کانال علمی روزنگار دانش

🧠💤دانشمندان میزان بهینه خواب برای کاهش خطر ابتلا به زوال عقل را آشکار کردند.

کمبود یا بیش‌ازحد بودن خواب با افزایش خطر زوال عقل مرتبط دانسته شده است و پژوهش‌های جدید نشان می‌دهند که ۷ تا ۸ ساعت خواب شبانه می‌تواند با کمترین خطر همراه باشد. پژوهشگران دانشگاه یورک در کانادا با تحلیل آماری داده‌های ۶۹ مطالعه و حدود ۴.۵ میلیون نفر، ارتباط میان مدت خواب، فعالیت بدنی، زمان بی‌تحرکی و خطر ابتلا به زوال عقل را بررسی کردند.

نتایج نشان داد خواب کمتر از ۷ ساعت با افزایش ۱۸ درصدی و خواب بیش از ۸ ساعت با افزایش ۲۸ درصدی خطر زوال عقل همراه بود. همچنین، نشستن بیش از ۸ ساعت در روز و فعالیت بدنی کمتر از ۱۵۰ دقیقه در هفته نیز با افزایش خطر همراه بودند. این پژوهش در PLOS One منتشر شده است و نویسندگان تأکید می‌کنند که یافته‌ها رابطه علت و معلولی را ثابت نمی‌کنند؛ برای مثال، خواب طولانی‌تر ممکن است در برخی افراد پیامدی از تغییرات اولیه مرتبط با زوال شناختی باشد، نه الزاماً عامل ایجادکننده آن.

به گفته پژوهشگران، فعالیت بدنی منظم، کاهش زمان بی‌تحرکی و داشتن خواب کافی می‌توانند از طریق حمایت از سلامت عروقی، عملکرد عصبی و کاهش التهاب، به حفظ سلامت مغز کمک کنند و احتمالاً شروع یا پیشرفت زوال عقل را به تأخیر بیندازند. با توجه به نبود درمان قطعی برای بسیاری از انواع زوال عقل و افزایش مورد انتظار موارد آن، شناسایی عوامل قابل‌تغییر سبک زندگی اهمیت زیادی دارد.

با وجود حجم بالای داده‌ها، این پژوهش محدودیت‌هایی نیز داشت؛ مطالعات بررسی‌شده از نظر روش جمع‌آوری داده‌ها متفاوت بودند و تنها سه مطالعه به‌طور مشخص رفتار کم‌تحرک را بررسی کرده بودند. بنابراین، پژوهشگران بر انجام مطالعات آینده با نمونه‌های بزرگ‌تر، افراد میانسال و دوره‌های پیگیری طولانی‌تر تأکید دارند تا رابطه میان خواب، فعالیت بدنی، بی‌تحرکی و خطر زوال عقل با دقت بیشتری مشخص شود.

https://www.sciencealert.com/scientists-reveal-the-optimal-amount-of-sleep-for-lower-dementia-risk

🫆@roznegardanesh

🚶‍♂ یک پیاده‌روی ۲۰ دقیقه‌ای می‌تواند تقریباً بلافاصله روده را تحریک کند.

محققان دریافتند که تنها ۲۰ دقیقه پیاده‌روی با سرعت راحت می‌تواند به‌سرعت فعالیت روده را افزایش دهد. یک تا دو دقیقه پس از پایان پیاده‌روی، صداهای روده قوی‌تر، مکررتر و طولانی‌تر شدند؛ تغییری که نشان‌دهنده افزایش کوتاه‌مدت حرکات روده است و ممکن است توضیح دهد چرا پیاده‌روی به تسکین یبوست کمک می‌کند.

چرا پیاده‌روی می‌تواند به روده کمک کند؟فعالیت بدنی یکی از ساده‌ترین روش‌هایی است که معمولاً برای بهبود یبوست توصیه می‌شود. با وجود این، سازوکار اثر فوری حرکت بر دستگاه گوارش به‌طور کامل مشخص نیست. پژوهشگران دانشگاه سلامت فوجیتا در مطالعه‌ای که در Scientific Reports منتشر شد، بررسی کردند که فعالیت بدنی با چه سرعتی می‌تواند حرکات روده را در بزرگسالان سالم تغییر دهد.

بعد از ۲۰ دقیقه پیاده‌روی چه اتفاقی افتاد؟این مطالعه روی ۲۱ فرد جوان سالم انجام شد. شرکت‌کنندگان ابتدا در حالت استراحت قرار گرفتند و صداهای روده آنها با گوشی پزشکی الکترونیکی ثبت شد. سپس ۲۰ دقیقه با سرعت دلخواه روی تردمیل راه رفتند و طی ۱۵ دقیقه پس از آن، فعالیت روده دوباره بررسی شد.

نتایج نشان داد که تنها یک تا دو دقیقه پس از پایان پیاده‌روی، هر سه شاخص فعالیت روده به‌طور قابل‌توجهی افزایش یافت. دامنه صداهای روده تقریباً دو برابر شد و تعداد و مدت ثبت این صداها نیز افزایش پیدا کرد. این اثر کوتاه بود و طی دو تا سه دقیقه کاهش یافت، اما نشان داد که حتی فعالیت سبک می‌تواند خیلی سریع حرکات روده را تحریک کند.

یک توضیح احتمالی برای پیاده‌روی و تسکین یبوست:به گفته پژوهشگران، این اثر ممکن است با تغییر فعالیت دستگاه عصبی خودکار و تحریک رفلکس‌های مرتبط با حرکت بدن توضیح داده شود. حرکت فیزیکی هنگام راه رفتن نیز می‌تواند به فعال‌تر شدن روده کمک کند.

صداهای روده می‌توانند ابزار تحقیقاتی جدیدی ارائه دهند:این مطالعه همچنین نشان می‌دهد که ثبت و تحلیل صداهای روده می‌تواند روشی غیرتهاجمی برای بررسی تغییرات کوتاه‌مدت حرکات دستگاه گوارش باشد. در مجموع، یافته‌ها نشان می‌دهند که پس از ۲۰ دقیقه پیاده‌روی، فعالیت روده تقریباً بلافاصله افزایش می‌یابد؛ موضوعی که می‌تواند بخشی از سازوکار احتمالی اثر فعالیت بدنی بر یبوست را توضیح دهد.

https://www.sciencedaily.com/releases/2026/10/261001214117.htm

🫆@roznegardanesh

🧠تکامل نئوکورتکس و گسترش قشر پیش‌پیشانی در پستانداران و نخستی‌ها

👤گردآورنده جناب آروا

📆ارائه شده در گروه علمی افق رویداد در تاریخ ۱۲/ ۷ /۱۴۰۵

https://t.me/event_horizon_group_archive

🫆@roznegardanesh

دوستانی که در مناطق سردسیر و کوهستانی زندگی می‌کنند، حتی در شهرهای بزرگ، مشکل کمبود گاز بسیار جدی هستش، خواهش میکنم این مسئله رو به شوخی نگیرید و تمهیدات لازم رو برای دوران سرما از همین امروز در نظر داشته باشید.

مدیریت عایق‌بندی رو حتما در نظر داشته باشید، تهیه پوشاک گرم بیشتر، حتی اجاق و بخاری نفت سوز و هیزمی رو حتما مورد نظر داشته باشید. نمونه های بخاری اجاق های طبیعتگردی بسیار زیاد هستند.

ولی از همه نکات مهمتر ایمنی هستش به ویژه تامین خروجی مناسب و امکان گردش هوا.

