🔴💉 مقایسه تخصصی واکسن‌های آنفلوآنزا که به‌تازگی وارد ایران شده است
مهرماه ۱۴۰۵
✍️ #دکتر_رضا_جعفری
ایمونولوژیست، ایمونوواکسینولوژیست
t.me/HealthNotes
1️⃣بخش ۱ از ۲

مقایسه تخصصی دو واکسن آنفلوآنزای فصلی چهارظرفیتی وارداتی به بازار دارویی ایران، یعنی
Ultrix® Quadri
(محصول کمپانی FORT/Microgen کشور روسیه)
و واکسن غیرفعال چهارظرفیتی
Sinopharm/CNBG
(تولید موسسه ووهان یا چانگچون وابسته به گروه ملی بیوتک چین)
مستلزم واکاوی دقیق متغیرهای ساختاری، پلتفرم تولید، شاخص‌های ایمنی‌زایی بر مبنای معیارهای سازمان جهانی بهداشت (WHO TRS) و الزامات ارزیابی بالینی است.

در ادامه، این دو واکسن در قالب شاخص‌ها و ابعاد تخصصی مورد ارزیابی تطبیقی قرار گرفته‌اند.

🔴 ۱. پلتفرم تولید، بستر تکثیر ویروس و ساختار آنتی‌ژنیک

هر دو محصول در طبقه واکسن‌های غیرفعال مبتنی بر تخم‌مرغ جنین‌دار
(Egg-based Inactivated Influenza Vaccines)
قرار می‌گیرند، اما در سطح خالص‌سازی و فرمولاسیون نهایی آنتی‌ژن تفاوت‌های بنیادی دارند:

💉 واکسن Ultrix Quadri (روسیه):
این واکسن یک فرمولاسیون ساب‌یونیت (Subunit / Surface Antigen) با خلوص بالا است.
پس از تکثیر ویروس در کیسه آلانتوئیک و غیرفعال‌سازی، پوشش ویروسی با دترجنت‌های اختصاصی شکسته شده و پروتئین‌های سطحی هماگلوتینین (HA) و نورآمینیداز (NA) استخراج و خالص‌سازی می‌شوند، در حالی که پروتئین‌های ماتریکس (M_1) و نوکلئوپروتئین (NP) به حداقل ممکن کاهش می‌یابند.

💉 واکسن Sinopharm / CNBG (چین):
این محصول عموماً به عنوان واکسن شکسته شده (Split-virion) عرضه می‌شود. در ساختار اسپلیت، ویروس غیرفعال‌شده توسط دترجنت لیز می‌شود اما ترکیبات داخلی ویروسی (NP و M) به طور کامل حذف نمی‌شوند.
از منظر ایمونولوژیک، واکسن‌های Split به دلیل دارا بودن بقایای پروتئین‌های درونی، علاوه بر القای آنتی‌بادی‌های خنثی‌کننده ضدهماگلوتینین، پتانسیل فعال‌سازی نسبی پاسخ‌های سلول T (CD4 و تا حدی CD8) مقطعی علیه اپی‌توپ‌های حفاظت‌شده نوکلئوپروتئین را در مقایسه با واکسن‌های صرفاً ساب‌یونیت نشان می‌دهند؛ هرچند از حیث راکتوژنیسیته موضعی اندکی پتانسیل واکنشی بالاتری نسبت به فرم ساب‌یونیت خالص دارند.

🔴 ۲. دوز آنتی‌ژنیک و انطباق با استانداردهای استانداردسازی دوز
(WHO Reference Potency)

شاخص طلایی WHO برای واکسن‌های آنفلوآنزای فصلی بزرگسالان (استاندارد دوز)، وجود ۱۵ میکروگرم هماگلوتینین (HA) برای هر سویه (مجموعاً ۶۰ میکروگرم HA در حجم ۰.۵ میلی‌لیتر) است.

