Science Magazine

↩️ ادامه از پست قبل

تصویربرداری از هر جرم ۲ تا ۶ ساعت طول کشید و تکمیل کل فهرست حدود ۸۰۰ ساعت زمان برد! شما کدام جرم را بیشتر دوست دارید؟

🔗 منبع

🤖 بات‌های علمی دیگر | 🗄 آرشیو گزارش‌ها | 📨 تماس (اشکان عارفی)

📢 تصویر روز ناسا

🗓 جمعه ۱۰ مهر ۱۴۰۵

🔭 فهرست کامل شارپلس: ۳۱۳ سحابی

برای تصویربرداری از صدها سحابی چه‌کار باید کرد؟ تصویر امروز همهٔ اجرام فهرست نواحی H II شارپلس را نشان می‌دهد؛ در مجموع ۳۱۳ جرم. تصویر را بزرگ کنید و به گشت‌وگذار بپردازید! شاید سحابی‌های محبوبی مثل عقاب (Eagle، Sh2-49)، قلب (Heart، Sh2-190) و جبار (Orion، Sh2-281) را پیدا کنید. با وجود نام این فهرست، همهٔ اجرام آن از درخشش هیدروژن یونیده‌ای نیستند که نواحی H II را می‌سازد. سحابی‌های سیاره‌نما، مثل سحابی عروس دریایی (Medusa Nebula، Sh2-274)، و بقایای ابرنواختری، مثل سحابی اسپاگتی (Spaghetti Nebula، Sh2-240)، هم در آن دیده می‌شوند. عکاس نجومی، بین شین (Bing Xin)، آسمان‌های تاریک شرق چین و مغولستان داخلی را پیمود تا از همهٔ آن‌ها عکس بگیرد. برای این کار از فیلترهای باریک‌باند استفاده شد که عمدتاً نور هیدروژن و اکسیژن یونیده را ثبت می‌کنند؛ همچنین از فیلترهای قرمز، سبز و آبی استفاده شد.

👇 ادامه در پست بعد

‏📷 Bing Xin · 🔗 منبع

🤖 بات‌های علمی دیگر | 🗄 آرشیو گزارش‌ها | 📨 تماس (اشکان عارفی)

🦖 نخستین ردپای یک تی‌رکس بالغ، بعد از ده‌ها سال کاوش، بالاخره پیدا شد

با وجود هزاران استخوان کشف‌شده از تیرانوسوروس رکس در دهه‌های اخیر، تا امروز هیچ‌کس یک مسیر کامل از ردپای یک تی‌رکس بالغ پیدا نکرده بود؛ فقط چند اثر پا منفرد در نیومکزیکو و مونتانا. پژوهشی تازه در نشریه‌ی معتبر Journal of Vertebrate Paleontology، این کمبود را جبران کرده است.

کاشفی که معلم دبیرستان بود

این مسیر ردپا، سال ۲۰۲۵ توسط کنت هاپس، معلم یک دبیرستان در کلرادو و فسیل‌شناس آماتور، در سازند هل‌کریک در داکوتای شمالی کشف شد. او بعداً گفت: همیشه به شاگردهایم می‌گویم علم از کنجکاوی و مشاهده‌ی دقیق شروع می‌شود؛ هرگز فکر نمی‌کردم این حرف، خودم را به چنین کشفی برساند.

چه چیزی پیدا شد

این مسیر، حدود هفت متر طول دارد و شامل چهار ردپای بزرگ سه‌انگشتی است؛ هرکدام نزدیک به یک متر طول. قدمتش به حدود ۶۶.۵ میلیون سال پیش برمی‌گردد؛ درست همان دوره‌ای که آخرین بخش دوران کرتاسه بود، تنها اندکی پیش از برخورد سیارکی که دایناسورها را منقرض کرد.

آنچه این ردپاها فاش کردند

با اندازه‌گیری فاصله‌ی گام‌ها (حدود چهار متر)، پژوهشگران سرعت حرکت این جانور را محاسبه کردند: چیزی حدود ۵.۵ تا ۷ کیلومتر بر ساعت؛ یعنی کمی سریع‌تر از یک پیاده‌روی معمولی انسان. به بیان طنزآمیز یکی از گزارش‌ها، امیدواریم این تی‌رکس عجله‌ای برای رسیدن به جایی نداشته، چون کمی بعدتر، سیارکی با انرژی معادل ده میلیارد بمب اتمی به زمین برخورد کرد.

چرا ردپا، چیزی فراتر از استخوان به ما می‌گوید

به گفته‌ی تایلر لایسون، از موزه‌ی طبیعت و علم دنور: استخوان‌ها اطلاعات زیادی درباره‌ی این جانوران به ما می‌دهند، اما ردپا، یک لحظه‌ی واقعی از رفتارشان را ثبت می‌کند. با یک مسیر ردپا، می‌توان واقعاً دنبال حرکت یک جانور در طبیعت رفت؛ چیزی که برای تی‌رکس، فوق‌العاده نادر است.

