🔸چندسطری از یک نامۀ تاریخی
در "نامه‌های لندن" از دوران سفارت سیدحسن تقی‌زاده در انگلستان که سال‌ها پیش به کوشش ایرج افشار منتشر شد ذکر محاسن آمریکا مکرّر دیده می‌شود. از جمله در نامه‌ای که تقی‌زاده به تاریخ 8 آذر 1321ش خطاب به قوام السلطنه نخست‌وزیر وقت می‌نویسد.
دهۀ بیست را شاید بتوان اوج ایام خوشنامی آمریکا در ایران دانست. علت این حسن ظن هم در کنار بسیاری اسناد و مدارک تاریخی دیگر در همین نامۀ مورد بحث آمده است:
"اغلب مردمِ آنجا از آلودگی خارجی و مداخله در خیر و شرّ ممالک دیگر خودداری دارند" (ص 11)
به همین سبب "اتصال به آن‌ها از هر حیث مفید است" (همان)
و چرا نباشد؟ قدرت نوظهوری که ظاهرا بی‌چشمداشت، با ممالک ضعیف‌تر ارتباط و تعامل دارد و چه بسا به ایشان در خلاصی از شرّ استعمار و استکبارِ قدرت‌های سنتی یاری می‌رساند. اما تقی‌زاده (همان رجلی که در دوره‌ای عقیده داشت از فرق سر تا نوک پا باید فرنگی شویم و از این بابت در دورۀ حیات و البته پس از وفات هم فراوان شماتت شد) ضمن برشمردن مزایای این رابطه برای ایران به نکته‌ای اشاره می‌کند که اگرچه امروز اظهر من الشمس است به عنوان متنی از قریب نودسال پیش، جالب توجه می‌نماید. او می‌نویسد:
انتشار آمریکایی‌ها در ایران و تزاید نفوذشان یک نتیجۀ مکروه و نامطلوبی هم ممکن است داشته باشد که اگرچه فی حدّ ذاته به نظر مهم نمی‌آید ولی اگر غفلت از جلوگیری آن بشود ثمرات موجب زحمت تولید تواند کرد و آن حمایت و رعایتی است که آمریکایی‌ها از قوم یهود می‌کنند و این فقره به حدّ معتدل هیچ عیبی ندارد و البته ایران همیشه نسبت به یهود رؤوف و عطوف بوده و خدا نکند که روزی بعضی افکار مضرّه شیوع یابد که باعث مزاحمت مردم به هموطنان یهودی خودشان که کوروش آن‌ها را از اسارت آزاد کرد و داریوش اجارۀ تجدید تعمیر بیت المقدس را به آن‌ها داد و خشایارشاه به شفاعت زن یهودیۀ خود استر از قتل عام آنان جلوگیری کرد بشود. چه ایران در هر تاریخی در عهد اشکانیان و ساسانیان و دورۀ اسلامی نسبت به آن‌ها مدارا و عطوفت داشته و حتی در عهد ایلخانیان سعدالدوله وزیر اول مملکت، یهودی بود. لکن افراط در راه دادن به این جماعت و مدعیات افراطی آن‌ها و خصوصاً به یهودی‌های خارجی فتنه‌طلب صهیونی که با مقاصد تحریکات و نیات سوء حالا از هر طرف در پناه حمایت خارجی به ایران می‌ریزند موجب نتایج وخیمی تواند شد که از شرح آن در این‌جا محض احتراز از مزید تصدیع خودداری می‌کنم. (ص 11 و 12)
t.me/rezamousavitabari
Post #448
8.39K