🔺 ردپای ماندگار مادر در سر: سلول‌های مادری می‌توانند تا پایان عمر در مغز ما زندگی کنند

📌 توجه: نتایج این پژوهش بر روی سرور پیش‌چاپ (bioRxiv) منتشر شده و در انتظار تکمیل مراحل نهایی داوری همتای علمی است.

🔹 پیوند میان مادر و فرزند همواره از جنبه‌های عاطفی ستایش شده است، اما پژوهشی نوین نشان می‌دهد که این ارتباط، اثری فیزیکی، ژنتیکی و مادام‌العمر در بافت مغز به جا می‌گذارد. بر اساس مطالعه‌ای به سرپرستی محققان مرکز تحقیقات سرطان فرد هاچینسون در سیاتل، سلول‌هایی از بدن مادر که در دوران بارداری از سد جفت عبور کرده و وارد مغز جنین شده‌اند، می‌توانند دهه‌ها و حتی تا کهنسالی در مغز زنده مانده و وظایف حیاتی انجام دهند.

❕ میکروکایمریسم چیست و چگونه انسان را به یک «موزاییک ژنتیکی» تبدیل می‌کند؟
پدیده «میکروکایمریسم (Microchimerism)» به حضور تعداد اندکی از سلول‌های یک فرد با ساختار ژنتیکی متفاوت درون بافت‌های فردی دیگر اطلاق می‌شود. در طول دوران بارداری، تبادلی دوجانبه میان خون مادر و جنین رخ می‌دهد. اگرچه سال‌ها پیش حضور سلول‌های مادری در خون و برخی اندام‌های فرزند اثبات شده بود، اما کشف استقرار دائم آن‌ها در مغز نشان می‌دهد که مغز انسان برخلاف تصور پیشین، از یک ژنوم واحد تشکیل نشده و در واقع یک «موزاییک ژنتیکی» از بیش از یک انسان است.

🔹 دانشمندان با استفاده از روش پیشرفته توالی‌یابی تک‌هسته‌ای و طراحی الگوریتمی محاسباتی به نام Cellector، نمونه‌های بافت مغز ۳۷ کودک را آنالیز کرده و ژنتیک آن‌ها را با نمونه بزاق مادرانشان تطبیق دادند. نتایج حاکی از آن بود که در اکثر کودکان، به طور میانگین بیش از دو سلول در هر ۱۰۰ هزار سلول مغزی، سلول‌های مهاجر مادری بودند.

❕ سلول‌های مادر در مغز فرزند چه نقشی ایفا می‌کنند؟
نکته شگفت‌انگیز این پژوهش آن است که این سلول‌ها تماشاگرانی منفعل نیستند. داده‌ها نشان داد که این سلول‌های مهاجر در مغز تمایز یافته و نقش‌های گوناگونی بر عهده گرفته‌اند؛ از نورون‌ها (سلول‌های عصبی پیام‌رسان) گرفته تا آستروسیت‌ها (سلول‌های پشتیبان مغز)، میکروگلیاها (سلول‌های سیستم ایمنی مغز) و حتی سلول‌های پوششی رگ‌های خونی. آن‌ها عملاً به جزئی فعال از ساختار مغز میزبان تبدیل شده‌اند.

🔹 بررسی داده‌های تکمیلی از مراحل جنینی تا سالمندان در دهه هشتم زندگی تأیید کرد که این سلول‌ها می‌توانند سراسر عمر در مغز باقی بمانند، هرچند تراکم آن‌ها به مرور زمان و در اثر فرآیند طبیعی مرگ برنامه‌ریزی‌شده سلولی (آپوپتوز) کاهش می‌یابد. این کشف افق‌های تازه‌ای در درک بیماری‌های خودایمنی، سازوکارهای ترمیم بافت عصبی و سلامت روان پیش روی علم عصب‌شناسی می‌گشاید.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#علوم_اعصاب #ژنتیک #مغز #میکروکایمریسم #پزشکی #شگفتی_علم #تکوین