#asardan_parcha

Aldoqchilik insonni boshqa barcha mavjudotlardan ustun qilib turadigan birdan-bir narsa. Aldasang, haqiqatga yetib borasan! Men aldoqchilik qilganim uchungina odamman. Oldindan oʻn toʻrt marotaba aldamasdan turib bironta haqiqatga yetib bormaganlar, balki bir yuzu oʻn toʻrt marotaba aldagandirlar, bu esa oʻz navbatida ancha faxrlansa arziydigan narsa; biz boʻlsak, oʻz aqlimiz bilan aldashni ham bilmaymiz! Sen meni alda, lekin aldaganda oʻz aqling bilan alda, ana oʻshanda men seni balkim oʻpib qoʻyaman. Oʻz aqling bilan aldash bu boshqalarning aqli bilan haqiqatni soʻylashdan ming karra yaxshiroq; oʻz aqling bilan aldasang, sen odamsan, boʻlmasa sen parrexta parrandasan! Haqiqat qochib ketmaydi, hayotni esa boy berib qoʻyish mumkin; koʻrganmiz. Xoʻsh, hozirgi ahvolimizda bizni kim deyish mumkin? Hech bir istisnosiz bizning hammamiz fan, taraqqiyot, tafakkur, kashfiyotlar, ideallar, istaklar, koʻngilchanlik, aql-idrok, tajriba va hokazo, va hokazo hamma, hamma, hamma, hamma masalalarda gimnaziyaning birinchi tayyorlov sinfida oʻtiribmiz! Boshqalarning aqli bilan tirikchilik qilish juda yoqib qolgan, toʻyib ketdik! Shundaymasmi? Men rost gapiryapmanmi?

~ Dostoyevskiy “Jinoyat va jazo”