🅾️ اثر فرانکشتاین: چرا انسان‌ قربانی ایدئولوژی‌ای می‌شود که خودش ساخته است؟

Frankenstein Effect

✍️ محمدرضا سلیمی

● اثر فرانکشتاین پدیده‌ای‌ روان‌شناختی‌ - ساختاری‌‌ست که در آن فرد ایدئولوژی یا نظامی را می‌سازد تا به او قدرت، امنیت و معنا بدهد؛ اما همان ایدئولوژی یا نظام به‌تدریج از کنترلش خارج می‌شود و درنهایت علیه خودش عمل می‌کند.

○ در این وضعیت فرد فکر می‌کند که «خالق» این ایدئولوژی‌ست و می‌تواند آن را هدایت کند؛ اما وقتی آن ایدئولوژی قدرت می‌گیرد، تبدیل به نیرویی مستقل و ویران‌گر می‌شود که دیگر از سازنده‌اش هم فرمان نمی‌برد.

⟁ اثر فرانکشتاین الهام‌گرفته از جمله‌ی مشهور هیولا در «رمان فرانکشتاین» است که می‌گوید: «تو خالق منی، اما من ارباب توام؛ از من اطاعت کن!» درواقع، انسان باوری می‌سازد که به زندگی‌‌اش معنا ببخشید و برایش امنیت ایجاد کند، اما همین باور ارباب او می‌شود و زندگی‌اش را نابود می‌کند.

زمانی که ایدئولوژی قدرت می‌گیرد، از منطق و اخلاق خالقش هم عبور می‌کند و او را قربانی همان سیستمی می‌کند که خودش ساخته است.

🧩 اثر فرانکشتاین با «خطای شناختی قادر متعال»¹ یا «خطای شناختی‌ خود-خداپنداری» ارتباط تنگاتنگی دارد. در این خطا، فرد خیال می‌کند همه‌چیز را می‌داند، می‌تواند همه‌چیز را کنترل کند، هیچ خطری او را تهدید نمی‌کند و عمر جاودان دارد. او تصور می‌کند بالاتر از تمام قوانین دنیاست و می‌تواند هر حکمی را صادر کند. به‌عبارت‌دیگر، او خودش را «قادر متعال» و «حاکم بر سرنوشت» دیگران می‌داند.

1. Almighty Bias

#اثر_فرانکشتاین #ایدئولوژی

⚛️ @ReverseMatrix | هنر آگاهانه زیستن