The Stranger

Sunʼiy intellekt bilan gaplashib oʻtiradiganlar bor-ku, shular juda-juda yolgʻiz.

Qoʻlma-qoʻl boʻlib ketgan qizni buzuq, qoʻlma-qoʻl boʻlib ketgan kitobni esa bestseller deyishadi. Ikkoviyam yengilgina boʻladi.

Kuz yoysa ham yoʻllarga xazon,
Qor koʻmsa ham borliqni butun,
Koʻklam kelib ursa ham xandon,
Eshigingdan oʻtarman bir kun.

Sochlaringga tushsa hamki oq,
Peshanangni bossa ham ajin,
Kirganda ham gavdamga titroq,
Eshigingdan oʻtarman bir kun.

Mayli, shunda tanimasang ham,
Yoki desang koʻrmayin turqin,
Yoshim yutib, boshim qilib xam
Eshigingdan oʻtarman bir kun.

Meni demay yumsang ham koʻzing,
Xonang qolsa zulmatga tutqun,
Xotirangga sham boʻlib oʻzim,
Eshigingdan oʻtarman bir kun.

Vaqtim yetib chiqsa bu jonim,
Dardlarimga yasalsa yakun,
Qabristonga tobut uzra jim
Eshigingdan oʻtarman bir kun.

Omon Matjon

​​Til oʻrganish maqsad emas, vosita boʻlsin. Oʻrgandingizmi, nima uchundir ishlating. Oʻsha tilda kitob oʻqing, kino koʻring, oʻsha tilda gaplashiladigan joylarga boring. Sertifikat olib magistratura yoki doktoranturaga kiring.

Til oʻrganishni imkon qadar erta boshlang. Ayniqsa talabalar koʻp ortga surishadi. Oliygohga qadam qoʻyganda goʻyoki butun hayot oldindaday, bitiruv juda uzoqday tuyuladi. Toʻrtinchi kursga kelgachgina magistraturada oʻqigisi kelib qoladi, biroq sertifikat olishga ulgurmaydi. Keyin esa katta hayot, oila bilan til oʻrganish karrasiga qiyinlashadi.

Til oʻrganishga yengil qaramang. Bu sizga vaqtichogʻlik emas. Dars zerikarli ekan, oʻqituvchi qiziq oʻtmayapti, qattiqqoʻl kabi bahonalar bogʻcha bolalarga xos. Yangi til bu ilm, ilm esa mashaqqatli yoʻl. Intizom, qatʼiyat, masʼuliyat kerak.

Toʻrt yil oliy taʼlim olib bekor oʻqibman deganlarni koʻp koʻrdim, ammo til oʻrganib bekor oʻrganibman degan kishini biron marta koʻrmadim. Oʻrganib qoʻying, kutilmagan joyda, kutilmagan vaqtda sizga rizq olib keladi.

@salimov_blogi

​​Yaqinda qabul qilingan alifbo islohotidan keyin oʻzimni Uveday his qilyapman.

Fredrik Bakmanning Uve degan qahramoni bor. U butun umr "Saab" mashinalarini mingan. Chunki "Saab" milliy mahsulot edi. Xorij mashinalarini hech qachon minmagan, minadiganlarni esa qoralagan. Ammo bir kuni oʻsha milliy mahsulot aksiyalarini xorij kompaniyasi sotib oladi. Uve shunda oʻzi butun umr himoya qilgan prinsipi bilan nima qilishni bilmay qoladi.

Mening savodim kirillda chiqqan. Oʻqigan kitoblarimning yetmish-sakson foizi kirillda. Ammo mustaqillik farzandi boʻlganim uchun har doim lotin alifbosini ustun koʻrganman. Shu alifboda yozganman, boshqalardan ham shuni talab qilganman. Qachondir butun millat darajasida rostmanasiga toʻliq lotin alifbosiga oʻtilishiga ishonganman.

Endi esa oʻsha men ishongan, men himoya qilgan, men uchun prinsip masalasi boʻlgan alifboning oʻzi ham oʻzgardi...

@salimov_blogi

​​Aleksandr Dyumaning "Qora lola" kitobini oʻqiyotib, garchi asar bir necha asr avvalgi Gollandiya haqida boʻlsa-da, bugungi kunga doir xulosalarni oldim. Hozir tushuntiraman.

Kitobda Bokstel degan qahramon bor. U lola yetishtirishni yaxshi koʻradi. Hayotini shu ishga bagʻishlagan. Eng zoʻr gulchi boʻlishni xohlaydi. Hatto yaxshi natijalarga ham erishayotgandi. Keyin qoʻshnisi Van Berlening ham lola yetishtirayotganidan xabar topib tinchini yoʻqotadi.

Van Berle boy, taniqli, qobiliyatli edi. U tez orada lolachilikda Boksteldan oʻtib ketadi. Bokstel hasaddan jizgʻanak boʻladi. Butun kunini Van Berleni kuzatish, uni qargʻash, unga chox qazish bilan oʻtkazadi. Aslida uning oʻzi ham yomon gulchi emasdi, ammo hasad natijasida oʻz ishini unutib, faqat raqibi bilan band boʻlib qoladi, natijada lolalari butkul qurib qoladi.