@daneshagahi

🧪یک درمان قرون‌وسطایی می‌تواند ایده‌هایی برای مقابله با مقاومت آنتی‌بیوتیکی ارائه دهد

پژوهشگران در مطالعه‌ای که سوم سپتامبر در mSphere منتشر شد، نشان دادند «مرهم چشم بالد» که بر اساس یک نسخه پزشکی آنگلوساکسون قرن دهم تهیه شده است، می‌تواند از چند مسیر هم‌زمان به باکتری‌ها آسیب بزند و مقاومت در برابر آن نیز بسیار کندتر از آنتی‌بیوتیک‌های معمولی شکل بگیرد.

این مرهم که از ترکیب سیر، پیاز، صفرای گاو و شراب در ظرف برنجی و طی ۹ روز تهیه می‌شود، پیش‌تر در آزمایش‌های آزمایشگاهی فعالیت ضدمیکروبی قابل‌توجهی علیه Staphylococcus aureus و سویه مقاوم به داروی آن، MRSA، نشان داده بود. بررسی‌های جدید نشان داد این ترکیب با آسیب به غشای سلولی، تغییر بیان صدها ژن مرتبط با ساختار غشا و بیماری‌زایی، کاهش تشکیل بیوفیلم و اختلال در ارتباطات بین باکتریایی، چندین هدف را هم‌زمان تحت تأثیر قرار می‌دهد.

در آزمایش‌های تکاملی نیز سه پاتوژن در برابر این مخلوط، بسیار کندتر از آنتی‌بیوتیک‌های تک‌مولکولی مقاومت ایجاد کردند؛ به‌طوری که پس از دو هفته، باکتری‌ها توانستند در برابر آنتی‌بیوتیک‌های معمولی غلظت‌هایی تا ۸ تا ۱۶ برابر دوز اولیه مقاومت کنند، در حالی که تحمل آن‌ها نسبت به مرهم تنها اندکی افزایش یافت.

پژوهشگران تأکید می‌کنند این یافته به معنای استفاده مستقیم از مرهم قرون‌وسطایی برای درمان عفونت نیست؛ زیرا تهیه آن غیراستاندارد و بالقوه خطرناک است. در عوض، این مطالعه می‌تواند به شناسایی ترکیبات فعال و طراحی داروهای چندهدفه‌ای کمک کند که با هدف قرار دادن هم‌زمان چند مسیر حیاتی باکتری، ایجاد مقاومت در آن‌ها را دشوارتر کنند.

https://www.sciencenews.org/article/medieval-remedy-antibiotic-resistance

🫆@roznegardanesh

شواهدی از تکامل مستقل پرواز در دایناسورهای پردار میکروراپتورین

نورل‌راپتور بارسبولدی، گونه‌ای جدید از دایناسورهای کوچک میکروراپتورین از سنگواره‌های ۱۲۰ میلیون ساله لیائونینگ چین، دیدگاه‌های رایج درباره منشأ پرواز در نزدیک‌ترین خویشاوندان پرندگان را به چالش می‌کشد.میکروراپتورین‌ها دایناسورهای پرنده‌مانندی با بازوهای بال‌مانند و پاهای پردار بودند که برخی از آنها احتمالاً توانایی سرخوردن یا پرواز داشتند. دو فرضیه اصلی درباره آنها مطرح است: پرواز یک‌بار در جد مشترک این گروه و پرندگان تکامل یافته، یا ویژگی‌های پروازی به‌طور مستقل در چند دودمان شکل گرفته‌اند.

در پژوهشی منتشرشده در مجله Nature Communications، بررسی اسکلت تقریباً کامل ۵۷ سانتی‌متری این گونه و تحلیل ۱۹۴ تغییر آناتومیکی نشان داد اگرچه ۵۷ ویژگی در میکروراپتورین‌ها و دودمان پرندگان مشترک است، ترتیب ظهور این ویژگی‌ها متفاوت بوده است.

این یافته نشان می‌دهد میکروراپتورین‌ها و پرندگان احتمالاً مسیرهای تکاملی متفاوتی برای شکل‌گیری سازگاری‌های پروازی داشته‌اند و فشارهای انتخابی جداگانه می‌توانسته در تکامل پرواز آنها نقش داشته باشد.

[منبع]

🫆@roznegardanesh

🐘خوددرمانی در فیل‌های آفریقایی؛ استفاده از گیاهان و مواد طبیعی برای مقابله با بیماری

شواهد جدید نشان می‌دهد فیل‌های آفریقایی ممکن است هنگام بروز بیماری، به‌طور هدفمند برخی گیاهان و مواد طبیعی را مصرف کنند. مطالعه‌ای که در Scientific Reports منتشر شده، نشان می‌دهد فیل‌های منطقه کوه الگون در کنیا از طیف متنوعی از گیاهان استفاده می‌کنند که احتمالاً می‌توانند در بهبود مشکلات گوارشی، بی‌حالی و دیگر ناراحتی‌ها نقش داشته باشند. بسیاری از این گیاهان توسط مردم محلی نیز برای اهداف دارویی استفاده می‌شوند.

چگونه فیل‌های آفریقایی خوددرمانی می‌کنند

خوددرمانی در حیوانات مختلفی مانند شامپانزه‌ها، دلفین‌ها و مورچه‌ها مشاهده شده است. این رفتار که «زئوفارماکوگنوزی» نام دارد، شامل استفاده از گیاهان یا موادی مانند خاک، رس و زغال برای مقابله با مشکلاتی مانند انگل‌ها، عفونت‌ها، زخم‌ها و ناراحتی‌های گوارشی است.

اگرچه نمونه‌هایی از خوددرمانی در فیل‌های آسیایی گزارش شده، شواهد درباره فیل‌های آفریقایی محدودتر بوده است. پژوهشگران برای بررسی این موضوع در منطقه کوه الگون، با افرادی که سال‌ها در نزدیکی فیل‌ها زندگی یا با آنها کار کرده بودند، مصاحبه کردند.

از طریق مصاحبه با هشت فرد مطلع محلی، ۳۹ منبع طبیعی شامل ۳۵ گونه گیاهی و چهار نوع خاک، رس یا ماده معدنی شناسایی شد که فیل‌ها ممکن است به‌صورت هدفمند از آنها استفاده کنند. ۳۴ مورد از این منابع نیز در طب سنتی مردم منطقه کاربرد داشتند.

برخی گیاهان مغذی یا خوش‌طعم نیستند و فیل‌ها آنها را در زمان‌ها یا شرایطی خاص و معمولاً در مقادیر کم مصرف می‌کنند. در بعضی موارد نیز گزارش شده است که فیل‌ها مسافت زیادی را برای رسیدن به درختی خاص طی می‌کنند و تنها برگ یا پوست آن را می‌خورند؛ رفتاری که می‌تواند با خوددرمانی مرتبط باشد.

برخی از گیاهان احتمالاً کاربردهای متفاوتی دارند. برای مثال، چند گونه از جنس Dombeya ممکن است به عملکرد دستگاه گوارش کمک کنند. همچنین استفاده از بخش‌هایی از K. usambarensis در فیل‌هایی که بی‌حال و کم‌تحرک بوده‌اند، گزارش شده است.

مراقبت یک مادر

یکی دیگر از جنبه‌های جالب این رفتار، نقش مادران در مراقبت از گوساله‌هاست. در برخی گزارش‌ها، مادران به گوساله‌های خود گیاهانی مانند آلوئه‌ورا می‌دهند. همچنین گزارش شده که مادران برخی گیاهان را با شیر خود مخلوط کرده و به گوساله‌ها می‌دهند؛ رفتاری که احتمالاً می‌تواند با سلامت یا محافظت از آنها مرتبط باشد، اما برای تأیید این فرضیه به پژوهش بیشتری نیاز است.