سه‌تا از این ردپاها، قرار است پاییز امسال با هلیکوپتر از محل استخراج و به موزه‌ی طبیعت و علم دنور منتقل شوند.

#دایناسور #دیرین_شناسی #تی_رکس #پژوهش

🔗 https://www.sci.news/paleontology/adult-tyrannosaurus-rex-trackway-15056.html

🆔️ @science_magazine

🐘 فیل‌ها هم می‌توانند جلوی وسوسه‌ی آنی خودشان را بگیرند

آیا فقط انسان می‌تواند در برابر یک وسوسه‌ی مستقیم، خودش را کنترل کند و راه‌حل هوشمندانه‌تر را انتخاب کند؟ پژوهشی تازه در نشریه‌ی معتبر PLOS ONE، به سرپرستی سیدنی هوپ از کالج هانتر نیویورک، شواهدی از این توانایی را برای اولین‌بار در فیل‌های آسیایی ثبت کرده است.

آزمایش

پژوهشگران، شانزده فیل آسیایی را در مؤسسه‌ی ملی فیل تایلند آزمایش کردند. ابتدا فیل‌ها یاد گرفتند که میوه را از یک سوراخ مشخص، با دور زدن یک جعبه، بردارند. سپس همان جعبه را با یک ورژن شفاف تعویض کردند؛ جعبه‌ای که میوه از داخلش کاملاً دیده و بو می‌شد، اما راه مستقیم به آن مسدود بود.

فیل‌ها، به‌طور پیوسته، وسوسه‌ی رفتن مستقیم به‌سمت میوه‌ی قابل‌دیدن را کنترل کردند و به‌جایش، سراغ همان راه غیرمستقیمی رفتند که قبلاً یاد گرفته بودند.

بخش هوشمندانه‌تر آزمایش

وقتی پژوهشگران جعبه را چرخاندند و سوراخ را به سمت دیگری منتقل کردند، فیل‌ها ابتدا، از سر عادت، به‌سمت موقعیت قبلی سوراخ رفتند؛ اما خیلی سریع رفتارشان را اصلاح کردند و راه‌حل تازه را پیدا کردند.

نکته‌ی جالب‌تر این بود که این تطبیق سریع، در فیل‌های مسن‌تر کندتر بود؛ احتمالی که پژوهشگران آن را به افت شناختی مرتبط با سن نسبت می‌دهند، هرچند برای تأیید قطعی، به پژوهش بیشتری نیاز است.

چرا این یافته اهمیت دارد

توانایی «کنترل بازدارنده» (مهار یک واکنش آنی به نفع رفتار مؤثرتر)، بخش مهمی از تصمیم‌گیری و انعطاف شناختی در انسان و بسیاری از حیوانات دیگر است. این پژوهش، نخستین مدرک مستند از این توانایی را در فیل‌ها ارائه می‌دهد.

پژوهشگران معتقدند این یافته می‌تواند کاربرد عملی هم داشته باشد؛ فهم اینکه فیل‌ها چطور تصمیم می‌گیرند و وسوسه‌های آنی را کنترل می‌کنند، می‌تواند به طراحی راهکارهای بهتر برای کاهش تعارض انسان و فیل در مزارع و روستاهای نزدیک زیستگاه‌شان کمک کند.

#رفتار_حیوانات #شناخت #زیست_شناسی #پژوهش

🔗 https://www.eurekalert.org/news-releases/1142421

🆔️ @science_magazine

🌙 چرا شب‌زنده‌دارها بیشتر از صبح‌خیزها به افسردگی و اضطراب مبتلا می‌شوند؟

پژوهشگران دانشگاه هلسینکی فنلاند، داده‌های ۲۲۶۶ کارمند ۲۰ تا ۶۵ ساله را در نشریه‌ی معتبر Sleep Health بررسی کردند تا رابطه‌ی «تیپ زیستی» (شب‌زنده‌دار یا صبح‌خیز بودن) با سلامت روان را روشن کنند.

یافته‌ی اصلی

شب‌زنده‌دارهای مشخص، تا سه برابر بیشتر از صبح‌خیزها، تحت درمان افسردگی یا اضطراب بودند. این تفاوت حتی پس از کنترل عواملی مثل جنسیت، سن، کم‌خوابی، کم‌تحرکی و مصرف الکل هم باقی ماند؛ یعنی خودِ تیپ زیستی، به‌طور مستقل نقش داشت، نه فقط عادت‌های جانبی.

