اختلال وسواس اجباری (OCD) یک اختلال روانی است که باعث افکار ناخواسته و ناراحت کننده و رفتارهای تکراری می شود. این شرایط می تواند در زندگی روزمره اختلال ایجاد کند و رنج زیادی را به همراه داشته باشد.
درمان های کنونی مانند دارو درمانی و روان درمانی برای همه موثر نیستند. اما اگر راهی برای تغییر فعالیت مغز افراد مبتلا به OCD و کاهش علائم آنها وجود داشت، چه؟
این همان کاری است که تیمی از محققان از ایران، ترکیه، آلمان و ایتالیا در یک مطالعه اخیر سعی کردند انجام دهند. این مطالعه در ۲۴ فوریه ۲۰۲۴ در ژورنال Translational Psychiatry منتشر شد.
امروزه روش های تحریک مغزی به عنوان روش های نوین درمان اختلالات روانپزشکی به کار میروند؛ به طوری که پروتوکل های متفاوتی از روش تحریکی TMS تاییدیه FDA را دریافت کرده اند. اما روش های دیگر تحریک مغزی همچنان در دست پژوهش هستند.
این تیم تحقیقاتی از تکنیکی به نام تحریک جریان مستقیم فراجمجمه ای (tDCS) استفاده کردند که شامل اعمال جریان الکتریکی ضعیف از طریق الکترودها به پوست سر است.
جریان می تواند تحریک پذیری و فعالیت نواحی مغز درگیر در OCD، مانند DLPFC و ناحیه pre-SMA را دچار تغییراتی کند.
محققان به طور تصادفی 39 بیمار مبتلا به OCD را برای دریافت tDCS واقعی یا ساختگی (جعلی) در این نواحی مغز به مدت 10 جلسه، دو بار در روز، به مدت پنج روز اختصاص دادند.
آنها علائم OCD، اضطراب، افسردگی، کیفیت زندگی و عملکرد شناختی بیماران را قبل، بعد و یک ماه پس از مداخله اندازه گیری کردند. آنها همچنین امواج مغزی خود را با استفاده از الکتروانسفالوگرافی (EEG) ثبت کردند تا ببینند این تحریک چگونه بر فیزیولوژی مغز آنها تأثیر می گذارد.
دکتر جابر علیزاده، استادیار گروه روانشناسی دانشگاه زنجان و نویسنده اول این مقاله میگوید: ما پیش از این مطالعات متعددی روی کاربرد پروتکل های تشدید شده tDCS بر روی اختلال اضطراب اجتماعی، اختلال قماربازی، کندن مو داشته ایم و مطالعه کنونی اولین کارآزمایی بالینی برای بررسی اثربخشی این پروتکل برای کاهش علائم OCD است.
نتایج امیدوارکننده بود. بیمارانی که tDCS واقعی، به ویژه با شدت 2 میلی آمپر (mA) دریافت کردند، پس از مداخله و در پیگیری، بهبود قابل توجهی در علائم OCD، اضطراب، افسردگی و کیفیت زندگی خود نشان دادند.
آنها همچنین در برخی از وظایف شناختی که نیاز به کنترل بازدارنده، حافظه فعال و توجه داشتند، عملکرد بهتری داشتند. علاوه بر این، امواج مغزی آنها تغییراتی را در قدرت و اتصال باندهای فرکانسی خاص نشان داد که نشان می‌دهد این تحریک فعالیت مغز آنها را تغییر داده است.
محققان به این نتیجه رسیدند که tDCS روی شبکه pre-SMA یک درمان ایمن و موثر برای OCD است و شدت 2 میلی آمپر اثرات بزرگتر و ماندگارتری نسبت به شدت 1 میلی آمپر دارد.
دکتر علیزاده اضافه میکند: در پروتکل تشدید شده tDCS که در این مطالعه معرفی کرده ایم، شرکت کنندگان روزی دو مرتبه مداخله دریافت کرده اند؛ بنظر میرسد که این روش نسبت به پروتکل های معمولی که روزی یک بار، یا دو روز یک بار مداخله ارائه میکنند اثربخشی بیشتری دارد.
آنها پیشنهاد کردند که این مداخله جدید می تواند به عنوان یک جایگزین یا کمکی برای درمان های موجود استفاده شود و می تواند برای بیماران مختلف بیشتر بهینه و شخصی شود. آنها همچنین خواستار آزمایشات بزرگتر و طولانی تر برای تأیید و گسترش یافته های خود شدند.
این مطالعه یکی از اولین کار آزمایی های بالینی است که اثرات یک پروتکل tDCS تشدید شده بر OCD و همبستگی های عصبی شناختی آن را بررسی می کند.
این نشان می‌دهد که تحریک الکتریکی مغز می‌تواند تأثیرات مفیدی بر ذهن و مغز افراد مبتلا به OCD داشته باشد. همچنین راه های جدیدی را برای درک و درمان این اختلال چالش برانگیز باز می کند.
PsychoAnalyser
