Таълим тизимида қандай ўзгаришлар кутилмоқда?
 
Фармонда таълим ва илм-фан соҳасидаги бир қатор ташкилотлар фаолиятини мувофиқлаштириш назарда тутилган. Жумладан, ихтисослаштирилган таълим муассасалари, касбий таълим, билим ва малакаларни баҳолаш, илм-фан ҳамда инновациялар билан шуғулланувчи ташкилотлар тегишли бошқарув доирасига киритилган.
 
 
Бу механизм тўғри ишласа, таълимнинг турли босқичлари ўртасидаги узвийликни кучайтириш, кадрлар тайёрлаш ва илмий салоҳиятни ривожлантириш масалаларини биргаликда кўриб чиқиш учун имконият яратиши мумкин.
 
Бироқ таълим тизимидаги энг муҳим муаммолар фақат бошқарув тузилмаси билан чекланмайди. Мактабларда таълим сифати, ўқитувчиларнинг касбий салоҳияти, ортиқча ҳисоботбозлик, педагогларнинг меҳнат шароитлари ва ўқувчиларнинг билим даражаси каби масалалар амалий ечимларни талаб қилади.
 
Шу боис янги бошқарув тизимининг самараси раҳбарлик лавозимлари сони ёки идоралар ўртасидаги алоқалар билан эмас, балки мактаб ва ўқитувчи ҳаётида қандай ўзгаришлар юз бериши билан ўлчаниши лозим.
 
Соғлиқни сақлаш ҳам ягона мувофиқлаштириш доирасида
 
Фармон соғлиқни сақлаш соҳасини ҳам қамраб олади. Унда Соғлиқни сақлаш вазирлиги, Санэпидқўмита ва тегишли агентлик ҳамда инспекциялар фаолиятини мувофиқлаштириш масалалари белгиланган. Бу айниқса, аҳоли саломатлигини муҳофаза қилиш, санитария-эпидемиологик осойишталик ва тиббий хизматлар сифатига дахлдор вазифаларнинг ўзаро уйғунлигини таъминлаш нуқтаи назаридан муҳим.
 
Лекин мувофиқлаштириш ваколатининг кучайтирилиши барча ташкилотларнинг мустақил ваколатлари бекор қилинди ёки уларнинг раҳбарлари автоматик равишда янги лавозим эгасига бевосита бўйсундирилди, дегани эмас. Бу масалада фармонда белгиланган ваколатлар билан кейинги ҳужжатларда аниқлаштириладиган вазифаларни фарқлаш керак.
 
Аҳоли учун эса асосий мезон оддий. Тиббий хизматдан фойдаланиш осонлашадими, профилактика ишлари яхшиланадими, касалликларнинг олдини олиш бўйича чоралар самаралироқ ташкил этиладими? Агар бошқарувдаги ўзгаришлар шу каби натижаларга олиб келса, ислоҳотнинг ижтимоий аҳамияти яққол намоён бўлади.
 
Энг муҳим масала — ҳудудлардаги масъулият
 
Фармонда вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимларининг таълим, илм-фан ва соғлиқни сақлаш соҳаларидаги вазифаларни бажариш бўйича фаолиятини умумий раҳбарлик ва мувофиқлаштириш механизми ҳам назарда тутилган.
 
Бу жиҳат ҳудудлардаги муаммоларни ҳал қилишда марказий идоралар билан маҳаллий ҳокимликлар ўртасидаги ҳамкорликни кучайтириш имконини беради. Аммо марказлашган мувофиқлаштиришнинг ўзи етарли эмас. Ҳудудлардаги муаммолар турлича. Бир жойда мактаб инфратузилмаси, бошқа жойда малакали педагоглар етишмаслиги, яна бир ҳудудда эса тиббий хизматдан фойдаланиш имкониятлари долзарб бўлиши мумкин.
 
Шунинг учун янги механизм ҳудудларнинг ҳақиқий эҳтиёжларини инобатга олиши, маҳаллий масъулларнинг ваколатларини аниқ белгилаши ва муаммоларни ҳал қилиш муддатлари устидан назоратни таъминлаши муҳим.
 
Янги ислоҳот бюрократияни камайтирадими?
Ҳар қандай ташкилий ислоҳотда энг катта хавфлардан бири вазифаларнинг такрорланиши ва масъулиятнинг бир идорадан бошқасига ўтиб кетишидир. Агар янги котибият идоралар ўртасидаги келишувларни тезлаштирса, қарор қабул қилиш муддатларини қисқартирса ва муаммоларни ҳал этишда аниқ масъулларни белгиласа, бу бошқарув самарадорлигини оширади.
 
Аксинча, агар ҳар бир масала қўшимча келишувлардан ўтиши, ҳужжатлар сони кўпайиши ва масъулият чегаралари ноаниқ қолишига йўл қўйилса, ислоҳот кутилган натижани бермаслиги мумкин. Шу маънода, янги котибият фаолиятининг самарадорлигини баҳолашда камида тўртта мезон муҳим. Қарор қабул қилиш тезлиги, идоралар ўртасидаги вазифалар такрорланишининг камайиши, аҳоли ва соҳа ходимлари муаммоларининг ҳал этилиш даражаси ва белгиланган вазифалар ижроси учун шахсий масъулиятнинг аниқлиги. Бу мезонлар асосида очиқ ҳисобдорлик йўлга қўйилса, ислоҳот натижаларини жамоатчилик ҳам баҳолай олади.
 
Кейинги қадамлар нималардан иборат?
Фармонда Вазирлар Маҳкамасига икки ҳафта муддатда янги лавозимнинг функционал вазифалари ва котибият низомини тасдиқлашни назарда тутувчи қарорни қабул қилиш топширилган. Шунингдек, Адлия вазирлигига манфаатдор идоралар билан биргаликда бир ой ичида қонунчилик ҳужжатларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш бўйича таклифлар тайёрлаш вазифаси юклатилган.
 
Демак, ислоҳотнинг аниқ амалий механизмини баҳолаш учун кейинги ҳужжатлар ҳам муҳим аҳамиятга эга. Хусусан, янги раҳбарнинг ваколатлари, вазирликлар билан муносабатлари, котибиятнинг вазифалари ва ҳисобдорлик тартибига оид нормаларга эътибор қаратиш зарур.
 
Тузилма эмас, натижа муҳим
ПФ-217-сон фармон таълим, илм-фан ва соғлиқни сақлаш соҳаларини ҳукумат даражасида мувофиқлаштиришни кучайтиришга қаратилган ташкилий ислоҳотдир. Унинг муваффақияти эса янги лавозим ва котибият ташкил этилгани билан эмас, балки уларнинг фаолияти жамият учун қандай натижа бериши билан белгиланади.
 
Ўқитувчи ортиқча ҳисоботбозликдан халос бўладими? Илмий тадқиқотлар учун самарали шароит яратиладими? Тиббий хизмат сифати яхшиланадими? Ҳудудлардаги муаммолар тезроқ ҳал этиладими? Давлат идоралари фаолиятида очиқлик ва ҳисобдорлик кучаядими?
 
Жамоатчилик айнан шу саволларга жавоб кутади. Чунки давлат бошқарувидаги ҳар қандай ислоҳотнинг ҳақиқий қиймати янги лавозимлар ёки ўзгарган ташкилий жадвалларда эмас, балки фуқаролар ҳаётидаги ижобий ўзгаришларда намоён бўлади.

✅ @Samarqand_live – Юзинг қийшиқ бўлса ойнадан ўпкалама!