انواع اختلال هذیان

اختلال هذیان (Delusional Disorder) یک بیماری روانی عموماً نادر است که در آن فرد دچار پرت‌گویی می‌شود اما بدون همراهی با توهم، اختلال تفکر، اختلال خلقی یا سطحی شدن عاطفه (flat affect). هذیان می‌تواند از نظر محتوا عجیب و غریب یا غیر عجیب باشند. هذیان غیر عجیب (آشنا) باورهای غلط ثابت، شامل موقعیت‌هایی است که در زندگی واقعی اتفاق می‌افتد، مانند آسیب یا مسمومیت. جدا از هذیان یا هذیان‌هایشان، افراد مبتلا به اختلال هذیان ممکن است به صورت عادی به معاشرت و عملکرد خود ادامه دهند و رفتار آن‌ها لزوماً عجیب به نظر نمی‌رسد. اگرچه دل‌مشغولی با ایده‌های هذیانی می‌تواند برای زندگی کلی آن‌ها اختلال ایجاد کند.

اروتومانیا (به انگلیسی: erotomania) یا خودمعشوق‌پنداری، همچنین روان‌پریشیِ عاشقانه، نوعی بیماری اختلال هذیان است که اغلب در حالت هایی رخ می‌دهد که فرد مبتلا از نظر سطح اجتماعی (یا هر موقعیت دیگری) نسبت به فرد مورد نظرش، متوسط یا پایین تر باشد. آنگاه میل و کششی شکل می گیرد که در آن بیمار معتقد می شود که یک فرد ثروتمند، مشهور یا خاص و برجسته تر از خودش، مانند یک هنرپیشه یا ورزشکار معروف به او علاقه دارد. ("اروتومانیا" یک اختلال است که فکر می کنید کسی عاشق شماست اما در واقع عاشق شما نیست. ممکن است حتی شخصی باشد که هرگز ندیده اید. آن شخص حتی ممکن است سلبریتی یا مشهور باشند.

هذیان خودبزرگ‌بینی (Grandiose delusions), یا مگالومانیا یک نوع ازهذیان است که در بیماران مبتلا به طیف گسترده‌ای از بیماری‌های روانی از جمله دو سوم بیماران در حالت شیدایی از اختلال دو قطبی، نیمی از مبتلایان به بیماری اسکیزوفرنی، بیماران با زیرگروه بزرگ اختلال هذیانی، اغلب در اختلال شخصیت خودشیفته، بیماران مبتلا به نوع خودبزرگ بینی از اختلال هذیانی و بخش قابل توجهی از کسانی که ناهنجاری‌های سوء مصرف مواد دارند، مشاهده می‌شود. تشخیص این هذیان‌ها در داشتن باورمندی‌های خارق‌العاده ای است که شخص دارد. برای نمونه فرد مبتلا در پندار خود بسیار معروف و مشهور است یا قدرت مطلق و ثروت بسیار دارد یا در غیر این صورت بسیار توانمند است. این هذیان‌ها به‌طور کلی تخیلی اند و به‌طور معمول مضمونی مذهبی، علمی–تخیلی یا فراطبیعی دارند. در مقایسه با هذیان گزند و آزار یا هذیان شنوایی تحقیقات کمتری بر روی هذیان خود بزرگبینی انجام گرفته‌است. حدود ۱۰ درصد از افراد سالم تجربه افکار خودبزرگبینی دارند اما همهٔ معیارهای تشخیص این هذیان را در آن‌ها صدق نمی‌کند.

سندرم اتلو (Pathological jealousy) که با نام‌های حسادت بیمارگونه، سندرم اتلو یا حسادت هذیانی نیز شناخته می‌شود، یک اختلال روان‌شناختی است که در آن فرد با فکر اینکه که همسر یا شریک جنسی در حال خیانت است مشغول است، چنین حالتی معمولاً به دون هیچ مدرک واقعی رخ می‌داد و فرد درگیر بدون داشتن شواهد متقن در ذهن خود به خیال پردازی مشغول است. این یکی از انواع فرعی اختلال هذیانی در نظر گرفته می‌شود.

هذیان گزند و آسیب (Persecutory delusion) یکی از شایع‌ترین هذیان ها در اختلالات پارانوئیدی است. این هذیان دو جزء اصلی دارد: ۱- "آسیب" اتفاق خواهد افتاد، ۲- این آزار و اذیت از جانب "دیگران" است.
هذیان گزند در سمت شدیدتر طیف پارانویا قرار دارد. یکی از عوامل اصلی آن ربط به خود دادن بیش از حد و اغراق شده‌است -یعنی فرد پارانوئید به‌طور نظام‌مند روابط و رفتار و گفتار دیگران را اشتباه تفسیر می‌کند. اظهارات، حرکات و اعمال دیگران به عنوان توطئه یا به عنوان نشانه‌هایی از استهزاء و تحقیر به خود نسبت داده می‌شود. هذیان پارانوئید باعث می‌شود که یک تصادف ساده در ذهن شخص پارانوئید، اقدامات خصمانه یا خدعه‌های غیر مستقیم از جانب دشمن یا گروهی از دشمنان تصور شود، در حالی که این تصورات واقعی نیستند.

اختلال جسمانی شکل یا شبه جسمانی یا سوماتوفرم (Somatoform disorder)، به نوعی از اختلالات اطلاق می‌شود که بیمار با علائم جسمی (somatic symptoms) به پزشک مراجعه می‌کند ولی در معاینه یا آزمایش‌ها مشکل جسمی مشاهده نمی‌شود. در این نوع بیماریها پزشک علت مشکلات بیمار را نه جسمی بلکه روانی می‌داند.

نوع مختلط: هذیان هایی با ویژگی های بیش از یکی از انواع فوق اما بدون مضمون غالب.

نوع نامشخص: هذیان هایی که نمی توان آنها را به وضوح در هیچ یک از مقوله ها در انواع خاص مشخص کرد.

.

گردآوری: فاطمه علیزاده

.
@psy_ut