چرا این اتفاق می‌افتد

نکته‌ی کلیدی پژوهش این‌جاست: دلیل اصلی این ارتباط، به نظر می‌رسد خودِ بی‌خوابی یا شب‌زنده‌داری نباشد؛ بلکه ناهماهنگی بین ریتم زیستی این افراد و ساعت کاری استاندارد جامعه است. اکثر محیط‌های کاری، حول ساعات صبح‌خیزها طراحی شده‌اند؛ جلسات صبح زود شروع می‌شوند، فشار کاری در طول روز اوج می‌گیرد، و شیفت کاری معمولاً پیش از آنکه ذهن یک فرد شب‌زنده‌دار به اوج عملکردش برسد، تمام می‌شود.

نتیجه، دو مشکل مشخص بود: بازیابی ضعیف‌تر پس از کار، و نفوذ بیشتر کار به زندگی شخصی؛ یعنی شب‌زنده‌دارها، حتی بعد از پایان شیفت کاری، ذهنشان سخت‌تر از کار جدا می‌شود.

نکته‌ی مهم برای شفافیت علمی

پژوهشگران تأکید کرده‌اند هدف این یافته، برچسب زدن به عادت‌های فردی نیست؛ بلکه نشان دادن این است که مشکل، بیشتر ساختاری و مرتبط با انطباق محیط کار است، نه صرفاً ضعف شخصی افراد شب‌زنده‌دار.

توصیه‌ی عملی

پژوهشگران دو توصیه دارند: اول، اولویت دادن به خواب کافی؛ کم‌خوابی مزمن، خودش عاملی مستقل برای افزایش خطر اختلالات روانی است. دوم، آگاهی از تصمیم‌هایی که در ساعات پایانی شب گرفته می‌شوند؛ چون قضاوت و کنترل تکانه، در آن ساعات معمولاً ضعیف‌تر است.

#روانشناسی #خواب #سلامت_روان #پژوهش

🔗 https://www.sci.news/medicine/night-owls-mental-health-risks-work-life-balance-15035.html

🆔️ @science_magazine

📢 تصویر روز ناسا

🗓 پنجشنبه ۹ مهر ۱۴۰۵

🔭 ماه برداشت در کنار فوران کوه اتنا

تا حالا طلوع ماه کامل را دیده‌اید؟ این تصویر رنگارنگ آخر هفتهٔ گذشته در سیسیل، کمی بیرون از شهر نیکوزیا در ایتالیا، ثبت شده است. تصویر ترکیبی است و ماه را هنگام طلوع، در حالی که آسمان تاریک‌تر می‌شود، نشان می‌دهد. ابرهای پایین‌تر رنگ‌های پس از گرگ‌ومیش را بازتاب می‌دهند و در پس‌زمینه، خاکستر و گازهای کوه اتنا در ارتفاع بالاتر دیده می‌شوند. نوار صورتی‌رنگ نزدیک افق «کمربند زهره» نام دارد.

هنگام ماه کامل، ماه و خورشید در دو سوی مخالف آسمان قرار می‌گیرند: ماه هم‌زمان با غروب خورشید طلوع می‌کند. چرخهٔ فازهای ماه تقریباً ۲۹٫۵ روز طول می‌کشد، اما ماه تقریباً هر ۲۷ روز یک بار به دور زمین می‌گردد. در برخی فرهنگ‌های نیم‌کرهٔ شمالی، ماه کامل سپتامبر را «ماه برداشت» می‌نامند. در فرهنگ شما هم نام ویژه‌ای برای آن وجود دارد؟ (هر نامی داشته باشد، ماه کامل به همان روشنی می‌تابد.)

‏📷 Dario Giannobile

🧠 محققان ترمزی در مغز پیدا کرده‌اند که می‌تواند درد مزمن را خاموش کند

بیش از یک‌ونیم میلیارد نفر در جهان با درد مزمن زندگی می‌کنند؛ و درمان‌های موجود اغلب انتخاب سختی جلویشان می‌گذارند: تحمل درد مداوم، یا پذیرفتن عوارض جانبی و خطر اعتیاد داروهای اپیوئیدی. پژوهشی تازه از دانشکده‌ی پزشکی واشینگتن در سنت‌لوئیس، منتشرشده در نشریه‌ی معتبر Current Biology، مکانیزمی در مغز پیدا کرده که می‌تواند مسیر تازه‌ای پیش پای این درمان‌ها بگذارد.

ناحیه‌ای که هم مسکن است، هم می‌تواند به دشمن تبدیل شود

در عمق مغز، ناحیه‌ای کوچک به نام لوکوس سرولئوس قرار دارد؛ ناحیه‌ای که بیشتر به‌خاطر نقشش در هوشیاری، توجه و استرس شناخته می‌شود. در حالت عادی، این ناحیه به‌عنوان مسکن طبیعی بدن عمل می‌کند و سیگنال‌های درد را که به سمت مغز می‌روند، کم‌فروغ می‌کند. اما آسیب عصبی می‌تواند این سیستم را وارونه کند؛ به‌جای کاهش درد، به یک موتور فعال تولید درد مزمن تبدیلش می‌کند.

