برای بیشتر افراد، مسمومیت غذایی ظرف چند روز تمام می‌شود؛ اما در بعضی افراد درد شکم، اسهال یا یبوست ماه‌ها و حتی سال‌ها ادامه پیدا می‌کند. این وضعیت سندرم روده تحریک‌پذیر پس از عفونت یا PI-IBS نام دارد و پژوهش‌ها نشان می‌دهند حاصل برهم‌خوردن چند سامانه به‌هم‌پیوسته در روده و مغز است.
پس از یک عفونت گوارشی، دست‌کم حدود یک نفر از هر ۱۰ نفر ممکن است به PI-IBS مبتلا شود. این عارضه بیشتر پس از عفونت‌های باکتریایی و انگلی دیده می‌شود تا ویروسی؛ ژیاردیا، کمپیلوباکتر، سالمونلا، ای‌کولای و شیگلا از عوامل شناخته‌شده‌اند.مطالب بیشتر
هنوز دقیقاً معلوم نیست چرا یک نفر کاملاً بهبود پیدا می‌کند اما دیگری سال‌ها علامت دارد. یکی از توضیح‌های اصلی، تغییر پایدار میکروبیوم روده است. عفونت می‌تواند جامعه میکروبی روده را به‌شدت مختل کند و در برخی افراد بخشی از میکروب‌های از دست‌رفته دیگر به وضعیت قبلی برنگردند. پژوهش‌ها همچنین نشان داده‌اند این تغییرات می‌توانند فعالیت آنزیم‌های تجزیه‌کننده پروتئین را افزایش دهند و بر سد روده اثر بگذارند.
در بیماران شواهدی از التهاب خفیف ماندگار، نامنظمی پاسخ ایمنی و اختلال در پیام‌رسانی التهابی دیده شده است. مطالعات حیوانی نیز نشان داده‌اند عفونت می‌تواند به نورون‌های دیواره روده آسیب بزند و حرکت روده را برای مدت طولانی تغییر دهد. در انسان، حساسیت احشایی نیز اهمیت دارد؛ به‌طوری‌که انقباض‌های طبیعی روده که معمولاً احساس نمی‌شوند، ممکن است به شکل درد درک شوند.
فرضیه دیگری می‌گوید آنتی‌بادی‌هایی که بدن علیه سموم برخی باکتری‌ها می‌سازد، ممکن است به‌طور متقاطع به بعضی ساختارهای خود بدن هم واکنش نشان دهند و در ادامه زمینه رشد بیش‌ازحد باکتری‌ها، افزایش نفوذپذیری روده و حساسیت بیشتر را فراهم کنند. با این حال، هنوز هیچ‌یک از این سازوکارها به‌تنهایی توضیح کامل بیماری نیست.
محور روده ـ مغز هم احتمالاً نقش دارد. اضطراب، افسردگی یا استرس در زمان عفونت با خطر بیشتر علائم پایدار ارتباط دارند، اما این به معنای خیالی یا صرفاً روانی بودن بیماری نیست. مغز می‌تواند شدت پردازش درد و پیام‌های روده را تغییر دهد و استرس نیز می‌تواند سد روده و رفتار برخی پاتوژن‌ها را تحت تأثیر قرار دهد. از سوی دیگر، شواهدی هم وجود دارد که در بسیاری از موارد اختلال ابتدا از خود روده آغاز می‌شود و سپس پیامدهای مغزی ایجاد می‌کند؛ بنابراین این دو دیدگاه الزاماً متناقض نیستند.
درمان اختصاصی و واحدی برای PI-IBS وجود ندارد و درمان معمولاً بر اساس نوع علائم انجام می‌شود. ریفاکسیمین برای IBS همراه با اسهال در برخی بیماران به کار می‌رود. در یک کارآزمایی تصادفی، گلوتامین در بیمارانی که پس از عفونت دچار IBS اسهالی و افزایش نفوذپذیری روده بودند علائم را کاهش داد، اما برای تعمیم این نتیجه هنوز مطالعات بزرگ‌تر لازم است. هیپنوتراپی هدایت‌شده برای روده نیز می‌تواند در کاهش درد مؤثر باشد و پیوند میکروبی مدفوع هنوز در این زمینه در حال بررسی است.
خبر امیدوارکننده این است که وضعیت بسیاری از بیماران با گذشت زمان بهتر می‌شود. در پیگیری هشت‌ساله افرادی که پس از آلودگی آب شهری دچار گاستروانتریت شده بودند، میزان IBS به‌طور قابل‌توجهی کاهش یافت، هرچند در بخشی از بیماران علائم همچنان باقی ماند.
💡اتاق گفتگوی علم و آگاهی
منبع: NatGeo
#مسمومیت‌غذایی
#سندرم‌روده‌تحریک‌پذیر
#میکروبیوم‌روده
#سلامت‌گوارش