بخش دوم سخنان دکتر پزشکیان در جلسه بررسی پیشرفت طرح پزشک خانواده در خراسان جنوبی

🔹 *بعد از روشن شدن این عدد اولیه، تازه می‌توان درباره مدیریت منابع تصمیم گرفت. حالا اگر بدهی یا مطالبات وجود دارد، قابل بررسی و پیگیری است؛ اینکه کدام بخش پرداخت نشده، بیمه سهم خود را نداده، یک درصد ارزش افزوده تخصیص نیافته یا سهم استان در وزارتخانه پرداخت نشده است. تا زمانی که این عدد پایه و حق واقعی استان مشخص نباشد، نمی‌دانیم یقه چه کسی را باید گرفت و از چه مسیری باید مطالبه‌گری کرد.*

رئیس‌جمهور با بیان یک مثال پزشکی گفت:

🔹* *همان‌طور که در درمان، وقتی به بیمار سرم می‌زنیم، باید بدانیم چند لیتر داده‌ایم، چه دارویی تزریق شده و دفع بیمار چقدر بوده، در مدیریت سلامت هم اگر ورودی‌ها و خروجی‌ها محاسبه نشود، کنترل ممکن نیست. مدیر باید بداند چه منابعی دارد و با همان منابع چه خدماتی را با چه کیفیتی می‌تواند ارائه دهد.*

🔹*پس از مشخص شدن منابع، باید تصمیم گرفته شود این پول چگونه بین سطح یک، دو و سه تقسیم شود، چه میزان به پیشگیری و توانبخشی اختصاص یابد، چه مقدار به درمان، نیروی انسانی، تجهیزات، دارو و فضای فیزیکی نیاز است و راهنمای ارائه خدمت بر چه مبنایی تنظیم می‌شود. مردم باید بدانند پزشک خانواده و تیم سلامت چه خدماتی را مسئولانه ارائه می‌دهند و اگر خدمتی ارائه نشد، چه کسی پاسخگوست.*

رئیس‌جمهور با اشاره به تجربه خرید خدمت گفت:

🔹*خرید خدمت باید بر مبنای خرید سلامت باشد، نه پرداخت پراکنده و بی‌هدف. قرارداد باید روشن باشد؛ اگر کار انجام شد، پرداخت شود و اگر انجام نشد، پرداختی در کار نباشد. در عین حال اگر منابع محدود است، اولویت با نیروی انسانی است، چون نیروی انسانی راضی و پاسخگو می‌تواند ارجاع‌های غیرضروری را کاهش دهد و کیفیت را بالا ببرد، اما سیستم بدون رضایت کادر درمان حتی با بهترین تجهیزات هم کارآمد نخواهد بود.*

🔹*این موضوع رها نخواهد شد. شما باید سهم واقعی شهرستان و استان را دقیق استخراج کنید، منابع بیمه‌ها و دولت را تفکیک کنید، سهم‌های قانونی مانند ارزش افزوده و هدفمندی را مشخص کنید و سپس بر اساس آن، نظام ارجاع، بسته خدمت، پرداخت و نظارت را بازطراحی کنید. هر جا لازم باشد در سطح ملی پیگیری می‌کنیم، اما پیش‌نیاز همه اینها داشتن تصویری دقیق است، از آنچه دارید و آنچه حق شماست، تا نظام ارجاع به‌صورت واقعی و مؤثر در استان اجرا شود.*

رئیس‌جمهور در ادامه با ورود به بحث هزینه-فایده نظام سلامت تأکید کرد:

🔹*پیش‌نیاز هر اصلاحی در نظام ارجاع، شناخت دقیق منابع و مصارف است و بدون این شفافیت، هر اقدامی صرفاً به افزایش هزینه‌ها منجر می‌شود. ابتدا باید مشخص شود در هر استان چه میزان منابع مالی وجود دارد و سرانه واقعی سلامت چقدر است. بر اساس اطلاعاتی که وزارت بهداشت ارائه داده، میانگین هزینه هر بستری حدود ۲۶ میلیون تومان است؛ ممکن است یک بیمار ۱۰ میلیون تومان هزینه داشته باشد و بیمار دیگری ۶۰ میلیون تومان، اما این عدد، میانگین واقعی هزینه است.*

🔹* *اگر بخواهیم حدود ۱۰۰ نفر جمعیت را پوشش دهیم، تنها در بخش بستری با نیازی معادل حدود ۲۵۰ هزار میلیارد تومان مواجه هستیم و اگر هزینه خدمات سرپایی سطح یک و دو را نیز اضافه کنیم، این رقم به حدود ۵۰۰ هزار میلیارد تومان می‌رسد. در حالی که مجموع هزینه‌ای که امروز در حوزه بهداشت و درمان کشور پرداخت می‌شود، بیش از یک میلیون میلیارد تومان است. بنابراین مسئله اصلی کمبود پول نیست، بلکه باید دید این منابع کجا و چگونه هزینه می‌شود و گره کار دقیقاً در کدام بخش است؟

🔹*مدیریت یعنی بدانیم چقدر باید خرج کنیم و چقدر خرج می‌کنیم و آیا نسبت بین این دو منطقی است یا نه. این همان جایی است که بحث راهنماهای بالینی، نظام پرداخت و ابزارهایی مانند DRG اهمیت پیدا می‌کند. قرار بود DRG به‌عنوان گروه‌بندی تشخیصی اجرا و آموزش داده شود و بر اساس آن مشخص شود با چه تشخیصی، چه خدمتی و با چه هزینه‌ای ارائه می‌شود. اما اگر این دستورالعمل‌ها نه در سطح اول، نه در سطوح بعدی و نه در تعامل واقعی با پزشکان، متخصصان و کادر درمان تدوین و اجرا نشود، صرف تزریق پول هیچ تغییری ایجاد نخواهد کرد.*

🔹*پزشک خانواده به این معنا نیست که پزشکی چند ساعت در روستا حضور داشته، تعدادی اسم در لیست داشته باشد و بعد برود. پزشک خانواده، یعنی پزشک جمعیت تعریف‌شده خود را بشناسد، مسئول سلامت آن جمعیت باشد و در قبال آن پاسخگو بماند.
اگر همان افراد دارای سرانه، برای دریافت خدمات به مراکز دیگر مراجعه می‌کنند و کسی پاسخگو نیست، این دیگر پزشک خانواده نیست، بلکه صرفاً پرداخت سرانه بدون مسئولیت‌پذیری است*

@sepidonline