کشف اصلی

پژوهشگران در موش‌ها دریافتند گیرنده‌های مو-اپیوئیدی (همان گیرنده‌هایی که مورفین و سایر اپیوئیدها روی آن‌ها اثر می‌گذارند) روی سطح همین سلول‌ها، نقش یک ترمز زیستی را بازی می‌کنند؛ وقتی فعال شوند، می‌توانند مدار بیش‌فعال درد را دوباره آرام کنند.

چرا این کشف اهمیت دارد

نکته‌ی مهم این‌جاست: این یافته نشان می‌دهد سیستم اپیوئیدی طبیعی بدن، فراتر از یک مسکن عمومی، می‌تواند به‌طور موضعی و دقیق روی همین یک مدار خاص اثر بگذارد. اگر بشود دارویی طراحی کرد که فقط همین گیرنده‌های موضعی را هدف بگیرد، به‌جای اثر گذاشتن بر کل سیستم عصبی (همان چیزی که در اپیوئیدهای معمول باعث وابستگی می‌شود)، می‌توان به تسکین درد رسید بدون تحمل همان خطرات شناخته‌شده.

نکته‌ی مهم برای شفافیت علمی

این یافته‌ها تاکنون فقط در موش به‌دست آمده‌اند؛ راه تا تبدیل‌شدن به یک درمان انسانی، هنوز طولانی است. اما مسیر پژوهشی تازه‌ای را باز کرده: تسکین مؤثر درد، شاید نیازمند خاموش‌کردن کل سیستم عصبی نباشد، بلکه نیازمند کنترل دقیق همان گروه کوچکی از سلول‌هاست که تصمیم می‌گیرند سیگنال درد، تقویت شود یا خاموش.

#مغز #درد #علوم_اعصاب #پژوهش


🔗 https://source.washu.edu/2026/08/scientists-identify-brains-brake-that-shuts-off-chronic-pain/

🆔️ @science_magazine

🧠 چرا آسیب به نخاع یا اعصاب، معمولاً دائمی می‌ماند؟

نورون‌های بزرگسالان، برخلاف بسیاری از سلول‌های دیگر بدن، توانایی محدودی برای بازسازی رشته‌های آسیب‌دیده‌ی خود (آکسون‌ها) دارند؛ برای همین آسیب نخاعی یا قطع عصب، اغلب به از دست رفتن دائمی حرکت یا حس منجر می‌شود. پژوهشی تازه از دانشکده‌ی پزشکی ایکان در مانت سینای نیویورک، منتشرشده در نشریه‌ی معتبر Nature، دلیل این محدودیت را پیدا کرده است.

پروتئینی که نقش ترمز را بازی می‌کند

تیم تحقیقاتی، پروتئینی به نام گیرنده‌ی آریل هیدروکربن (AHR) را شناسایی کردند. پس از آسیب عصبی، این پروتئین فعال می‌شود و سلول را وادار می‌کند اولویتش را روی «کنترل کیفیت پروتئین‌ها» (حفظ وضعیت موجود) بگذارد؛ کاری که به بقای سلول در شرایط استرس کمک می‌کند، اما تولید پروتئین‌های تازه‌ی لازم برای رشد رو کاهش می‌ده.

به بیان ساده، سلول عصبی، به‌جای بازسازی، وارد حالت «فقط زنده بمون» می‌شه.

آزمایشی که این ترمز رو برداشت

پژوهشگران وقتی این پروتئین را در موش‌ها مسدود یا حذف کردند، نورون‌ها راهبردشان را عوض کردند: تولید پروتئین‌های تازه افزایش یافت و مسیرهای مرتبط با رشد فعال شدند. نتیجه، بازسازی مؤثرتر آکسون‌ها و بهبود محسوس حرکت و حس در موش‌های دارای آسیب عصبی یا نخاعی بود.

پژوهشگران همچنین فهمیدند این فرآیند بازسازی، به عامل دیگری به نام HIF-1α هم وابسته است؛ ژنی که در تنظیم متابولیسم و ترمیم بافت نقش دارد.

چرا این کشف امیدوارکننده است

نکته‌ی مهم عملی این‌جاست: چند داروی مسدودکننده‌ی AHR، از قبل در کارآزمایی‌های بالینی برای بیماری‌های دیگر در حال آزمایش هستند؛ یعنی احتمال دارد مسیر رسیدن این یافته به درمان انسانی، سریع‌تر از معمول باشد.

نکته‌ی مهم برای شفافیت علمی

این نتایج هنوز فقط در مدل حیوانی به‌دست آمده‌اند. پژوهش‌های بعدی باید مشخص کنند این روش در چه نوع آسیب‌هایی بهترین اثر را دارد، دوز و زمان‌بندی مناسب چیست، و مسدود کردن این پروتئین چه اثری روی سایر سلول‌های درگیر در واکنش به آسیب دارد.