فیل‌ها علاوه بر گیاهان، در غارهای کوه الگون خاک رس و سنگ‌های غنی از مواد معدنی را نیز مصرف می‌کنند؛ رفتاری که می‌تواند به دریافت مواد معدنی و محافظت از دستگاه گوارش کمک کند، هرچند هنوز به‌عنوان رفتار دارویی به‌طور قطعی تأیید نشده است.

پژوهشگران قصد دارند با ثبت ویدئویی این رفتارها، شواهد مستقیم‌تری درباره خوددرمانی فیل‌ها به دست آورند و بررسی کنند که این رفتارها چگونه آموخته یا به‌صورت اجتماعی منتقل می‌شوند. شناخت گیاهان و مکان‌هایی که برای این رفتارها اهمیت دارند، می‌تواند در برنامه‌های حفاظت از فیل‌ها نیز اهمیت داشته باشد.

https://www.discovermagazine.com/african-elephants-may-eat-medicinal-plants-to-treat-ailments-like-upset-stomachs-and-exhaustion-49734

🫆@roznegardanesh

🫀ارتباط خوردن میوه کامل با سلامت قلب

در ایالات متحده، توصیه رسمی مصرف میوه برای رژیم غذایی ۲۰۰۰ کالری، روزانه دو فنجان است؛ بااین‌حال، حدود ۸ نفر از هر ۱۰ نفر به این میزان نمی‌رسند. دستورالعمل‌های غذایی جدید آمریکا برای سال‌های ۲۰۲۵ تا ۲۰۳۰ نیز بر مصرف میوه کامل به‌جای آبمیوه تأکید بیشتری دارند.

مطالعه‌ای جدید که در Current Developments in Nutrition منتشر شده، با بررسی عادات غذایی ۳۷۱ هزار نفر نشان داد ارتباط میان مصرف میوه و سلامت قلب و عروق، به شکل مصرف آن بستگی دارد. مصرف بیشتر میوه کامل با شیوع کمتر فشار خون بالا، کلسترول بالا، بیماری عروق کرونر قلب و حمله قلبی مرتبط بود، درحالی‌که برای آبمیوه ۱۰۰ درصد، الگوی مشخص و قابل‌اعتمادی مشاهده نشد.

این ارتباط پس از درنظرگرفتن عواملی مانند سن، درآمد، تحصیلات و سیگارکشیدن نیز مشاهده شد. بااین‌حال، پژوهش از نوع مقطعی بود و نمی‌تواند رابطه علت و معلولی را اثبات کند.

پژوهشگران احتمال می‌دهند حفظ فیبر موجود در میوه کامل و تفاوت در ترکیبات گیاهی مانند پلی‌فنول‌ها، بخشی از این تفاوت را توضیح دهد؛ بااین‌حال، این مطالعه مستقیماً میزان فیبر یا پلی‌فنول مصرفی را اندازه‌گیری نکرده است.

آبمیوه لزوماً برای سلامت قلب مضر نیست و مطالعات پیشین نیز فواید احتمالی آن را گزارش کرده‌اند؛ اما یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد مصرف خودِ میوه ممکن است با پیامدهای قلبی‌عروقی مطلوب‌تری همراه باشد. برای بررسی این رابطه، مطالعات طولی و پژوهش‌های بیشتری مورد نیاز است.


https://www.sciencealert.com/how-you-eat-your-fruit-is-linked-to-heart-health-study-of-371000-americans-reveals

🫆@roznegardanesh

🫧پاک‌کننده‌های معطر می‌توانند با تولید نانوذرات، آلودگی هوای داخل خانه را افزایش دهند.

بوی «تازه تمیزشده» ممکن است در کنار حس پاکیزگی، نشانه شکل‌گیری آلودگی نامرئی در هوای داخل خانه باشد. پژوهشگران دانشگاه پردو دریافتند ترکیبات معطر موجود در پاک‌کننده‌ها می‌توانند با ازن واکنش داده و طی چند دقیقه، میلیاردها یا تریلیون‌ها نانوذره تولید کنند؛ ذراتی با اندازه حدود ۱ تا ۳۰ نانومتر که می‌توانند به بخش‌های عمیق ریه برسند.

بسیاری از پاک‌کننده‌های معطر حاوی ترکیباتی مانند پینن، لیمونن، تیمول و لینالول هستند. هنگام تمیزکاری، غلظت این ترکیبات در فضای داخلی می‌تواند به ده‌ها یا حتی صدها برابر مقادیر معمول در فضای باز برسد و واکنش آنها با ازن، تشکیل ذرات بسیار ریز را تشدید کند.

در آزمایش‌های انجام‌شده در یک خانه مدل، فعالیت‌هایی مانند تی‌کشیدن، اسپری‌کردن و پاک‌کردن سطوح با محصولات معطر، افزایش چشمگیر ذرات فوق‌ریز را ایجاد کرد. استفاده همزمان از محصولات معطر و دستگاه‌های تولیدکننده ازن، از جمله برخی لامپ‌های UV-C، این فرایند را شدیدتر کرد.

پژوهشگران توصیه می‌کنند برای کاهش مواجهه، از محصولات کم‌عطر یا بدون عطر استفاده شود، چند محصول معطر همزمان به کار نرود و هنگام تمیزکاری تهویه مناسب از طریق پنجره یا فن فراهم شود. آنها تأکید می‌کنند هدف، منصرف‌کردن افراد از نظافت نیست، بلکه کاهش آلودگی ثانویه‌ای است که ممکن است در جریان آن در هوای داخل خانه ایجاد شود.

https://www.sciencedaily.com/releases/2026/09/260925093152.htm

🫆@roznegardanesh

🩻هوش مصنوعی برای تحلیل سه‌بعدی سی‌تی‌اسکن

شرکت NVIDIA، مؤسسه ملی سرطان آمریکا (NCI) و دانشگاه زوریخ، مدل متن‌باز NV-Reason-CT را معرفی کرده‌اند؛ مدلی که می‌تواند حجم کامل سی‌تی‌اسکن‌های سه‌بعدی را تحلیل کرده و گزارش‌های توضیحی تولید کند.

این مدل با ترکیب Qwen3.5-4B و رمزگذار بصری سه‌بعدی Primus، اطلاعات مکانی یافته‌ها را حفظ می‌کند و می‌تواند محل دقیق ناهنجاری‌ها، مانند تفاوت میان کلیه راست و چپ، را تشخیص دهد.

برای آموزش آن از ۵۵۰ هزار نمونه مربوط به ۷۰٬۱۱۱ حجم سی‌تی‌اسکن استفاده شد. در آزمون CT-RATE، مدل به دقت متوسط ۰٫۶۱۴ در ۱۸ دسته ناهنجاری رسید؛ درحالی‌که این مقدار برای VoxelFM برابر ۰٫۵۸۱ و برای CT-CLIP برابر ۰٫۳۹۸ بود.

همچنین در یک مطالعه آزمایشی با رادیولوژیست‌ها، زمان بررسی و گزارش اسکن‌ها از ۲۶٫۲۵ به ۱۳٫۱۳ دقیقه کاهش یافت.

این مدل بخشی از مجموعه ابزارهای متن‌باز هوش مصنوعی پزشکی NVIDIA است و می‌تواند مسیر توسعه ابزارهای هوش مصنوعی برای تحلیل و گزارش‌نویسی سی‌تی‌اسکن را تقویت کند؛ هرچند نتایج مربوط به صرفه‌جویی زمانی هنوز در مقیاس آزمایشی ارزیابی شده‌اند.