Mening Bokstelga oʻxshagan raqiblarim bisyor. Ayrimlarini bilsam, ayrimlarini umuman bilmayman, xuddi Bokstelning mavjudligidan umuman bexabar Van Berle kabi. Ular esa meni yomon koʻrishiga, fikrlarimni yoqlamasligiga qaramay tinimsiz kuzatishadi (obuna boʻlmasdan). Qayerdaki men haqimda gap ketsa borib ichlaridagi marazni sochishadi, yomonlashadi. Kanallarida postlarim yoki oʻzim haqimda tinimsiz munosabat bildirishadi.

Holbuki ular ham qachondir Bokstel kabi oʻz ishlarini yaxshi uddalashayotgandi. Eng zoʻri boʻlmasa-da, yaxshi gulchi edilar balki. Biroq raqibning har bir qadamini kuzatib, fikr bildirish ularni xarob qildi. Va buni oʻzlari sezishmaydi, tan olishmaydi.

Tanqidning ham madaniyati bor. Agar u bir marta boʻlsa, xolis boʻlishi mumkin. Shaxsan oʻzim kimnidir xushlamasam uni shunchaki unutaman va munosabat bildirmayman. Ammo kimdir haqida davomli negativ fikr bildirish gʻarazga kiradi. Oʻzingizdan har tomonlama ustun odamnigina shunaqa yonib-kuyib kuzatishingiz mumkin. Menikiga osilmasdan oʻz lolasi bilan shugʻullanishni maslahat beraman ularga. Shunda hayotlari goʻzalroq boʻladi.

@salimov_blogi

Bugun kanal ochilganiga besh yil boʻlibdi.

​​Hozir Nassim Talebni oʻqiyapmanu, bir tomondan maza qilyapman, boshqa tomondan maʼlum bir qatlam uchun kitob naqadar tushunarsiz boʻlishi mumkinligini oʻylayapman. Taleb mashhur shaxs, oʻzining bahsli fikrlari bilan shuhrat qozongan. Siz shunga qiziqib kitobni olasiz va oldingizdan quyidagilar chiqadi:

Induksiya, deduksiya, epistemologiya, empirizm, falsifikatsiya, verifikatsiya, skeptitsizm, apriori, platonizm, fenomenologiya, evristika, narrativlik, volatillik va hokazo. Bundan tashqari, Gegelning murakkab falsafasi, Kantning narsa oʻzida gʻoyasi, Karl Popperning ochiq jamiyat tanqidi, Vena toʻgaragi, mantiqiy pozitivizm.


Bularning ayrimlari haqida hech boʻlmasa tushunchaga ega boʻlish talab qilinsa, ayrimlarini chuqur bilishi kerak. Eng qizigʻi, bular kitobdagi asosiy gʻoya va tushunchalar emas. Taleb asosiy fikrlarini tushuntirish uchun yuqoridagi kabilarni yoʻl-yoʻlakay tilga olib oʻtadi. Asosiy tushunchalar va gʻoyalar yanada tor sohalarga oid.

Shunga koʻra, Nassim Talebni oʻqishi, tushunishi – fikrlarini yoqlash-yoqlamaslik boshqa masala – , tahlil qilishining oʻziyoq suhbatdoshingizning har sohadan fundamental bilimlarga egaligini bilishga yordam berarkan oʻylab qarasam.

@salimov_blogi

Alqissa, bog‘larni to‘ldirdi shodlik,
Oyning yuzlaridan dog‘lar aridi.
O‘rindiqda ayol bolachalardek
Quvnab, oyoqlarin silkitar edi.
Tog‘lar boshidagi qorlardek asta
Erib oqayotgan edi dardu g‘am.
Gul keltirsam bo‘lar ekan bir dasta,
Deya xayol qildi shunda erkak ham.
Shimol taraflardan sovuq havoni
Haydab kelayotgan shamol ham tindi.
Ayolga erkakning ko‘zlari go‘yo
Issiq, juda issiq bo‘lib ko‘rindi.
G‘oliblik gashtini surardi erkak,
Labida papiros hamda tabassum.
Do‘stlarim, shu yerda tugadi ertak,
Shu yerda dunyoni to‘xtatib qo‘ydim.

Garchi davomini yaxshi bilaman,
Otam aytganidek, ishqdan pishmas osh.
Xudoyim, men sendan so‘rab qolaman,
Ular uchun qaytib chiqmasin quyosh.

Alqissa, bog‘larni to‘ldirdi shodlik,
Oyning yuzlaridan dog‘lar aridi.
O‘rindiqda ayol bolachalardek
Quvnoq oyoqlarin silkitar edi.

Bek ALI

Men yoshligimdan ahmoq edim, lekin u paytlar internet boʻlmagani uchun buni faqat uydagilarim bilishardi.

Morgan Friman

​​"Tasodifga aldanganlar"ning birinchi bobini Rumiyning bitta shu gapi bilan ifodalasa boʻlarkan: "Yoʻl uzun. Hali manzilga yetmading. Shu uchun hech kimning ustidan kulma".