#مغز #علوم_اعصاب #پزشکی #پژوهش

🔗 https://www.mountsinai.org/about/newsroom/2026/researchers-identify-molecular-brake-that-limits-axonal-regeneration-after-injury-to-nerves-or-spinal-cord

🆔️ @science_magazine

📢 تصویر روز ناسا

🗓 چهارشنبه ۸ مهر ۱۴۰۵

🔭 آرپ ۷۸: کهکشانی عجیب در صورت فلکی حمل

کهکشان مارپیچی عجیب آرپ ۷۸ (Arp ۷۸) در محدودهٔ صورت فلکی حمل (Aries) قرار دارد؛ صورت فلکی‌ای که نمادش قوچ است. این جهانِ جزیره‌ای حدود ۱۰۰ میلیون سال نوری دورتر از ستاره‌ها و سحابی‌های کهکشان راه شیری ماست و پهنای آن به حدود ۲۰۰ هزار سال نوری می‌رسد. این تصویر دقیق کیهانی، بازوی مارپیچی بیرونی و برجستهٔ آن را نشان می‌دهد. این بازوی بیش‌ازحد رشدکرده، با رگه‌های گستردهٔ غبار و خوشه‌های جوان و آبیِ ستاره‌ای، بر اثر کشش‌های گرانشی در مقیاس کهکشانی برآمده و بزرگ شده است. احتمالاً برهم‌کنش با درخشان‌ترین کهکشان همدمش، ان‌جی‌سی ۷۷۰ (NGC ۷۷۰) ــ که کوچک‌تر است و درست زیر مارپیچ بزرگ‌تر دیده می‌شود ــ باعث این وضعیت شده است.

🪐 عطارد واقعاً در حال جمع‌شدن است!

عطارد از گذشته در حال سرد شدن بوده و با سرد شدن بخش داخلی، پوسته آن هم به‌تدریج فشرده شده است. این فرایند باعث ایجاد چین‌خوردگی‌ها و گسل‌هایی روی سطح سیاره شده که به آنها «ساختارهای انقباضی» می‌گویند.

اما یک پژوهش جدید نشان می‌دهد احتمالاً بخشی از این نشانه‌ها زیر آثار برخورد شهاب‌سنگ‌ها و ناهمواری‌های سطحی پنهان شده‌اند.

پژوهشگران با بررسی نقشه جهانی زبری سطح عطارد دریافتند برآوردهای قبلی ممکن است میزان انقباض این سیاره را ۱۰ تا ۳۰ درصد کمتر از مقدار واقعی تخمین زده باشند. بر اساس این تحلیل، شعاع عطارد احتمالاً بیش از ۶.۹ کیلومتر در طول تاریخش کاهش یافته است. 🪐

البته این به معنی کوچک شدن ناگهانی عطارد نیست؛ این تغییر طی میلیاردها سال و در نتیجه تکامل حرارتی درون سیاره اتفاق افتاده است.

جالب اینکه داده‌های دقیق‌تر مأموریت BepiColombo می‌تواند در آینده به پیدا کردن نشانه‌های بیشتری از این انقباض کمک کند.

🔬 منبع علمی: Geophysical Research Letters
📅 انتشار: ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۶
https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2026GL124067

🆔 @science_magazine

ویدئویی شگفت انگیز از جدا شدن ماهواره های استارلینک از سفینه مادر.

🆔 @science_magazine

🧠 مغز قبل از یک تصمیم سخت، واقعاً بین «ریسک کن» و «احتیاط کن» کشمکش دارد!

وقتی بین دو انتخاب گیر می‌کنیم؛ مثلاً یک فرصت جذاب اما پرریسک را قبول کنیم یا سراغ گزینه امن‌تر برویم، چه اتفاقی در مغز می‌افتد؟

پژوهشگران این فرایند را این بار مستقیماً در مغز انسان بررسی کردند.

آنها فعالیت الکتریکی مغز ۶ نفر را که به دلیل درمان صرع یا برخی شرایط روان‌پزشکی الکترودهایی در مغزشان داشتند، ثبت کردند. شرکت‌کنندگان در یک بازی کامپیوتری باید بین نزدیک شدن به مسیرهایی با «گنج» یا دوری از مسیرهایی که احتمال وجود بمب داشتند تصمیم می‌گرفتند. 🎮

نتیجه جالب بود: دو ناحیه نزدیک به هم در بخش قشر اوربیتوفرونتال مغز، ظاهراً نقش‌های متفاوتی داشتند.

وقتی فرد به سمت پاداش می‌رفت، فعالیت یکی از این نواحی بیشتر می‌شد؛ وقتی تصمیم به اجتناب از خطر می‌گرفت، ناحیه دیگر فعال‌تر بود.

