🔺 پایان بزرگ‌ترین نقشه‌برداری تاریخ کیهان: تلسکوپ «دسی» فراتر از تمام انتظارات ظاهر شد

🔹 پرونده جنجالی پروژه «دسی» (DESI) که پیش‌تر در کانال به ابعاد مختلف آن و فرضیه شوکه‌کننده «انرژی تاریک متغیر» پرداخته بودیم، به یک نقطه عطف تاریخی رسید. این ابزار رصدی رسماً نقشه‌برداری پنج‌ساله اولیه خود را به پایان رساند و بزرگ‌ترین و دقیق‌ترین نقشه سه‌بعدی جهان را خلق کرد؛ نقشه‌ای شامل بیش از ۴۷ میلیون کهکشان و کوازار در پهنه‌ای به عمق ۱۱ میلیارد سال تاریخ کیهانی، با حجم داده‌ای معادل ۶ برابر کل داده‌های گردآوری‌شده در تاریخ کیهان‌شناسی.

❕ چگونه ۵ هزار ربات مینیاتوری اعماق کیهان را به دام انداختند؟
برخلاف تلسکوپ‌های غول‌پیکر نوساز، ابزار دسی بر فراز تلسکوپ قدیمی ۴ متری «مایال» در آریزونا نصب شده، اما برگ برنده آن در صفحه کانونی منحصربه‌فردش قرار دارد. پنج هزار بازوی رباتیک باریک به اندازه یک مداد، کابل‌های فیبر نوری را با دقت اعجاب‌انگیز ۱۰ میکرون (نازک‌تر از تار موی انسان) دقیقاً به سمت کهکشان‌های هدف نشانه می‌روند. هر ۲۰ دقیقه، این ربات‌ها نور کهکشان‌هایی را که میلیاردها سال در سفر بوده به ۱۰ طیف‌نگار پیشرفته منتقل می‌کنند تا موقعیت، سرعت و ترکیبات آن‌ها ثبت شود. این هماهنگی ماشینی سبب شد دسی بسیار جلوتر از زمان‌بندی و ۳۸ درصد فراتر از هدف اولیه‌اش (۳۴ میلیون) داده جمع‌آوری کند.

🔹 هدف اصلی ساخت این نقشه، رمزگشایی از «انرژی تاریک» است؛ نیروی مرموزی که حدود ۷۰ درصد کیهان را تشکیل داده و عامل شتاب انبساط جهان به شمار می‌رود. تحلیل داده‌های سه سال نخست دسی جامعه فیزیک را در بهت فرو برده بود، زیرا نشان می‌داد انرژی تاریک شاید مانند «ثابت کیهان‌شناسی» اینشتین پایدار نباشد و ماهیتی متغیر در طول زمان داشته باشد؛ فرضیه‌ای که در صورت تأیید، پایه‌های مدل استاندارد کیهان‌شناسی را دگرگون خواهد کرد.

❕ گام بعدی چیست و نتایج سرنوشت‌ساز چه زمانی منتشر می‌شوند؟
با اتمام رصد میدانی، پردازش عظیم داده‌های پنج‌ساله بر روی ابررایانه‌های آزمایشگاه ملی لارنس برکلی کلید خورده است. در حالی که تحلیل داده‌های سال‌های نخست همچنان ادامه دارد، انتشار نتایج نهایی کیهان‌شناسی از کل داده‌های پنج‌ساله برای سال ۲۰۲۷ برنامه‌ریزی شده است؛ گزارشی که به طور قطعی مشخص خواهد کرد آیا ادعای تغییرپذیری انرژی تاریک تثبیت می‌شود یا خیر. به علاوه، به پاس این کارایی کم‌نظیر، مأموریت دسی تا سال ۲۰۲۸ تمدید شده تا نقشه کیهانی را ۲۰ درصد دیگر گسترش دهد و رصد کهکشان‌های سرخ کم‌نور و ردیابی ردپای ماده تاریک را تعمیق بخشد.

🔹 دسی با پشت سر گذاشتن چالش‌هایی چون همه‌گیری و آتش‌سوزی در کوهستان کیت‌پیک، اکنون بستری بی‌نقص فراهم آورده که به زودی با الحاق داده‌های تلسکوپ‌های فضایی اقلیدس و نانسی گریس رومن، سرنوشت نهایی انبساط کیهان و جایگاه ما را در این پهنه بیکران روشن‌تر خواهد کرد.

[منبع] [منبع]
🆔 @Science_Focus
#کیهان_شناسی #اختروفیزیک #انرژی_تاریک #DESI #جهان_هستی #تلسکوپ #کشف_علمی