🅾️ عدم پیوند سرنوشت دین با نظریه های فلسفی

✍️ مصطفی ملکیان

● هيچ وقت نبايد اين اشتباه را مرتكب شويم و فلسفه هایى راكه در اين هزار و چهار صد سال ظهور كرده جزء دين بحساب آوريم. به عنوان مثال وقتى شما در درس معارف حركت جوهرى ملاصدرا را مى‏آوريد، گويا مى‏خواهيد بگوييد حركت جوهرى ملاصدرا هم جزء دين اسلام است، خوب اين دو تا مشكل دارد، مشكل اول اينكه اگر دانشجو تیزهوش باشد مى‏گويد: آقا اگر حركت جوهرى ملاصدرا، جزء معارف دين اسلام نيست چرا در درس معارف آورديد و اگر هست پس مسلمانان از چهارصد سال قبل به آن طرف مسلمان نبودند، چون اين نظريه چهارصد سال است كه ظهور كرده است، قبل از آن كه نبوده است، پس آن هزار سالى كه بين ملاصدرا وحضرت پيامبرصلى الله عليه وآله وسلم فاصله بوده است در اين فاصله مردم مسلمان نبودند،

◆‌ مشكل دوم اين كه اگر يک دانشجويى در نظريه حركت جوهرى ملاصدرا اشكال پيدا كرد و شماى استاد هم هر چه كردى نتوانستى اشكالش را جواب بدهى هم خود اين دانشجو و هم همكلاسى هايش مى‏گويند امروز هم كلاسمان به اسلام يک ضربه زد، چون فكر مى‏كنند اين جزء اسلام است فيلسوفان از زمان كندى، ابن سينا و فارابى تا زمان مرحوم آيت الله طباطبايى اينها همه‏شان حرف‏ هاى درست و نادرست دارند، اگر حرفهايشان نادرست نبود كه اين قدر با هم نزاع نداشتند، وقتى خودشان اين همه با هم نزاع دارند معلوم مى‏شود كه حرف‏هايشان درست نيست اگر من و شما هم نزاع داشته باشيم اگر دو تايى نادرست نگوييم يكى از ما لاأقل نادرست مى‏گويد. اختلاف بين صدرا و ابن سينا، ابن سينا و فارابى ادلّ‏دليل است بر اينكه اينها همه‏اش حق نمى‏گفتند.

⟁ هيچ وقت سرنوشت دين را با سرنوشت يک نظريه فلسفى يا يک نظريه عرفانى پيوند نزنيد، سرنوشت اسلام را با سرنوشت انقلاب، با علوم اسلامى يكى نكنيم، فيلسوف‏ هاى اسلامى اگر درست گفته‏اند جايشان در فلسفه است، نادرست هم گفته باشند باز هم جايشان در فلسفه است و به اسلام ربطى ندارد.

🧩 بخشی از سخنان استاد ملکیان در جمع اساتید دروس معارف اسلامی.

⚛️ @ReverseMatrix