در تصمیم‌های سخت، فعالیت این دو ناحیه در مقیاس میلی‌ثانیه بین یکدیگر جابه‌جا می‌شد؛ انگار مغز واقعاً در حال کشمکش بین «برو جلو» و «صبر کن» بود. 🧠⚡

البته چون تعداد شرکت‌کنندگان فقط ۶ نفر بود و همه آنها شرایط پزشکی خاصی داشتند، نمی‌توان این نتیجه را مستقیماً به همه افراد تعمیم داد.

با این حال، این یافته یک تصویر جالب از تصمیم‌گیری ارائه می‌دهد: شاید بعضی از انتخاب‌های ما حاصل یک «مرکز تصمیم‌گیری واحد» نباشند، بلکه نتیجه رقابت لحظه‌به‌لحظه چند سیستم عصبی باشند.

🔬 منبع علمی: Nature Neuroscience / Nature
📅 انتشار: ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶
https://www.nature.com/articles/s41593-026-02444-4

#علم #مغز #علوم_اعصاب #روانشناسی #تصمیم_گیری #رفتار #شناخت

🆔 @science_magazine

🔬 دوربین آینده شاید اصلاً «دوربین» نباشد!

تصور کنید یک تصویر رنگی و دقیق را به جای یک دوربین بزرگ، فقط با یک فیبر نوری بسیار باریک ثبت کنیم!

پژوهشگران در یک مطالعه تازه در مجله Nature Communications روشی ساخته‌اند که می‌تواند اطلاعات پیچیده مربوط به رنگ و جهت نور را از طریق تنها یک فیبر نوری دریافت و سپس با محاسبات بازسازی کند.

این سیستم به جای استفاده از میلیون‌ها پیکسل مثل دوربین‌های معمولی، در انتهای فیبر از یک ساختار نانوفوتونیکی نامنظم استفاده می‌کند. این ساختار نور را به یک الگوی پیچیده تبدیل می‌کند و سپس الگوریتم کامپیوتری از روی آن، اطلاعات اصلی را بازسازی می‌کند.

🌈 سیستم آزمایشی توانست نور را در محدوده ۴۰۰ تا ۷۰۰ نانومتر، یعنی تقریباً محدوده نور مرئی، تشخیص دهد و حتی اطلاعات مربوط به زاویه نور را در میدان دید ±۶۰ درجه بازسازی کند.

مزیت اصلی این فناوری اندازه بسیار کوچک آن است. چنین حسگرهایی در آینده می‌توانند برای تصویربرداری پزشکی، آندوسکوپی، ربات‌های کوچک و ابزارهای انعطاف‌پذیر جالب باشند؛ جاهایی که قرار دادن یک دوربین معمولی دشوار است.

البته این فناوری هنوز یک نمونه پژوهشی است و فاصله زیادی تا جایگزین شدن با دوربین‌های معمولی دارد.

اما ایده‌اش جذاب است: شاید در آینده برای دیدن یک تصویر پیچیده، دیگر به یک دوربین بزرگ نیاز نداشته باشیم؛ یک رشته فیبر و کمی فیزیک نور کافی باشد. 👁️✨

🔬 منبع علمی: Nature Communications
📅 انتشار: ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶
https://www.nature.com/articles/s41467-026-77550-9

#علم #فناوری #فیزیک #نور #نانوفناوری #تصویربرداری #مهندسی

🆔 @science_magazine

📢 تصویر روز ناسا

🗓 سه‌شنبه ۷ مهر ۱۴۰۵

🔭 Sh2-۱۸۸: سحابی میگو

چه چیزی باعث پیچ‌وتاب سحابی میگو شده است؟ احتمالاً سرعت زیاد آن. چیزی که می‌دانیم این است که Sh2-۱۸۸ از نظر اندازهٔ ظاهری یکی از بزرگ‌ترین سحابی‌های سیاره‌ای در آسمان شب است و پهنایی حدود نصف قطر ماه دارد. همچنین هستهٔ کوتولهٔ سفید آن ــ بازماندهٔ ستاره‌ای شبیه خورشید که جو بیرونی‌اش را از دست داده ــ با سرعتی غیرعادی در فضای میان‌ستاره‌ای حرکت می‌کند و موج ضربه‌ای کمانی‌شکلی پدید می‌آورد که در بخش بالای چپ تصویر بهتر دیده می‌شود؛ چیزی شبیه قایقی که آب را می‌شکافد. سحابی میگو، با اینکه کم‌نور است، در لبهٔ جلویی‌اش هم می‌درخشد؛ جایی که گاز فشرده و درخشان‌تر شده است.