🫆@roznegardanesh

📱ارتباط استفاده زودهنگام از تلفن هوشمند با علائم اختلالات خوردن

طبق یک مطالعه جدید، کودکانی که در ۱۲ سالگی تلفن هوشمند داشتند، در مقایسه با همسالانی که فاقد آن بودند، بیشتر در معرض بروز علائم اختلالات خوردن تا ۱۴ سالگی قرار داشتند.این پژوهش که در مجله پزشکی JAMA Network Open منتشر شد، داده‌های نزدیک به ۹۰۰۰ نوجوان در سراسر ایالات متحده را بررسی کرد.

دکتر جیسون ناگاتا، نویسنده اصلی مطالعه، می‌گوید تلفن هوشمند می‌تواند دسترسی کودک را به محتوای متمرکز بر ظاهر، تصاویر و پیام‌هایی افزایش دهد که ممکن است رفتارهای غذایی ناسالم را تقویت کنند. به گفته او، تنها داشتن یا نداشتن تلفن مهم نیست، بلکه سن شروع استفاده و نوع محتوایی که کودک به آن دسترسی پیدا می‌کند نیز اهمیت دارد.

بچه‌های کوچک‌تر که تلفن همراه دارند ممکن است مشکلات بیشتری داشته باشند

استفاده از صفحه‌نمایش و رسانه‌های اجتماعی با پیامدهایی مانند افسردگی، کاهش عزت‌نفس و برخی رفتارهای پرخطر در کودکان و نوجوانان ارتباط داشته است. پژوهش‌های پیشین ناگاتا نیز ارتباط میان زمان بیشتر استفاده از صفحه‌نمایش و علائم پرخوری عصبی را نشان داده‌اند.

ناگاتا، استاد طب اطفال در دانشگاه کالیفرنیا، سان‌فرانسیسکو، می‌گوید بیشتر مطالعات پیشین بر میزان استفاده از دستگاه‌ها تمرکز داشته‌اند، اما مطالعه جدید به این پرسش پرداخته است که شروع استفاده از تلفن هوشمند در چه سنی می‌تواند با خطر بروز اختلالات خوردن در سال‌های بعد ارتباط داشته باشد.

برآوردهای پژوهشی نشان می‌دهد حدود ۲۲ درصد کودکان و نوجوانان در سراسر جهان علائم اختلالات خوردن را تجربه می‌کنند. اختلالات خوردن می‌توانند با اشتغال ذهنی شدید نسبت به غذا و وزن، نارضایتی از بدن، محدود کردن غذا یا رفتارهای جبرانی مانند استفراغ عمدی و ورزش بیش از حد همراه باشند.

ناگاتا و همکارانش با استفاده از داده‌های مطالعه رشد شناختی مغز نوجوانان دریافتند که حدود ۷۰ درصد کودکان ۱۲ ساله تلفن همراه داشتند. در میان آنها، ۲۴ درصد در ۱۴ سالگی دست‌کم یک علامت اختلال خوردن گزارش کردند؛ درحالی‌که این میزان در میان نوجوانانی که در ۱۲ سالگی تلفن همراه نداشتند، کمتر از ۱۶ درصد بود.

۱۲ سالگی دوران حساسی است؛ والدین چگونه می‌توانند کمک کنند؟

دوران نوجوانی با تغییرات قابل‌توجه جسمی و روانی و شکل‌گیری تصویر بدن همراه است و مقایسه خود با دیگران در این سن طبیعی است. با این حال، رسانه‌های اجتماعی می‌توانند این مقایسه را به مواجهه مداوم با تصاویر انتخاب‌شده، ویرایش‌شده و فیلترشده از افراد تأثیرگذار تبدیل کنند؛ موضوعی که ممکن است با نارضایتی بیشتر از بدن و کاهش عزت‌نفس همراه باشد.

طبق این مطالعه، کودکانی که در ۱۲ سالگی تلفن هوشمند داشتند، حدود دو برابر بیشتر احتمال داشت عزت‌نفس خود را به وزنشان وابسته بدانند و ۱.۵ برابر بیشتر احتمال داشت برای کنترل وزن، مانند مصرف غذاهای کم‌کالری یا ورزش بیش از حد، اقدام کنند.

دکتر میچ پرینستین، استاد روان‌شناسی و علوم اعصاب در دانشگاه کارولینای شمالی، که در این مطالعه مشارکت نداشت، می‌گوید به تأخیر انداختن دسترسی به تلفن هوشمند ممکن است در کوتاه‌مدت از برخی مشکلات مرتبط با تصویر بدن بکاهد. او توصیه می‌کند پس از تهیه تلفن، دسترسی کودکان به رسانه‌های اجتماعی به‌تدریج افزایش یابد و استفاده از دستگاه بدون محدودیت نباشد.

ناگاتا اشاره می‌کند که اگرچه بسیاری از شبکه‌های اجتماعی حداقل سن ایجاد حساب کاربری را ۱۳ سال تعیین کرده‌اند، پژوهش‌های قبلی نشان داده‌اند حدود دو سوم کودکان ۱۱ و ۱۲ ساله در پلتفرم‌هایی مانند تیک‌تاک و اینستاگرام حساب دارند. او تأکید می‌کند این مطالعه سن ایده‌آل و قطعی برای تهیه تلفن هوشمند را مشخص نمی‌کند، اما والدین می‌توانند برای کودکان کم‌سن‌تر محدودیت‌های بیشتری مانند کنترل برنامه‌های قابل‌نصب و خارج نگه داشتن تلفن از اتاق خواب در نظر بگیرند.

به گفته ناگاتا، مشارکت والدین در زندگی دیجیتال کودکان اهمیت زیادی دارد. تعیین قوانین روشن برای استفاده از تلفن، گفت‌وگوی آزاد درباره محتوای آنلاین و توجه به تغییرات در عادات غذایی یا نحوه صحبت کودک درباره بدن خود، می‌تواند بخشی از این نظارت باشد. حتی زمان‌هایی مانند صرف شام، بدون حضور تلفن، می‌تواند فرصت مناسبی برای گفت‌وگو درباره تجربه کودکان در فضای دیجیتال باشد.

https://edition.cnn.com/2026/09/25/health/kids-smartphone-eating-disorders-wellness

🫆@roznegardanesh

👦فرضیه «پسر پرهزینه»: چرا پسران بزرگ‌تر ممکن است زایمان‌ها را در گونه‌های مختلف پرخطرتر کنند

یک بررسی تطبیقی جدید که در مجله «The Anatomical Record» منتشر شده، عوامل مؤثر بر عوارض زایمان در انسان و سایر پستانداران را بررسی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد جنسیت جنین ممکن است در خطر زایمان دشوار نقش داشته باشد.

زایمان انسان از منظر تکاملی اغلب به دلیل محدودیت‌های ناشی از سازگاری با دوپایی و افزایش اندازه مغز، فرایندی نسبتاً دشوار تلقی می‌شود؛ بااین‌حال زایمان دشوار، از جمله موارد ناشی از عدم تناسب میان اندازه جنین و کانال زایمان، پدیده‌ای مختص انسان نیست و در طیف گسترده‌ای از پستانداران جفت‌دار نیز مشاهده می‌شود.

