🔺 «سوپر ال‌نینو» در آستانه وقوع: از بازخوانی ابربحران مرگبار تاریخ تا پیامدهای آن برای ایران و خاورمیانه

🔹 سازمان جهانی هواشناسی (WMO) در هشداری رسمی اعلام کرد که با احتمال نزدیک به ۱۰۰ درصد، پدیده اقلیمی ال‌نینو طی ماه‌های آینده تقویت شده و تا اوایل سال ۲۰۲۷ به عنوان یکی از نیرومندترین رویدادهای جوی هفت دهه اخیر ماندگار خواهد بود. ناهنجاری‌های دمایی بی‌سابقه در اقیانوس‌ها باعث شده دانشمندان از این رویداد با نام «سوپر ال‌نینو» یاد کنند؛ پدیده‌ای که یادآور فاجعه اقلیمی سال‌های ۱۸۷۶ تا ۱۸۷۹ است که طی آن خشکسالی‌های شدید و سوءمدیریت حاکمان استعماری، به قحطی گسترده و جان باختن ده‌ها میلیون انسان در هند، چین و برزیل انجامید.

❕ آیا فاجعه قرن نوزدهم تکرار می‌شود؟ چرا جهان امروز تاب‌آورتر است؟
در دهه ۱۸۷۰، علم حتی از وجود نوسانات ال‌نینو آگاه نبود و خشکسالی‌های زنجیره‌ای با غارت ذخایر محلی غذا و فقدان سیستم‌های حمل‌ونقل به یک تراژدی انسانی تبدیل شد. اما امروز دانش هواشناسی با تکیه بر ماهواره‌ها، حسگرهای اعماق اقیانوس و مدل‌های محاسباتی هوش مصنوعی، ماه‌ها پیش از وقوع ال‌نینو هشدار صادر می‌کند. این پیش‌آگاهی به دولت‌ها و سازمان‌های بشردوستانه فرصت می‌دهد تا با مدیریت ذخایر سدها، تغییر الگوی کشت کشاورزی و استقرار سپرهای حمایتی، ریسک قحطی را به حداقل برسانند؛ هرچند چالش‌های ژئوپلیتیک و افت بودجه‌های امداد بین‌المللی همچنان تهدیدی برای کشورهای آسیب‌پذیر به شمار می‌رود.

🔹 اما ال‌نینوی پیش‌رو در سیاره‌ای به وقوع می‌پیوندد که وضعیت بنیادین آن دگرگون شده است. پژوهشگران در ژورنال Nature Climate Action خواستار یک چرخش مبنایی در علم اقلیم شده‌اند: دیگر نباید به دنبال اثبات این بود که آیا یک رویداد فرین به گرمایش زمین ربط دارد یا خیر؛ زیرا بیش از ۹۰ درصد گرمای حاصل از سوزاندن سوخت‌های فسیلی در اقیانوس‌ها ذخیره شده و اکنون تمامی پدیده‌های جوی بر بستری تغییریافته رخ می‌دهند. سوال واقعی امروز این است که فعالیت‌های انسانی تا چه میزان به این بحران‌ها شدت بخشیده است.

❕ ال‌نینو چیست و چگونه با گرمایش جهانی هم‌پوشانی پیدا می‌کند؟
ال‌نینو فاز گرم یک چرخه طبیعی آب‌وهوایی در اقیانوس آرام است که با تغییر جهت بادها و انباشت آب‌های گرم در خط استوا شناخته می‌شود و ذاتاً توسط بشر پدید نمی‌آید. با این حال، ثبت دمای تا ۸ درجه سانتی‌گراد بالاتر از حد نرمال در لایه‌های زیرسطحی اقیانوس آرام، نشان می‌دهد این چرخه طبیعی اکنون بر بستری از اقیانوس‌های به شدت داغ‌شده سوار است. این هم‌افزایی سبب پرتاب حجم عظیمی از گرما و رطوبت به اتمسفر شده و جریان‌های جت‌استریم و سامانه‌های بارشی سراسر کره زمین را جابه‌جا می‌کند.

🔹 برخلاف باوری رایج، ال‌نینو در همه جای کره زمین باعث خشکسالی نمی‌شود. داده‌های اقلیمی نشان می‌دهد در حالی که کشورهایی در جنوب آفریقا، شرق استرالیا و بخش‌هایی از شمال آفریقا با تهدید خشکی مواجه‌اند، سناریو برای خاورمیانه، حوزه شامات، بین‌النهرین و فلات ایران کاملاً متفاوت رقم می‌خورد.

❕ سوپر ال‌نینو برای خاورمیانه و ایران چه معنایی دارد؟
آب‌های غیرعادی و گرم دریای مدیترانه همراه با دگرگونی گردش جوی، زمینه را برای پیدایش توفان‌های چرخندی شدید مدیترانه‌ای (مدیکین‌ها) مساعد می‌سازد. برای ایران، عراق و کشورهای همجوار، سال‌های حاکمیت ال‌نینوی قوی در فاز پاییز و زمستان غالباً با افزایش رطوبت، ورود سامانه‌های چرخندی فعال و بارش‌های فراتر از میانگین فصلی همراه است. هرچند بارش‌های بیشتر می‌تواند به تقویت سفره‌های آب کمک کند، اما خطر اصلی ناشی از رگبارهای سنگین، آب‌گرفتگی‌های شهری، طغیان رودخانه‌ها و سیلاب‌های مخرب در مناطق کوهپایه‌ای زاگرس و البرز است که آمادگی فوری ستادهای بحران، لایروبی رودخانه‌ها و پایش دقیق سدها را ضروری می‌سازد.

🔹 سوپر ال‌نینوی ۲۰۲۶–۲۰۲۷ آزمونی بزرگ برای تاب‌آوری بشر در عصری است که سیستم اقلیمی زمین بیش از هر زمان دیگری انرژی حرارتی در خود حبس کرده است. علم امروز چشم‌انداز آینده را شفاف‌تر از همیشه ترسیم می‌کند، اما فاصله میان پیش‌بینی تا اقدام مؤثر، تعیین‌کننده سرنوشت جوامع خواهد بود.

[منبع] [منبع] [منبع] [منبع]
🆔 @Science_Focus
#اقلیم_شناسی #ال_نینو #تغییر_اقلیم #هواشناسی #سیلاب #مدیریت_بحران #WMO #خاورمیانه