این تصویر با تلسکوپی خانگی در کراکوفِ لهستان و با ثبت نور هیدروژن، گوگرد و اکسیژن گرفته شده است. سپس تصویر را به‌صورت دیجیتالی تنظیم کرده‌اند تا رنگ‌های واقعی سحابی را بهتر نشان دهد.

یک تزریق برای پایین نگه‌داشتن کلسترول!

در یک مطالعه فاز ۱ روی ۳۵ نفر، درمان ژنی VERVE-102 با یک تزریق، ژن PCSK9 را در سلول‌های کبد هدف گرفت.

در بالاترین دوز، میانگین PCSK9 حدود ۸۸٪ و LDL یا کلسترول بد حدود ۶۲٪ کاهش پیدا کرد. در افرادی که حداقل یک سال پیگیری شدند، اثر کاهش LDL همچنان پایدار به نظر می‌رسید.

💉 ایده اینه که با یک‌بار ویرایش ژن، به‌جای مصرف مداوم دارو، کاهش طولانی‌مدت LDL ایجاد بشه.

⚠️ اما هنوز خیلی زوده: مطالعه کوچک و فاز ۱ بوده و ایمنی بلندمدت و تأثیر آن بر سکته قلبی و مرگ‌ومیر هنوز مشخص نیست.

🔬 NEJM | 2026
DOI: 10.1056/NEJMoa2601283

#ویرایش_ژن #کلسترول #ژنتیک #قلب #پزشکی

🆔 @science_magazine

🌦️ آیا پیش‌بینی هوا برای همه جای دنیا به یک اندازه دقیق است؟

وقتی هواشناسی می‌گوید فردا باران می‌بارد، معمولاً تصور می‌کنیم این پیش‌بینی در هر نقطه از جهان تقریباً به یک اندازه قابل اعتماد است. اما یک پژوهش تازه نشان می‌دهد چنین نیست.

پژوهشگران در مطالعه‌ای که ۱۴ سپتامبر در مجله Nature Communications منتشر شد، دقت پیش‌بینی دما را در سراسر جهان بررسی کردند و به یک تفاوت عجیب رسیدند:

🌍 پیش‌بینی ۷ روز آینده در کشورهای پردرآمد به‌طور میانگین تقریباً به اندازه پیش‌بینی ۱ روز آینده در کشورهای کم‌درآمد دقیق است!

این شکاف فقط به کیفیت مدل‌های هواشناسی مربوط نمی‌شود. کشورهای کم‌درآمد معمولاً ایستگاه‌های زمینی هواشناسی و تجهیزات اندازه‌گیری جوی کمتری دارند و داده‌های کمتری از شرایط واقعی جو در اختیار مدل‌های پیش‌بینی قرار می‌دهند.

در واقع، مدل هواشناسی هرچقدر هم قدرتمند باشد، اگر داده کافی از وضعیت فعلی جو نداشته باشد، پیش‌بینی سخت‌تر می‌شود.

پژوهشگران همچنین بررسی کردند که آیا این اختلاف در طول زمان کمتر شده یا نه. دقت پیش‌بینی‌ها از سال ۱۹۸۵ در سراسر جهان بهتر شده، اما فاصله میان کشورهای پردرآمد و کم‌درآمد همچنان باقی مانده است.

نکته جالب اینجاست که پیش‌بینی دقیق هوا فقط برای اینکه بدانیم فردا چتر ببریم یا نه مهم نیست؛ می‌تواند برای کشاورزی، مدیریت بلایای طبیعی، سلامت و سازگاری با تغییرات اقلیمی اهمیت جدی داشته باشد.

یعنی گاهی مشکل این نیست که علم نمی‌تواند آینده هوا را پیش‌بینی کند؛ مشکل این است که داده کافی برای پیش‌بینی در اختیار نداریم. 🌍

🔬 منبع علمی: Nature Communications
📅 انتشار: ۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶
https://www.nature.com/articles/s41467-026-77630-w

#علم #هواشناسی #اقلیم #تغییرات_اقلیمی #آب_و_هوا #محیط_زیست #فناوری

🆔 @science_magazine

🧬 بدن ما پروتئین‌هایی می‌سازد که DNA اصلاً آنها را کُد نکرده!

ما معمولاً فکر می‌کنیم DNA مثل یک دستورالعمل دقیق است: ژن‌ها اطلاعات را ذخیره می‌کنند و سلول طبق همان دستور، پروتئین می‌سازد.

اما یک پژوهش تازه در Nature نشان داده ماجرا کمی عجیب‌تر است!

دانشمندان با بررسی پروتئین‌های ۲۹ بافت سالم انسانی، بیش از ۱۳ هزار گونه پروتئینی متفاوت پیدا کردند که در مجموع شامل ۷۲۱۵ تغییر تک‌اسیدآمینه‌ای بودند.

