G’alati vaziyat testi (The Strange Situation test)

Sarah va uning 12 oylik qizalog’i Kimmy o’yinchoqqa to’la bir xonaga kirib kelishdi. Xonada ularni ko’rinishidan istarasi issiq yosh bir tadqiqotchi xodima kutib oldi va ular u yoq - bu yoqdan gaplashib o’tirishdi. Kimmy atrofdagi o’yinchoqlarni qo’liga olib o’ynay boshladi: u bu orada onasiga qarab qo’yib, atrofda emaklay boshladi, o’yinchoqlarni qo’liga oldi, yerga otdi, ovozi bor-yo’qligini, dumalab-dumalamasligini, chiroqlari yonib-yonmasligini tekshirib ko’rdi.

So’ngra Kimmy’ning onasiga bu xonadan chiqish so’raldi; ayol o’rnidan turib, shoshmasdan tashqariga chiqib ketdi. Kimmy vaziyatni tushungan zahoti injiqlana boshladi. Bor kuchi bilan eshik tomonga yugurib, yig’lay boshladi. Onasini chaqirib, eshikni ura boshladi. Tadqiqot xodimasi Kimmy’ning e’tiborini bir quti rangli qalab bilan chalg’itmoqchi bo’ldi, lekin bu bilan uni battar jahlini chiqargani qoldi. Qalamlarni xodimaning yuziga qarab otdi.

Ko’p otmay, onasi xonaga kirib kelganda, Kimmy uni quchog’ ochib kutib oldi. Sarah qizini bag’riga olib, unga tasalli bera boshladi. Kimmy onasini qattiq quchoqlagancha, yig’idan to’xtadi. Tinchlangan bolaning e’tibori yana o’yinchoqlarga qaytdi va ularni o’ynashda davom etdi.

Sarah va Kimmy ishtirok etgan bu tadqiqot, bog’liqlik nazariyasi yo’nalishidagi eng muhim tadqiqot bo’lib, unga g’alati vaziyat testi degan nom berilgan. Yuqoridagi misol, uning qisqaroq bir versiyasi edi.

Bola umuman notanish bir muhitga tushib qolgan bo’lishiga qaramay, o’zida ishonch bilan atrofni o’rgana boshladi. Bog’langan kishisining xonadaligini bilish, unga ana shu ishonchni berdi. Uni ishonchli suyanchiq deb bildi. Bu suyana oladigan, to’liq ishona oladigan va biror ehtiyoji paydo bo’lganda oldiga bora oladigan inson borligini his qilish demakdir. Bola olamni kashf qilishi, o’rganishi va rivojlanishi uchun unga ana shunday bir ishonchli suyanchiq kerak bo’ladi.

@pslog