‍ ⭕️درباره توافق جدید عربستان، ترکیه و پاکستان چه میدانیم؟

🔹اصل توافق چه بود؟
پیمان دفاعی مکه در ۷ اوت ۲۰۲۶ میان عربستان، ترکیه و پاکستان امضا شد. اصل کلیدی آن این بود که حمله مسلحانه به هر یک از سه کشور، حمله به هر سه تلقی شود و در کنار آن، همکاری نظامی میان اعضا افزایش یابد.
🔹جلسه ۵ اکتبر چه چیزی را تصویب کرد؟
جلسه اضطراری کمیته سیاسی و دفاعی راهبردی پیمان در ریاض برگزار شد. سه کشور توافق کردند که تعهدات دفاع جمعی را فوراً وارد مرحله اجرا کنند.
مهم‌ترین تصمیم عملی این بود:
• کشورهای عضو، نیروها و ظرفیت‌های نظامی مورد توافق را تأمین کنند؛
• این نیروها و ظرفیت‌ها را به‌سرعت در عربستان مستقر کنند؛
• این اقدام طبق ترتیبات مورد تأیید و مطابق قوانین داخلی هر یک از سه کشور انجام شود؛
• آمادگی، هماهنگی و یکپارچگی نیروهای نظامی سه کشور برای مقابله با تهدیدها افزایش یابد.
بنابراین، عبارت دقیق‌تر برای توصیف تصمیم ۵ اکتبر این است: «اجرای عملی تعهدات دفاع جمعی و فراهم‌کردن زمینه استقرار سریع نیروها و قابلیت‌های نظامی مورد توافق در عربستان.»

🔹آیا تعداد نیروها، نوع نیروها یا مأموریت آنها مشخص شده است؟
• خیر. یکی از گزارش‌ها صراحتاً می‌گوید بیانیه مشترک مشخص نکرده است که نیروهای اعزامی پس از ورود به عربستان چه نقشی بر عهده خواهند داشت.
• هنوز نمی‌توان درباره تعهد نظامی دقیق ترکیه نتیجه قطعی گرفت، زیرا متن کامل توافق منتشر نشده است.

🔹آیا اعزام نیرو به یمن تصویب شده است؟
▪️گزارش هایی که تاکنون منتشر شده چنین چیزی را تأیید نمی‌کنند. تصمیم اعلام‌شده درباره استقرار نیروها و ظرفیت‌های نظامی در عربستان است، نه اعزام رسمی نیروهای ترکیه و پاکستان به خاک یمن.
▪️گزارش منتشر شده در The Conversation تصریح می‌کند که نشست نظامی ۲۵ سپتامبر درباره اشتراک اطلاعات، هماهنگی نظامی و یکپارچه‌سازی قابلیت‌ها بوده و این موضوع به معنای آماده‌شدن سه کشور برای عملیات تهاجمی مشترک علیه حوثی‌ها نیست.
▪️درباره گزارش‌هایی مبنی بر استفاده از تجهیزات ساخت ترکیه در عملیات یمن، تأکید می‌کند که این موضوع به‌تنهایی اثبات نمی‌کند ترکیه در عملیات نظامی یمن مشارکت دارد.

🔹ساختار نهادی پیمان
▪️تصمیم ۵ اکتبر فقط درباره نیرو نبود. در همان نشست، سپهبد بازنشسته نعمان محمود پاکستانی به‌عنوان نخستین دبیرکل پیمان دفاعی مکه برای یک دوره سه‌ساله منصوب شد. این اقدام بخشی از تلاش برای ایجاد ساختار نهادی پیمان توصیف شده است.
▪️این نکته مهم نشان می‌دهد پیمان تنها یک بیانیه سیاسی باقی نمانده و تلاش برای ایجاد ساختار سازمانی و سازوکار اجرایی آن نیز آغاز شده است.

🔹 چرا این تحول مهم است؟
گزارش های منتشر شده در چندساعت اخیر چند لایه برای معنای منطقه‌ای این تحول مطرح می‌کنند:

۱. پیمان از «تعهد سیاسی» به «سازوکار عملیاتی» نزدیک‌تر شده است.
در ابتدا، پیمان بیشتر یک تعهد سیاسی تلقی می‌شد اما پس از آن، سازوکارهای نهادی و نظامی آن به‌تدریج شکل گرفت: تعیین دبیرکل، نشست وزیران، نشست فرماندهان نظامی، بحث درباره اشتراک اطلاعات و هماهنگی نظامی و سرانجام تصمیم برای اجرای تعهدات دفاع جمعی.

۲. عربستان در حال افزایش اتکای خود به ظرفیت‌های منطقه‌ای است.
یکی از تحلیل‌های موجود در فایل می‌گوید هدف مهم پیمان برای ریاض، افزایش توانایی عربستان برای بازدارندگی در برابر تهدیدها و کاهش اتکا به تضمین‌های امنیتی خارجی است.
اما همین منابع تأکید می‌کنند که این به معنای جایگزینی آمریکا با ترکیه و پاکستان نیست. عربستان همچنان به توانمندی‌های نظامی، آموزش، اطلاعات و همکاری امنیتی آمریکا متکی است و پیمان مکه بیشتر به‌عنوان یک لایه اضافی امنیت منطقه‌ای توصیف شده است.

۳. امنیت عربستان از دفاع سرزمینی فراتر رفته و به امنیت دریایی و انرژی پیوند خورده است.
تهدیدهای یمن و حوثی‌ها فقط تهدیدی علیه خاک عربستان تلقی نمی‌شوند؛ بلکه با امنیت دریای سرخ، باب‌المندب، انتقال انرژی و مسیرهای تجاری نیز مرتبط شده‌اند.

🔹در نتیجه، دو سازوکار جداگانه در حال شکل‌گیری است:
• پیمان مکه برای دفاع سرزمینی و هوایی؛
• ائتلاف دریایی چندملیتی برای حفاظت از مسیرهای دریایی در باب‌المندب، دریای سرخ و خلیج عدن.
▪️این دو ائتلاف ساختار، اعضا و مأموریت یکسانی ندارند و هیچ نشانه‌ای از ایجاد فرماندهی مشترک میان آنها وجود ندارد./ جهان دیپلماسی
@samassoumi