💉 وضعیت واکسن سینوفارم:
کاملاً منطبق بر استاندارد بین‌المللی استاندارد دوز WHO تدوین شده است؛ یعنی ۱۵ میکروگرم HA از دو سویه آنفلوآنزای نوع A (A/H1N1 و A/H3N2 ) و دو سویه از لاین‌های مختلف نوع B (B/Victoria و B/Yamagata) که در مجموع حاوی ۶۰ میکروگرم آنتی‌ژن فعال است.

💉 وضعیت واکسن Ultrix Quadri:
برخلاف نسل‌های قدیمی‌تر واکسن‌های روسی (مانند Grippol که با تکنولوژی کاهش دوز آنتی‌ژن به ۵ میکروگرم به همراه ادجوانت پلی‌اکسیدونیوم طراحی می‌شدند)، التریکس کوادری با دوز کامل استاندارد، یعنی ۱۵ میکروگرم هماگلوتینین به ازای هر سویه، فرموله شده و مجموعاً ۶۰ میکروگرم HA دارد و فاقد ادجوانت است.
بنابراین از حیث دوز آنتی‌ژنی هر دو محصول تراز کاملاً یکسانی را مطابق گایدلاین فنی WHO ارائه می‌دهند.

🔴 ۳. معیارهای ارزیابی ایمنی‌زایی بالینی بر پایه ضوابط WHO و CHMP/EMA

سازمان جهانی بهداشت برای اعطای تأییدیه و پیش‌صلاحیت به واکسن‌های آنفلوآنزا، معیارهای سه‌گانه آزمون مهار هماگلوتیناسیون
(HI Assay)
را ملاک قرار می‌دهد:

۱. نرخ تبدیل سرمی (Seroconversion Rate > 40% در بزرگسالان)
۲. نرخ محافظت سرمی (Seroprotection Rate > 70% با تیتر تیتر آنتی‌بادی HI \ge 1:40 )
۳. فاکتور میانگین افزایش تیتر (Mean Geometric Increase > 2.5)

💉 پاسخ هومورال سینوفارم:
داده‌های ترایال‌های بالینی فاز ۳ سینوفارم (ثبت‌شده در پلتفرم‌های بین‌المللی بالینی و منتشرشده در ژورنال‌های معتبر وکسینولوژی) نشان داده‌اند که این واکسن در هر چهار سویه، به سادگی به نرخ Seroprotection بالای ۸۵ تا ۹۵ درصد در گروه سنی ۱۸ تا ۵۹ سال دست می‌یابد و تمامی معیارهای سه‌گانه WHO و EMA را احراز می‌کند.
در افراد بالای ۶۰ سال نیز با افت فیزیولوژیک پاسخ ایمنی ناشی از ایمونوسنسنس، سرپروتکشن بالای ۶۰ تا ۷۰ درصد حفظ می‌گردد.

💉 پاسخ هومورال Ultrix Quadri:
داده‌های کارآزمایی‌های بالینی انجام‌شده در فدراسیون روسیه نشان‌دهنده ایمنی‌زایی بالا و انطباق بر معیارهای ارزیابی فارماکوپه روسیه و استانداردهای متناظر WHO است.
مقادیر Seroconversion در سویه‌های A معمولاً بالای ۷۰ درصد و برای سویه‌های B حدود ۶۰ تا ۶۵ درصد گزارش شده است.

نکته قابل توجه در این مقایسه، در دسترس بودن گسترده‌تر مقالات مستقل داوری‌شده بین‌المللی (Peer-reviewed) پیرامون داده‌های ایمنی‌زایی سینوفارم در پایگاه‌های نمایه جهانی است، در حالی که بخش اعظم ادبیات پژوهشی التریکس در مجلات و پایگاه‌های ملی و منطقه‌ای روسیه منتشر شده است.

⬇️2️⃣ادامه در پیام بعد:
t.me/HealthNotes/37868

🎁 از بخش اد ممبر می‌توانید دوستان خود را به گروه دعوت بفرمایید تا این مطلب و مطالب مشابه را بخوانند:
t.me/HealthNotes