته سعی شده تا با کمک نسبت افزایش در تیتر آنتی بادی خنثی کننده، میزان محافظت بالینی برای یک دوره ۶ ماهه بعد از بوستر به درصد تعیین شود. این مورد به وجود ایمنی قبلی پیش از دریافت بوستر ارتباط زیادی دارد.

۷- اگر در جمعیتی با ایمنی قبلی ناشی از واکسن یا ابتلا، محافظت ۵۰٪ علیه عفونت علامت دار در نظر بگیریم، (نسبت به افراد بدون این ایمنی)، واکسن های اولیه و به روز شده به ترتیب این محافظت ۵۰٪ در برای ابتلا به عفونت علامت دار را به ۸۶/۱ و ۹۱/۲ ٪ می‌رسانند.

۸- پیش بینی می‌شود در جامعه ای با ایمنی ۵۰٪ در برابر ابتلا به عفونت علامت دار، محافظت ۸۶/۶٪ در برابر بیماری شدید وجود داشته باشد. این درصد محافظت از قبل، با واکسنهای اولیه و به روز شده به ترتیب به ۹۸/۱ و ۹۹٪ می‌رسد.

۹- اینجا هم اختلاف عملکرد بین واکسن اولیه و به‌روز شده در افزایش محافطت معنادار بوده است(P <0.001). از هر ۱۰۰۰ مورد بیماری شدید که طی شش ماه رخ دهد، این منجر به جلوگیری از بروز بیماری شدید برای ۸ نفر اضافه تر می‌شود.

۱۰- اگر محافظت قبلی افراد در جامعه در برابر ابتلا به کووید علامت دار و بیماری شدید را به ترتیب حدود ۱۰٪ و ۴۴٪ در نظر بگیریم، محافظت اضافه تری که واکسنهای به روز شده در مقایسه با واکسنهای اولیه ایجاد می‌کنند به ترتیب به میزان ۱۱/۳ و ۶ ٪ برای ابتلا و بیماری شدید خواهد بود

در واقع هر چه سطح ایمنی قبلی در جامعه (نسبت به واریانت در گردش) کمتر باشد، تاثیر اضافه تری که واکسن به روز شده نسبت به واکسن اولیه ایجاد می‌کند بیشتر است. این محافظت بیشتر ایجاد شده، صرف نظر از شباهت و یا تفاوت واریانت در گردش و واریانت مورد استفاده در واکسن بوده است. اگر اینها مشابه باشند درصد محافظت باز هم بالاتر می‌رود و اختلاف ایجاد شده با واکسنهای اولیه باز هم بیشتر می‌شود

متاسفانه در ایران واکسن ارجح برای بوستر (mRNA) نداریم. تنها واکسن به روز شده در ایران برکت پلاس برای امیکرون (BA.1) است. (موجودی ؟). واکسنهای دیگر همه بر اساس ویروس اولیه هستند. از طرفی در این مطالعه واکسنهای ویروس غیر فعال مورد بررسی قرار نگرفته‌اند. عمده بررسی بر اساس واکسنهای mRNA (یک مطالعه از پروتئین ساب یونیت) بوده است.
به صورت کلی بر اساس نوع پلتفورم شاید بتوان به صورت غیر مستقیم در نظر گرفت که تزریق واکسنهای پروتئینی در کشور هم به همین ترتیب منجر به افزایش محافظت می‌شوند و این نیز بستگی به میزان ایمنی قبلی دارد.

@Scientometric