🅾️ پرسشگری معکوس: چگونه وارونه فکر کنیم؟
Reverse Questioning: How to Think Reversely?
✍️ محمدرضا سلیمی
●یکی از تکنیک‌های کاربردی و کارآمد در تفکر نقادانه «پرسشگری معکوس» است. پرسشگری معکوس شیوه‌ای از اندیشیدن است که در آن سوال را وارونه می‌کنیم تا پیش‌فرض‌های پنهان، دیدگاه‌های مخالف، خطاهای شناختی و زوایای پنهان مسئله را آشکار کنیم. برای مثال، به‌جای اینکه سوال کنیم: «چگونه روابطمان را تقویت کنیم؟» بپرسیم: «چه عواملی باعث تیره شدن روابط می‌شود؟»
◆این شیوه‌ی پرسشگری برای حل مسئله و گفت‌وگوی نقادانه و همدلانه بسیار مفید و کارآمد است. پرسشگری معکوس قوه‌ی تخیل و تفکر خلاق را فعال می‌کند. در پرسشگری معکوس ما معمولاً هشت مولفه‌ی فکری را وارونه می‌کنیم. به این صورت، تفکر وارونه شکل می‌گیرد. البته، تفکر وارونه به معکوس کردن سوال‌های مربوط به مولفه‌های فکری محدود نمی‌شود. شما می‌توانید سوال‌های مربوط به معیارها و فضیلت‌های فکری را هم وارونه کنید. درواقع، شما می‌توانید هر سوالی را وارونه کنید.
✅ وارونه کردن مولفه‌های فکری
۱. وارونه کردن هدف: سوال اصلی: چگونه به هدفمان دست یابیم؟ سوال معکوس: چه کارهایی باعث می‌شود از هدفمان دور شویم؟
۲. وارونه کردن مسئله: سوال اصلی: چگونه دانش‌آموزان را به درس خواندن ترغیب کنیم؟ سوال معکوس: چه رفتارهایی باعث می‌شوند دانش‌آموزان از درس خواندن متنفر شوند؟
۳. وارونه کردن اطلاعات: سوال اصلی: به چه اطلاعاتی بیش‌تر توجه می‌کنم؟ سوال معکوس: چه اطلاعاتی را نادیده می‌گیرم؟
۴. وارونه کردن پیش‌فرض‌ها: سوال اصلی: چه چیزهایی را بدیهی فرض گرفته‌ام؟ سوال معکوس: آیا چیزی را فرض گرفته‌ام که نباید می‌گرفتم؟
۵. وارونه کردن دیدگاه: سوال اصلی: از چه منظری به موضوع فکر می‌کنم؟ سوال معکوس: اگر از دیدگاه مخالف به موضوع فکر کنم، مشکل اصلی چیست؟
۶. وارونه کردن مفاهیم: «دوست واقعی» کیست؟ سوال معکوس: «دشمن واقعی» کیست؟
۷. وارونه کردن استلزامات (پیامدها): اگر قوانین رانندگی را رعایت کنم، چه اتفاقی می‌افتد؟ سوال معکوس: اگر قوانین رانندگی را نقض کنم، چه اتفاقی می‌افتد؟
۸. وارونه کردن استنتاج (استنباط ): سوال اصلی: از این کار چه نتایجی حاصل می‌شود؟ سوال معکوس: چه نتایجی حاصل نمی‌شود؟
⟁پرسشگری معکوس ذهن را از تفکر قالبی و کلیشه‌ها خارج می‌کند و باعث می‌شود که خارج از چارچوب بیندیشیم، خطاهای شناختی را بشناسیم، پیش‌فرض‌ها را آشکار کنیم، با ذهن گشوده به مسائل بیندیشیم، با مخاطب همدلی کنیم و به ایده‌هایی دست یابیم که با سوال‌های عادی پنهان می‌مانند.
✅ چند مثال دیگر:
۱. سوال اصلی: چگونه به پدر و مادرمان احترام بگذاریم؟
۲. سوال معکوس: چه رفتارهایی باعث می‌شوند که پدر و مادر ما احساس کنند به آنها بی‌احترامی می‌کنیم؟
۳. سوال اصلی: چرا برخی کشورها پیشرفت می‌کنند؟
۴. سوال معکوس: چرا برخی کشورها عقب‌مانده‌اند؟
۵. سوال اصلی: متفکران نقاد چگونه می‌اندیشند؟
۶. سوال معکوس: متفکران غیرنقاد چگونه می‌اندیشند؟
۷. سوال اصلی: برداشت من از این موضوع چیست؟
۸. سوال معکوس: برداشت طرف مقابل از این موضوع چیست؟
۹. سوال اصلی: چگونه با کودک لجباز درست رفتار کنیم؟
۱۰. سوال معکوس: چه رفتارهایی سبب می‌شوند کودک بیش‌تر لجبازی کند؟
#تفکر_انتقادی #تفکر_نقادانه #پرسشگری
⚛️ @ReverseMatrix
Post #549
1.53K
- 🙏 2