سر مقاله‌ی‌ شماره جدید مجله نیچر:

جامعه علمی جهانی باید از محققین و دانشمندان ایرانی زندانی شده در این کشور‌ دفاع کنند.

ماه گذشته برای یک دوره بسیار کوتاه، به نظر می رسید که مراد طاهباز، یکی از بنیانگذاران خیریه بنیاد میراث حیات وحش ایران در تهران، ممکن است پس از چهار سال زندان در ایران آزاد شود و به خانه برود.
موسسه خیریه طاهباز با گذاشتن تله دوربین، یوزپلنگ آسیایی در معرض خطر انقراض (Acinonyx jubatus venaticus) را تحت نظر داشت.

سیستم قضایی ایران حکم داد که این جاسوسی است و طاهباز با هفت همکارش در حال گذراندن حکم ده سال زندان است. کاووس سید امامی، یکی دیگر از بنیانگذاران این موسسه خیریه و جامعه شناس، تنها چند هفته پس از دستگیری در زندان درگذشت.

طاهباز تابعیت ایران، انگلیس و آمریکا را دارد. او ابتدا به عنوان بخشی از معامله و تبادلی که شامل دو شهروند بریتانیایی-ایرانی، (کارمند خیریه نازنین زاغری رتکلیف و مهندس انوشه آشوری) بود آزاد شد. دو نفر اخیر به سرعت به انگلستلن رفتند، اما طاهباز به زندان بازگردانده شد. خانواده او در شوک و ناباوری هستند.

طاهباز یکی از افراد از فهرست طولانی‌تر افراد شاغل در فعالیت‌های علمی در ایران می‌باشد که به جرم جاسوسی زندانی می‌شوند. وضعیت اسفناک آنها بسیار متزلزل تر است زیرا تبلیغات کمی در مورد اتهامات علیه آنها یا شرایط وحشتناکی که در آن نگهداری می شوند وجود دارد.

افراد دستگیر شده شامل افراد دوتابعیتی هستند مانند احمدرضا جلالی (سوئدی-ایرانی) که در مورد چگونگی مقاوم سازی بیمارستان ها در برابر بلایای طبیعی مطالعه می کند و با حکم اعدام مواجه است. و فریبا عادلخواه (فرانسوی-ایرانی) شاغل در Sciences Po در پاریس، که در سال ۲۰۹ دستگیر شد.

یکی از دلایلی که افراد دو‌تابعیتی دستگیر می شوند، استفاده به عنوان گروگان برای گرفتن امتیاز از دولت های غربی است. اما اکثریت محققین و دانشمندان زندانی را اتباع ایرانی تشکیل می‌دهند و داستان آنها چندان شناخته شده نیست. از جمله آنها می توان به نیلوفر بیانی، یکی از حامیان حیات وحش که قبلا در سازمان ملل متحد کار می کرد، اشاره کرد. افراد جوان تری نیز گرفتار شده اند، مانند علی یونسی، دانشجوی برنده جایزه علوم کامپیوتر در دانشگاه صنعتی شریف در تهران.


کتاب جدیدی به نام «آسمان بدون قفس» نوشته کایلی مور گیلبرت، مجازات‌های شدید روحی و جسمی را که آنها متحمل می‌شوند، به‌ویژه زنان، آشکار می‌کند. مور گیلبرت که دارای تابعیت دوگانه بریتانیا و استرالیا بوده و قبلا در دانشگاه ملبورن استرالیا بود، در سال ۲۰۱۸ برای شرکت در کنفرانسی به ایران سفر کرد و در حالی که آماده بازگشت به استرالیا بود در فرودگاه دستگیر شد. او به اتهام جاسوسی به مدت دو سال در زندان بود تا اینکه سال گذشته به عنوان بخشی از مبادله زندانیان آزاد شد.

مور گیلبرت مدتی را با بیانی و عادلخواه در زندان بدنام اوین در تهران گذرانده است. او به طور واضح توضیح می دهد که چگونه زنان تحت بازجویی و شکنجه قرار می گیرند، چگونه مورد آزار و اذیت جنسی قرار می گیرند، آنها را مجبور می کنند دوره هایی را در سلول انفرادی بگذرانند و از مراقبت های اولیه پزشکی محروم می شوند. این وسیله ای برای شکستن آنهاست تا به کارهایی که انجام نداده اند اعتراف کنند.

دولت استرالیا به خانواده مور گیلبرت توصیه کرده بود که در مورد پرونده او صحبت نشود تا علنی و عمومی نشود. زیرا این امر می تواند مذاکرات برای آزادی او را پیچیده کند. اما کسانی که از تبلیغات و علنی و عمومی شدن اجتناب می کنند، اولویت کمتری برای دولت های خود پیدا می‌کنند. مور-گیلبرت تماس تلفنی با پدرش را به یاد می آورد که در آن پدرش گفته بود که دولت توصیه کرده تا ساکت بمانید.

او در پاسخ گفت: "پدر، به من گوش کن، من وقت زیادی ندارم. باید سراغ رسانه ها رفت. به آنها بگو چه اتفاقی برای من می افتاده است. به آنها بگویید که من دستگیر شده ام و در انفرادی نگه داشته می شوم و از ملاقات با سفارت محروم هستم.

اگر دولت ها به جای معامله دوطرفه با ایران، یک صدا صحبت کنند، می توان با گروگان گیری مقابله کرد. و تبلیغات و عمومی کردن موضوع به صورت مداوم یکی از بهترین راه ها برای اعمال فشار بر همه طرف ها برای اقدام است.

جامعه علمی باید برای بالا بردن صدای خود در حمایت از دانشمندان و محققین زندانی تلاش بیشتری کند.

دانشمندان و محققین بین‌المللی باید برای همکاران ایرانی خود که از آزادی بیان بهره‌ای نمی‌برند، صحبت کنند.

بیانیه‌ها، نامه‌ها و حتی نام بردن از پژوهشگران زندانی ایران در کنفرانس‌ها و همایشها و … راه‌هایی هستند که می‌توان از طریق آنها به دانشمندان ایرانی گفت که دنیای علم در کنار آنها ایستاده است.

علم ایران تا زمانی که دانشمندان آن احساس امنیت نکنند، شکوفا نخواهد شد.

کانال تلگرامی @Scientometric