برخی پژوهش‌ها معتقدند زایمان نسبتاً زودتر می‌تواند این «معضل زایمان» را کاهش دهد، اما مطالعات دیگر تفاوت مشخصی در طول بارداری انسان و سایر میمون‌ها، پس از کنترل اندازه بدن، پیدا نکرده‌اند. پژوهشگران مطالعه جدید می‌گویند برای زایمان ایمن، محدودیتی برای اندازه جنین وجود دارد و عبور از این حد می‌تواند خطر زایمان دشوار را افزایش دهد.

مطالعه جدید نشان می‌دهد از آنجا که نوزادان پسر معمولاً جثه بزرگ‌تری دارند، ممکن است با خطر اندکی بیشتر برای زایمان دشوار مواجه باشند؛ الگویی که احتمالاً به انسان محدود نیست.

فرضیه «پسر پرهزینه» بر تولد نوزادان پسر تمرکز دارد

پژوهشگران داده‌های وزن هنگام تولد بر اساس جنسیت را در ۱۴۰ گونه پستاندار جفت‌دار از ۱۱ راسته بررسی کردند و تفاوت اندازه نوزادان نر و ماده را با تفاوت اندازه بدن در بزرگسالان مقایسه کردند. همچنین گزارش‌های مربوط به زایمان دشوار را بر اساس جنسیت جنین بررسی کردند.

این تحلیل به شکل‌گیری فرضیه «پسر پرهزینه» انجامید؛ بر اساس آن، نوزادان پسر به دلیل اندازه بزرگ‌تر می‌توانند خطر زایمان را برای مادر و جنین افزایش دهند. در بسیاری از گونه‌ها، نوزادان نر بزرگ‌تر از ماده‌ها بودند. در انسان نیز پسران هنگام تولد به‌طور متوسط حدود ۳ تا ۴ درصد سنگین‌تر، ۱ تا ۱.۷ درصد بلندتر و دارای سر بزرگ‌تری هستند.

این تفاوت در گونه‌هایی که نرهای بالغ از ماده‌ها بزرگ‌ترند، بیشتر دیده می‌شود؛ چنین گونه‌هایی حدود شش برابر بیشتر از گونه‌هایی که ماده‌های بالغ بزرگ‌ترند، احتمال داشتن نوزادان نر بزرگ‌تر دارند.

شواهد موجود از انسان، دام‌ها و برخی پستانداران نشان می‌دهد جنین‌های نر، به‌ویژه زمانی که نسبت به اندازه بدن مادر بزرگ باشند، ممکن است بیشتر در معرض زایمان دشوار قرار گیرند. با این حال، داده‌های مربوط به زایمان بر اساس جنسیت در حیوانات وحشی محدود است و بخش زیادی از شواهد از انسان و حیوانات اهلی به دست آمده است.

پژوهشگران بر اساس این شواهد انتظار دارند در برخی گونه‌ها، نوزادان نر به دلیل اندازه متوسط بزرگ‌تر، بیشتر در عدم تناسب جنین و لگن و زایمان انسدادی نقش داشته باشند؛ بااین‌حال، تأکید می‌کنند که این موضوع هنوز در بسیاری از گونه‌ها به‌طور مستقیم اثبات نشده است.

محققان همچنین تأکید می‌کنند که یافته‌ها به معنای افزایش شدید خطر برای هر بارداری نیست، بلکه نشان‌دهنده تغییر متوسط و نسبتاً کوچکی در خطر است. از آنجا که این پژوهش یک تحلیل مقایسه‌ای است، نمی‌تواند ثابت کند که جنسیت جنین مستقیماً باعث زایمان دشوار می‌شود، اما یک فرضیه قابل‌آزمایش ارائه می‌کند.

از دیدگاه تکاملی، در برخی گونه‌ها نرهای بزرگ‌تر ممکن است به دلیل رقابت نرها، در آینده موفقیت تولیدمثلی بیشتری داشته باشند. این موضوع با فرضیه تریورز-ویلارد نیز ارتباط دارد؛ فرضیه‌ای که توضیح می‌دهد شرایط بدنی و منابع مادر چگونه می‌تواند بر سرمایه‌گذاری تولیدمثلی روی فرزندان نر و ماده اثر بگذارد.

نویسندگان می‌گویند در انسان، بارداری با جنین پسر ممکن است از نظر انرژی نیز هزینه بیشتری داشته باشد. سرمایه‌گذاری متابولیک بیشتر می‌تواند به رشد بیشتر جنین و افزایش اندازه هنگام تولد منجر شود و در نتیجه، احتمال زایمان دشوار را اندکی افزایش دهد.

این مطالعه نشان نمی‌دهد که مادران می‌توانند احتمال تولد پسر یا دختر را به‌طور ارادی یا تطبیقی تغییر دهند. همچنین مشخص نیست آیا مادران جوان‌تر یا مادرانی که نخستین بارداری خود را تجربه می‌کنند، نسبت جنسیتی فرزندان را تغییر می‌دهند یا صرفاً نوزادان کوچک‌تری به دنیا می‌آورند. پژوهش‌های آینده می‌توانند این موضوع و ارتباط میان سن مادر، اندازه جنین و جنسیت را دقیق‌تر بررسی کنند.

https://phys.org/news/2026-09-son-hypothesis-bigger-sons-births.html

🫆@roznegardanesh

🍫بوی شکلات تلخ ممکن است عملکرد مردان را در تمرین پا افزایش دهد.

در یک مطالعه کوچک از دانشگاه مالایا، ۲۳ مرد جوان و تمرین‌کرده در سه جلسه جداگانه بوی شکلات تلخ، شکلات شیری یا آب را استشمام کردند و سپس حرکت کششی پا را تا ناتوانی انجام دادند.

نتایج این پژوهش که در Frontiers in Physiology منتشر شده است، نشان داد بوی شکلات تلخ به‌طور میانگین با ۱۸ تکرار بیشتر و بوی شکلات شیری با ۹ تکرار بیشتر نسبت به گروه کنترل همراه بود. شکلات تلخ همچنین با کاهش گرسنگی و افزایش احساس سیری ارتباط داشت، اما مشخص نشد که تغییر اشتها علت افزایش عملکرد بوده است.

محققان احتمال می‌دهند عواملی مانند انگیزه، انتظار یا ارتباط ذهنی میان بو و غذا نیز نقش داشته باشند. بااین‌حال، هورمون‌ها و فعالیت مغزی اندازه‌گیری نشدند و نبودِ کنترل معطر مناسب نیز از محدودیت‌های مطالعه بود.

این آزمایش فقط روی ۲۳ مرد جوان و تمرین‌کرده و در یک نوع تمرین انجام شد؛ بنابراین نتایج را نمی‌توان به همه افراد یا انواع تمرین تعمیم داد. پژوهشگران این یافته‌ها را شواهد اولیه می‌دانند، نه یک روش اثبات‌شده برای افزایش عملکرد ورزشی.

[منبع]

🫆@roznegardanesh

♦️مطالعه نشان می‌دهد بدن در نزدیکی شریک زندگی، خود را کارآمدتر تنظیم می‌کند.

بر اساس مطالعه‌ای جدید که در مجله Science Advances منتشر شده، قند خون، دمای پوست و واکنش‌های فیزیولوژیکی به استرس در افراد، هم در تنهایی و هم در حضور شریک عاطفی، بررسی شد. نتایج نشان داد نزدیکی به فردی که دوستش داریم ممکن است به بدن کمک کند با صرف انرژی فیزیولوژیکی کمتری خود را تنظیم کند.

پروفسور شیر اتزیل، محقق دانشگاه عبری اورشلیم، می‌گوید این یافته‌ها نشان می‌دهند که فیزیولوژی انسان تا حدی ماهیتی اجتماعی دارد و حضور فرد مورد اعتماد می‌تواند هزینه تنظیمی بدن را کاهش دهد.