بخشی از این تفاوت‌ها کاملاً ژنتیکی بودند؛ مثلاً به دلیل تفاوت‌های DNA بین افراد. اما بخش جالب‌تر مربوط به پروتئین‌هایی بود که بدون تغییر در DNA ایجاد شده بودند.

🧪 دلیلش چیست؟

فرآیند ساخت پروتئین همیشه کاملاً بی‌نقص نیست. هنگام خواندن RNA و تبدیل آن به پروتئین، گاهی یک اسیدآمینه به جای اسیدآمینه دیگری قرار می‌گیرد. نتیجه می‌تواند یک نسخه کمی متفاوت از همان پروتئین باشد؛ نسخه‌ای که توالی آن مستقیماً در ژنوم رمزگذاری نشده است.

پژوهشگران حتی نشان دادند بعضی از این تغییرات غیرژنتیکی به‌طور تکرارشونده در افراد مختلف دیده می‌شوند و ممکن است در شرایط خاص، از جمله کمبود اسیدهای آمینه، بیشتر شوند.

یعنی سلول فقط از دستورهای نوشته‌شده در DNA استفاده نمی‌کند؛ فرآیند ساخت پروتئین خودش هم می‌تواند به تنوع مولکولی بدن اضافه کند.

البته هنوز باید مشخص شود چه تعداد از این پروتئین‌های متفاوت واقعاً عملکرد زیستی مهمی دارند.

به زبان ساده: ژنوم ما یک دستورالعمل ثابت است، اما سلول هنگام اجرای آن می‌تواند نسخه‌های متفاوتی از محصول نهایی بسازد. 🔬

🔬 منبع علمی: Nature
📅 انتشار: ۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶
https://www.nature.com/articles/s41586-026-11124-z

#علم #ژنتیک #زیست_شناسی #DNA #پروتئین #سلول #زیست_مولکولی

🆔 @science_magazine

هر وقت کسی گفت که سرم شلوغ بوده و وقت نکردم به یادت باشم اینو براش بفرست...

مکالمه یک فضانورد با همسرش از فضا

🆔 @science_magazine

🌐 یه سایت کاربردی برای کسایی که دوست دارن بدن انسان رو واقعاً ببینن و بشناسن!

#معرفی_سایت

سایت BioDigital Human یک مدل سه‌بعدی و تعاملی از بدن انسان در اختیارتون می‌ذاره؛ می‌تونید بدن رو بچرخونید، زوم کنید، لایه‌ها رو جدا کنید و ساختارهایی مثل مغز، قلب، استخوان‌ها، عضلات، عصب‌ها و اندام‌های داخلی رو از نزدیک ببینید.

🫀 علاوه بر آناتومی، مدل‌هایی از بیماری‌ها و بعضی فرایندهای بدن هم در دسترسه؛ برای دانشجوهای پزشکی، زیست‌شناسی، روان‌شناسی و حتی آدم‌های کنجکاو می‌تونه حسابی سرگرم‌کننده و آموزنده باشه.

بخشی از امکانات سایت رایگانه و برای استفاده از همه قابلیت‌ها به اشتراک نیاز دارید.

🌐 آدرس سایت: human.biodigital.com

#سایت_کاربردی #آناتومی #بدن_انسان #پزشکی #زیست_شناسی #آموزش_علمی

🆔 @science_magazine

📢 تصویر روز ناسا

🗓 دوشنبه ۶ مهر ۱۴۰۵

عنوان: لاته کیهانی: رنگ میانگین جهان

رنگ جهان چه رنگیه؟ یعنی اگه کل آسمون رو با هم قاطی کنیم، آخرش چه رنگی درمیاد؟ این سؤال جالب زمانی پیش اومد که ستاره‌شناس‌ها می‌خواستن بدونن چه نوع ستاره‌هایی تو کهکشان‌های نزدیک بیشتر پیدا می‌شن. جوابش همون رنگی هست که اینجا نشون داده شده؛ یه جور بژ خیلی ملایم. توی کامپیوتر این رنگ رو با کد #FFF8E7 می‌شناسن.

برای اینکه بفهمن این رنگ دقیقاً چیه، ستاره‌شناس‌ها نور خارج‌شده از حدود دویست هزار کهکشان رو که توی پروژه 2dF Galaxy Redshift Survey بررسی شده بودن، با هم جمع و میانگین گرفتن. نتیجه این شد که نور همه قسمت‌های طیف الکترومغناطیسی توش هست، ولی وقتی بهش نگاه می‌کنیم، یه رنگ ترکیبی و یکدست دیده می‌شه.

جالبه بدونید این رنگ توی ده میلیارد سال گذشته خیلی کمتر آبی شده، یعنی ستاره‌های قرمزتر دارن بیشتر می‌شن. برای اسم گذاشتن روی این رنگ، پیشنهادهایی مثل skyvory، univeige و در نهایت برنده یعنی "لاته کیهانی" (Cosmic Latte) داده شد....