در رادیولوژی، کولیماتور دقیقاً مثل یک «دیافراگم سربی» عمل میکند. وظیفهاش محدود کردن میدان اشعه ایکس به ناحیه مورد نظر است تا بیمار کمترین دوز ممکن را بگیرد و کیفیت تصویر بالا برود.
۱. جنس ساخت (چیست؟)
جنس اصلی آن سرب (Lead) با خلوص بالا است، چون بهترین جاذب اشعه ایکس است. ورقههای سرب معمولاً بین ۲ تا ۵ میلیمتر ضخامت دارند. برای کاهش وزن، گاهی هسته سرب را با آلیاژهای سبکتر میپوشانند، اما اصل کار همان سرب است.
۲. دستهبندی از نظر مکانیزم (چگونه کار میکند؟)
· کولیماتور دستی (ثابت): ورقههای سربی ثابت هستند و فقط با جابجا کردن فیلترها، اندازه میدان عوض میشود. قدیمیتر است.
· کولیماتور خودکار (موتوری): با صفحه کنترل دستگاهی، تیغهها بهصورت برقی باز و بسته میشوند و حتی با چرخش دستگاه، هماهنگ میشوند (حالت AEC).
· کولیماتور چندبرگه (MLC): پیشرفتهترین نوع که در سیتی اسکن و رادیوتراپی کاربرد دارد. از ۶۰ تا ۱۲۰ برگه نازک سرب تشکیل شده که هرکدام مستقلاً حرکت میکنند و میتوانند شکل تومور را دقیقاً کپی کنند.
۳. دستهبندی از نظر شکل میدان (نوع برش)
· مستطیلی (Rectangular): رایجترین نوع که با فیلمهای عکاسی هماهنگ است و بهترین کاهش دوز را دارد.
· مدور (Circular): قدیمیتر و بیشتر در دستگاههای توموگرافی خطی کاربرد داشت.
· نامنظم (ایرگولار): با استفاده از بلوکهای سربی سفارشی، برای محافظت از اندامهای حساس مثل چشم یا تیروئید ساخته میشود.
https://t.me/RSSA_Semums
Post #375
49