در یک آزمایش، ۱۰۸ بزرگسال یک وعده غذایی کربوهیدراتی استاندارد را یک‌بار به‌تنهایی و بار دیگر در کنار شریک عاطفی خود مصرف کردند. در حضور شریک زندگی، افزایش قند خون کمتر بود و سطح آن سریع‌تر به حالت اولیه بازگشت؛ به‌طوری‌که مواجهه کلی با گلوکز حدود ۱۵ درصد کمتر شد.

پژوهشگران سپس این الگو را در دو وضعیت فیزیولوژیکی دیگر بررسی کردند. در آزمایش مواجهه با سرما روی ۱۱۶ نفر، دمای پوست در حضور شریک زندگی کمتر کاهش یافت و سریع‌تر بهبود پیدا کرد. در آزمایش استرس ناشی از شوک خفیف نیز که ۱۱۵ بزرگسال در آن شرکت داشتند، رسانایی پوست، به‌عنوان شاخصی از برانگیختگی سیستم عصبی، پاسخ کوتاه‌تر و کم‌تری را در شرایط اجتماعی نشان داد.

مطالعه‌ای آزمایشی روی ۵۶ جفت مادر و نوزاد نیز الگوی مشابهی داشت؛ نوزادان در حضور مادر، نسبت به زمانی که در اتاقی جدا از او بودند، واکنش استرسی کمتری به صدای بلند نشان دادند.

در مجموع، تحلیل آماری سه آزمایش بزرگسالان نشان داد که «هزینه» فیزیولوژیکی مواجهه با چالش‌ها در شرایط اجتماعی حدود ۸ تا ۱۲ درصد کمتر از شرایط تنهایی بود.

پژوهشگران این یافته‌ها را در چارچوب مفهوم «فیزیولوژی اجتماعی» تفسیر می‌کنند؛ یعنی حضور فرد دیگر ممکن است فراتر از ایجاد احساس آرامش یا کاهش استرس، به تنظیم کارآمدتر برخی فرایندهای بدن، از جمله متابولیسم گلوکز، کمک کند.

نکته قابل توجه این است که اثر مشاهده‌شده بر قند خون صرفاً با کاهش استرس توضیح داده نمی‌شد؛ شاخص‌های برانگیختگی فیزیولوژیکی هنگام غذا خوردن تفاوت معناداری بین دو شرایط نداشتند و این اثر پس از درنظرگرفتن سطح استرس و تماس فیزیکی نیز باقی ماند.

نویسندگان احتمال می‌دهند این مزیت به «آلوستازی» مرتبط باشد؛ فرایندی که در آن مغز با استفاده از تجربه‌های قبلی، نیازهای فیزیولوژیکی بدن را پیش‌بینی و تنظیم می‌کند.

به گفته اتزیل، تنظیم قند خون فقط به آنچه می‌خوریم مربوط نیست، بلکه ممکن است تحت تأثیر این باشد که با چه کسی غذا می‌خوریم؛ بنابراین روابط اجتماعی می‌توانند نقشی فراتر از جنبه روان‌شناختی، در تنظیم فیزیولوژی بدن داشته باشند.

https://www.sci.news/medicine/social-physiology-15091.html

🫆@roznegardanesh

🧭او دنبال محل کمپ می‌گشت؛ یک دهانه برخوردی عظیم پیدا کرد

جست‌وجوی یک ستاره‌شناس آماتور برای یافتن محل مناسب کمپینگ در نقشه‌های ماهواره‌ای، به کشف یک دهانه برخوردی عظیم و ناشناخته در بیابان کبک منجر شد؛ ساختاری که حدود ۳۹۰ میلیون سال قدمت دارد.

در سال ۲۰۲۴، جوئل لاپوینت هنگام بررسی نقشه‌های آنلاین منطقه دورافتاده کوت نورد کبک، متوجه یک ساختار دایره‌ای غیرعادی در نزدیکی دریاچه مارسال شد. او احتمال داد این فرورفتگی حاصل برخورد یک جرم آسمانی باشد و موضوع را با متخصصانی در اروپا و آمریکای شمالی در میان گذاشت. این سرنخ در نهایت به گوردون اوسینسکی، زمین‌شناس سیاره‌ای دانشگاه وسترن و مدیر پایگاه داده زمین برخوردی، رسید. اوسینسکی ابتدا تردید داشت، اما در اکتبر ۲۰۲۵ همراه با تیمی برای بررسی میدانی به منطقه رفت.

رسیدن به محل نیز آسان نبود. تیم با هواپیمای آب‌نشین به منطقه رفت، اما به دلیل شرایط ساحلی مجبور شد تجهیزات خود را از میان حدود ۵۰ متر آب حمل کند. محیط باتلاقی، ناهموار و پوشیده از پوشش گیاهی متراکم نیز کار میدانی را دشوارتر کرد. بررسی‌های پیشین، سنگ‌های برشی منطقه را به یک ساختار آتشفشانی موسوم به دیاترم نسبت داده بودند؛ اما در روز دوم، پژوهشگران ساختارهایی به نام «مخروط‌های خردشده» را در سنگ‌ها پیدا کردند که از شواهد شاخص فشارهای شدید ناشی از برخوردهای کیهانی هستند.

بررسی‌ها نشان داد جرم برخوردکننده ساختاری پیچیده با قطر حدود ۲۵ کیلومتر ایجاد کرده است که دارای برآمدگی مرکزی و صخره‌هایی با ساختارهای ستونی است. تحلیل سنگ‌های جمع‌آوری‌شده نیز سن این برخورد را حدود ۳۹۰ میلیون سال تخمین زد. پژوهشگران پس از مشورت با شورای اینو در اکوانیتشیت، این ساختار را «اوهاکاتیک» نام‌گذاری کردند. منشأ برخوردی آن از نظر تیم پژوهش اساساً تأیید شده و انتظار می‌رود انجمن شهاب‌سنگ‌شناسی نیز در نشست آینده آن را رسماً به رسمیت بشناسد.

اوهاکاتیک با قطر ۲۵ کیلومتر، بزرگ‌ترین دهانه برخوردی کشف‌شده از زمان شناسایی ساختار ۳۱ کیلومتری هیاواتا در سال ۲۰۱۸ است. این کشف همچنین نمونه‌ای جالب از نقش «علم شهروندی» در پژوهش‌های علمی است؛ جایی که یک مشاهده ساده از سوی فردی غیرمتخصص می‌تواند سرنخی برای کشف یک ساختار ناشناخته و مهم علمی فراهم کند.

https://scitechdaily.com/he-was-looking-for-a-campsite-he-found-a-massive-impact-crater/

🫆@roznegardanesh

☕️کافئین می‌تواند خواب شما را مختل کند، حتی اگر شما را بیدار نگه ندارد.

سال‌هاست بحث درباره مصرف قهوه در ساعات پایانی روز، بیشتر حول این پرسش است که آیا کافئین باعث به‌تأخیر افتادن خواب می‌شود یا نه. برخی افراد عصر یا شب قهوه می‌نوشند و بدون مشکل به خواب می‌روند، در حالی که برخی دیگر بی‌خوابی را تجربه می‌کنند. اما پژوهشگران خواب اکنون توجه بیشتری به این پرسش دارند که کافئین، پس از شروع خواب، چه تأثیری بر فعالیت مغز می‌گذارد.