Albatta, Rumiy buni birovni tanqid qilma, hali oʻzingniyam boshingga tushishi mumkin, degan maʼnoda aytgan. Nassib Taleb esa boylarga havas qilma, hali kafangado boʻlishadi deydi.

Birdan boyib ketish mumkin boʻlgan tavakkallardan qochishni, xavfsiz, yoʻqotish ehtimoli kam ish bilan muntazam shugʻullanishni tavsiya qiladi.

Umuman olganda, Talebning hayot tarzi, dunyoqarashi yoqdi. U doimiy stress, yugur-yugur, muntazam bandlik evaziga erishiladigan shuhrat, boylik, hashamatga qiziqmaydi. U XIX asr odamlariga oʻxshab axborot xurujisiz tinch davrda yashashni va kunlari xotirjam oʻtishini xohlaydi.

Yoqqan iqtiboslar:

"U mehnatsevarlik, ehtiyotkorlik va intizom hayotda qulay yashashning asosiy mezonlari ekaniga ishonardi".

"Boylik insonning oʻzini yaxshi his qilishi uchun unga erishish yoʻlidagi marshrut(bosib oʻtilgan yoʻl)chalik ahamiyatli emas".

"Omadsizlik seni baribir topadi".

@salimov_blogi

Bitta boʻlgan voqeani aytib beraman. Faqat ismlarini oʻzgartiraman. Chunki voqea ishtirokchilarining ikkitasi haliyam kanalimda bor boʻlishi mumkin. Xotin – Zuhro. Er – Tohir. Doʻst – Qora Botir.

Tohir va Qora Botir avvaldan doʻst edi. Ularning umumiy qiziqishlari bor edi, zalga, futbolga borib turishardi. Gaplari qovushardi. Keyin Tohir Zuhroga uylandi. Vaqt oʻtdi, farzandli boʻlishdi.

Zuhro eri har safar Qora Botir bilan chiqib ketganida asabiylasha boshladi. Bizga vaqt ajratmaysiz, sizga faqat oshna-ogʻayni boʻlsa boʻldi, deb janjal qiladigan boʻldi. Holbuki eri uydaligida hamma oʻzicha telefon oʻynab oʻtirar yoki janjallashishardi.

Albatta, Zuhro chiqmaysan, bormaysan deb erini oʻtirgʻizib qoʻya olmasdi. Ammo doimiy qovoq-tumshuq, gʻidi-bidi, yigʻi-sigʻi, baqir-chaqir bilan passiv bosim qildi. Oxiri janjaldan zada boʻlib ketgan Tohir Qora Botirdan uzoqlashishga qaror qildi. Boshida har xil bahonalar qilib chiqmadi, keyin telefonni koʻtarmay qoʻydi. Qora Botir ham barini tushunib indamay qoʻya qoldi.

Zuhroning hamma kishisi bor edi. Hatto oʻynashi ham. Tohirning hamma kishisi bor edi, oʻynashdan tashqari. Qora Botir esa yetim edi. Odamlar bilan, jamiyat bilan, balki oʻzi bilan muammolari bordir, bunisini bilmadim, u koʻp oʻtmay oʻzini oʻldirdi.

Kishini qiyinchilik yoki qaygʻu oʻldirmaydi, bu hammada bor. Kishini qiyin damda oʻzini chalgʻita olmaslik oʻldiradi. Qora Botir oʻlimidan bir necha soat oldin Tohirga qoʻngʻiroq qilgan. Balki shunchaki chiqib toʻrtta gurung qilsa yoki ikki partiya bilyard oʻynasa oʻsha damda ichini kemirayotgan qaygʻudan chalgʻigan boʻlardi. Ammo Tohir Zuhroning qovoq-tumshugʻidan qoʻrqib telefonni koʻtarmaydi.

Bu voqeaga toʻrt-besh yil boʻldi. Hozir Tohir sal injiqlashgan, maʼlum bir yoshdan keyin kishi faqat tanish orttiradi, doʻst emas. Zuhro zeriksa oʻynashi bilan gaplashib, koʻrishib turadi. Qora Botir esa oramizda yoʻq. U nega joniga qast qilgani ham sir boʻlib qoldi. Bu sirni Tohirgagina aytishi mumkin edi...

@salimov_blogi

Menimcha, yangi doʻst topishim kerak. Eski doʻstlarimning hammasi uylanib boʻldi.

Meni koʻchada kimdir yomon koʻrishi uchun kamida arpasini xom oʻrishim, soliq cheki bermadi deb ustidan yozishim, nomiga kredit olib chetga qochishim kerak. Doʻstimning xotini yomon koʻrishi uchun esa doʻstimni bir-ikki marta chaqirib borishimning oʻzi yetarli.

Oshna-ogʻaynining onasidan qoʻrqmasdik, chaqirib boraverardik, otasidan qoʻrqmasdik, chaqirib boraverardik, lekin endi xotinidan qoʻrqib, hadeganda chaqirib borolmayapmiz.