برای بررسی این موضوع، دانشمندان از EEG یا الکتروانسفالوگرافی استفاده می‌کنند؛ روشی که فعالیت الکتریکی مغز را ثبت کرده و اطلاعاتی درباره کیفیت و عمق خواب ارائه می‌دهد. تحلیل EEG می‌تواند تغییرات ظریفی مانند کاهش امواج آهسته را نشان دهد؛ امواجی که از ویژگی‌های مهم خواب عمیق و با فرایندهای ترمیمی مغز مرتبط هستند.

کافئین ممکن است حتی زمانی که مدت خواب طبیعی به نظر می‌رسد، فعالیت امواج آهسته را کاهش دهد و الگوی فعالیت مغز را به سمت حالتی با ویژگی‌های بیشترِ بیداری تغییر دهد. بنابراین، ممکن است فرد هشت ساعت بخوابد، اما خواب او از نظر ساختار و ویژگی‌های ترمیمی، کیفیت مطلوبی نداشته باشد.

این اختلال همیشه قابل تشخیص نیست، زیرا الزاماً باعث بیدارشدن فرد نمی‌شود. به گفته پژوهشگران، احساس ذهنی داشتن یک خواب خوب، همیشه با آنچه در ثبت‌های نوروفیزیولوژیک مشاهده می‌شود، مطابقت ندارد.

از سوی دیگر، تأثیر کافئین فقط به زمان مصرف آن بستگی ندارد. عواملی مانند ژنتیک، سرعت متابولیسم، سن، استرس و میزان خستگی می‌توانند حساسیت افراد به کافئین را تغییر دهند. مقدار کل کافئین مصرف‌شده در طول روز و سرعت دفع آن از بدن نیز اهمیت دارد.

در برخی افراد، این وضعیت می‌تواند چرخه‌ای ایجاد کند که در آن کافئین برای افزایش هوشیاری در روز مصرف می‌شود، اما هم‌زمان کیفیت خواب شبانه را کاهش می‌دهد و خستگی روز بعد، نیاز به کافئین بیشتری را افزایش می‌دهد. به همین دلیل، پژوهشگران خواب فقط مدت خواب را بررسی نمی‌کنند، بلکه به الگوی فعالیت مغز و کیفیت زیستی و ترمیمی خواب نیز توجه دارند.

https://www.sciencedaily.com/releases/2026/09/260922005719.htm

🫆@roznegardanesh

🧠سلول‌های بنیادی آسیب سکته مغزی را معکوس کرده و حرکت را در موش‌ها بازیابی می‌کنند

پیوند سلول‌های بنیادی در موش‌های دچار سکته مغزی به بازسازی بافت آسیب‌دیده، تشکیل نورون‌های جدید و بهبود عملکرد حرکتی کمک کرد. این درمان همچنین با افزایش تشکیل رگ‌های خونی، کاهش التهاب و تقویت سد خونی‌ـ‌مغزی همراه بود؛ یافته‌هایی که می‌تواند زمینه را برای توسعه رویکردهای ترمیمی در آسیب‌های مغزی پس از سکته در انسان فراهم کند.

به گفته محققان دانشگاه زوریخ، سلول‌های بنیادی عصبی ممکن است بتوانند علاوه بر جایگزینی بخشی از نورون‌های ازدست‌رفته، فرایندهای ترمیمی دیگری را نیز در مغز فعال کنند. این یافته در آزمایش‌های انجام‌شده روی موش‌ها، گامی امیدوارکننده برای توسعه درمان‌های بازساختی پس از سکته مغزی محسوب می‌شود.

سکته مغزی یکی از علل مهم ناتوانی است و بسیاری از افراد پس از آن با مشکلات ماندگاری مانند اختلال حرکتی یا گفتاری مواجه می‌شوند. این آسیب‌ها در اثر قطع جریان خون یا خونریزی و در نتیجه مرگ سلول‌های مغزی ایجاد می‌شوند. از آنجا که مغز توان محدودی برای بازسازی نورون‌های ازدست‌رفته دارد، ترمیم مستقیم بافت آسیب‌دیده همچنان یک چالش مهم پزشکی است.

سلول‌های بنیادی می‌توانند به بازسازی بافت مغز کمک کنند

یک رویکرد، استفاده از سلول‌های بنیادی عصبی است که می‌توانند به انواع مختلف سلول‌های سیستم عصبی تبدیل شوند. تیمی به رهبری تاکنبرگ و ربکا وبر، با همکاری گروه روسلان روست از دانشگاه کالیفرنیای جنوبی، این رویکرد را در دو مطالعه روی موش‌ها بررسی کردند.

محققان از سلول‌های بنیادی عصبی انسان استفاده کردند که از سلول‌های بنیادی پرتوان القایی ساخته شده بودند. این سلول‌ها پس از ایجاد سکته مغزی در موش‌ها، یک هفته بعد مستقیماً به نواحی آسیب‌دیده مغز پیوند زده شدند.

پس از پنج هفته، بیشتر سلول‌های پیوندشده زنده مانده و به نورون تبدیل شده بودند. برخی از این نورون‌ها نیز با سلول‌های مغزی موجود ارتباط برقرار کرده بودند؛ موضوعی که برای ایجاد شبکه‌های عصبی فعال و بازیابی عملکرد اهمیت دارد.

محققان همچنین شواهدی از ترمیم گسترده‌تر در بافت مغز مشاهده کردند: رگ‌های خونی جدید شکل گرفتند، التهاب کاهش یافت و یکپارچگی سد خونی-مغزی بهبود پیدا کرد. مهم‌تر اینکه این تغییرات با بهبود عملکرد حرکتی موش‌ها همراه بود و الگوهای راه رفتن حیوانات، از جمله با کمک تحلیل‌های مبتنی بر هوش مصنوعی، بهبود عملکرد را نشان دادند.

یک هفته صبر کردن می‌تواند درمان با سلول‌های بنیادی را بهبود دهد

مطالعه دوم نشان داد که پیوند سلول‌های بنیادی یک هفته پس از سکته، نسبت به پیوند فوری عملکرد بهتری داشت. این یافته از نظر بالینی نیز اهمیت دارد، زیرا فاصله زمانی بیشتر می‌تواند فرصت بیشتری برای آماده‌سازی و تولید سلول‌های درمانی فراهم کند.

محققان همچنین سلول‌ها را با استفاده از پروتکل‌های تولیدی طراحی کردند که از مواد مشتق‌شده از حیوانات استفاده نمی‌کردند؛ رویکردی که می‌تواند برای توسعه درمان‌های انسانی از نظر ایمنی و الزامات نظارتی اهمیت داشته باشد.

محققان برای آزمایش‌های انسانی تلاش می‌کنند

با وجود نتایج امیدوارکننده، این یافته‌ها هنوز در مرحله پیش‌بالینی و در مدل حیوانی هستند و پیش از آزمایش گسترده در انسان، موانع مهمی باید برطرف شود. یکی از نگرانی‌ها، احتمال رشد کنترل‌نشده سلول‌های پیوندی است. تیم پژوهشی در حال توسعه یک «کلید ایمنی» برای کنترل این خطر و همچنین بررسی روش‌های کم‌تهاجمی‌تر برای رساندن سلول‌ها به مغز است.

یکی از این روش‌ها، تزریق درون‌عروقی سلول‌هاست که می‌تواند در مقایسه با پیوند مستقیم به بافت مغز، کاربرد عملی ساده‌تری داشته باشد.

با توجه به اینکه برخی درمان‌های مبتنی بر سلول‌های بنیادی القایی پیش‌تر وارد مراحل اولیه کارآزمایی انسانی برای بیماری‌هایی مانند پارکینسون شده‌اند، محققان امیدوارند در آینده بتوان امکان استفاده از رویکردهای مشابه را برای ترمیم آسیب ناشی از سکته مغزی نیز بررسی کرد.

https://www.sciencedaily.com/releases/2026/09/260921081116.htm

https://www.nature.com/articles/s41467-025-63725-3

🫆@roznegardanesh

⚖آیا گرسنگی میتواند بر حکم قاضی تاثیر داشته باشد؟!


در یک مطالعه معروف، شای دانزیگر و همکارانش بیش از ۱۱۰۰ تصمیم قضایی را بررسی کردند.

نتیجه جالب بود: احتمال صدور تصمیم مطلوب برای زندانیان در ابتدای جلسه و پس از استراحت افزایش می‌یافت، اما هرچه جلسه ادامه پیدا می‌کرد، این احتمال کاهش پیدا می‌کرد و پس از استراحت دوباره افزایش می‌یافت.

این یافته به‌عنوان نمونه‌ای از تأثیر خستگی، منابع شناختی و شرایط لحظه‌ای بر قضاوت انسان مطرح شد.

اما یک نکته مهم وجود دارد: این مطالعه مستقیماً میزان گرسنگی قضات را اندازه‌گیری نکرده بود. بنابراین نمی‌توان با قطعیت گفت که تغییر تصمیم‌ها ناشی از گرسنگی بوده است؛ استراحت، خستگی و عوامل دیگری نیز ممکن است در این الگو نقش داشته باشند. ضمن اینکه این پژوهش بعدها از نظر روش‌شناختی نیز مورد نقد و بحث قرار گرفت.

بنابراین شاید پیام مهم‌تر این نباشد که «قاضی گرسنه سخت‌تر حکم می‌دهد»، بلکه این باشد که حتی وقتی تصور می‌کنیم کاملاً منطقی و بی‌طرفانه تصمیم می‌گیریم، وضعیت جسمی و ذهنی لحظه‌ای ما می‌تواند بر قضاوت‌مان اثر بگذارد.

👤دکتر آذرخش مکری


🫆@roznegardanesh

♦️تراشه نورالینک، فعالیت مغز را به صدای فرد تبدیل کرد

شرکت نورالینک به‌تازگی ویدیویی از یکی از شرکت‌کنندگان کارآزمایی بالینی خود منتشر کرده که در آن، او با کمک تراشه مغزی این شرکت، جمله «دوستت دارم» را به شریک زندگی‌اش می‌گوید؛ برای فردی که توانایی صحبت کردن را از دست داده، این چند کلمه می‌تواند معنای بزرگی داشته باشد.

تراشه N1 نورالینک فعالیت الکتریکی مغز را از نواحی مرتبط با گفتار ثبت می‌کند و الگوریتم‌های هوش مصنوعی، الگوهای عصبی مرتبط با قصد صحبت کردن را به کلمات و صدای مصنوعی تبدیل می‌کنند. در برخی آزمایش‌ها، صدای تولیدشده می‌تواند بر اساس صدای خود فرد پیش از از دست دادن توانایی گفتار ساخته شود.

این فناوری هنوز آزمایشی است و برای استفاده عمومی تأیید نشده؛ بنابراین یک ویدیوی کوتاه نمی‌تواند دقت و عملکرد بلندمدت آن را نشان دهد. بااین‌حال، تبدیل فعالیت مغز به گفتار می‌تواند مسیر تازه‌ای برای ارتباط افرادی باشد که توانایی طبیعی صحبت کردن را از دست داده‌اند.

🫆@roznegardanesh

🧠 دانشمندان بخش قابل‌توجهی از قشر مغز موش را با بافت مغز انسان جایگزین کردند

این موضوع شبیه داستان‌های علمی‌تخیلی به نظر می‌رسد، اما این آزمایش واقعاً انجام شده است.

محققان دانشگاه استنفورد، موش‌ها را به‌صورت ژنتیکی دستکاری کردند، به‌گونه‌ای که بخش عمده‌ای از قشر مغز و هیپوکامپ آن‌ها هرگز رشد نکند. در موش‌های بالغ، تنها حدود ۲ درصد از مقدار طبیعی بافت قشری مربوطه باقی مانده بود.

سپس، بلافاصله پس از تولد، دانشمندان ساختارهای کوچکی به نام ارگانوئیدهای قشری انسانی ــ ساختارهای سه‌بعدی شبیه به بافت مغز که از سلول‌های بنیادی انسانی رشد داده شده‌اند ــ را در فضای خالی ایجادشده پیوند زدند.سه ماه بعد، بیش از ۹۰ درصد از حجم بافت قشری را بافت انسانی تشکیل می‌داد.و این بافت فقط در محل پیوند باقی نماند.

سلول‌های عصبی انسانی با سیستم عصبی موش ادغام شدند، فعالیت الکتریکی سازمان‌یافته‌ای پیدا کردند و ارتباطات عصبی بلندبردی برقرار کردند؛ برخی از این ارتباطات حتی تا نخاع امتداد داشتند. موش‌ها حرکات نسبتاً طبیعی داشتند، اگرچه محققان تفاوت‌هایی در هماهنگی حرکتی و رفتارهای خودبه‌خودی آن‌ها مشاهده کردند.سپس، یک کشف غیرمنتظره رخ داد.

درون بافت انسانی پیوندشده، محققان سلول‌هایی شبیه به سلول‌های فون‌اکونومو یافتند؛ نورون‌های بسیار بزرگ و نادری که با نواحی مغزی مرتبط با شناخت اجتماعی و تصمیم‌گیری ارتباط دارند. این سلول‌ها در انسان، میمون‌های بزرگ، فیل‌ها، دلفین‌ها و نهنگ‌ها یافت می‌شوند، اما دانشمندان پیش از این موفق نشده بودند آن‌ها را در کشت‌های مغزی آزمایشگاهی تولید کنند.

این تیم همچنین نشان داد که چرا این مدل می‌تواند از نظر پزشکی اهمیت داشته باشد. هنگامی که این حیوانات برای چندین ساعت با کمبود اکسیژن مواجه شدند، بافت قشری انسانی به‌شدت آسیب دید، درحالی‌که بافت قشری موش عمدتاً سالم باقی ماند. این یافته می‌تواند به محققان امکان دهد از این مدل زنده برای مطالعه علت آسیب‌پذیری ویژه مغز در حال رشد انسان در برابر کمبود اکسیژن استفاده کنند.

یک نکته مهم: این موش‌ها دارای هوش انسانی یا مغز انسان نیستند. بافت پیوندشده نیز از نظر تکاملی و رشدی هنوز نابالغ بود و این آزمایش هیچ شواهدی از وجود شناخت یا آگاهی شبیه به انسان در این حیوانات ارائه نمی‌کند. این پژوهش، در درجه نخست، یک مدل حیوانی جدید برای مطالعه رشد مغز انسان و بیماری‌های عصبی فراهم می‌کند.

اما مرزی که دانشمندان از آن عبور کرده‌اند، قابل‌توجه است.

اکنون می‌توان مقادیر قابل‌توجهی از بافت عصبی در حال رشد انسان را نه‌تنها در یک محیط آزمایشگاهی،بلکه درون یک مغز زنده و در ارتباط با یک سیستم عصبی زنده پرورش داد.

با پیشرفت این فناوری، مرزهای اخلاقی چنین آزمایش‌هایی را باید کجا تعیین کرد؟

https://www.nature.com/articles/s41586-026-11032-2

🫆@roznegardanesh