🔻مسافر کاناپه‌گرد در ایران🔻

فرستۀ 3️⃣6️⃣

❇️ روز نهم/2

🔹 وقتی با تاکسی به ميدان رسيدم، از پهنه وسيعی که پيش چشم من کشيده شده بود، بهت‌زده شدم. روی اينترنت عکس‌های زيادی از اين ميدان ديده‌ام، ولی اصلاً تصور نمی‌کردم که در واقعيت هم، اين گستردگی و شکوه را داشته باشد. توصيف دقيق عظمت آن را به تصاوير می‌سپارم؛ چرا که قلم را يارای آن نيست که حقش را ادا کند. احداث ميان «نقش جهان» در روزگار شاه عباس کبير در آغاز قرن هفدهم اتفاق افتاد. «نقش جهان» در فارسی به معنای نمونه يا تبلوری از عالَم است. اين ميدان در مرکز شهر اصفهان واقع شده و بعد از ميدان «تيان‌آن‌من» پکن، بزرگ‌ترين ميدان جهان است؛ 512 متر طول و 163 متر عرض دارد؛ بدين ترتيب مساحتی بيش از هفت زمين قوتبال را در برگرفته است.

🔹 گرداگرد ميدان ساختمانی دو طبقه است؛ طبقه اول شامل نمای بيرونی بازاری است که دور تا دور ميدان کشيده شده و در آن محصولات توليد اصفهان اعم از قالی و ديگر کالای سوغاتی و تزئينی عرضه می‌شود. در وسط ميدان هم فضای سبزی قرار دارد که با وسواس گل‌آرايی شده و درختان کوتاه آن به گونه‌ای آرايش يافته که از طبقه اول ساختمان فراتر نرود. در يک سوم انتهايی ميدان، آب‌نمايی بزرگ به اندازه يک زمين فوتبال است، ولی متأسفانه اکنون آبی در آن نيست؛ گويا در هر جايی که زيبايی آن با آب دوچندان می‌شود، ناف مرا با خشکی بريده‌اند. ديروز «زاينده‌رود» و امروز آب‌نمای نقش جهان. سه اثر تاريخی بسيار باشکوه يعنی مسجد لطف‌الله، مسجد شاه (اکنون مسجد امام) و کاخ عالی‌قاپو که ساخت هر سه به دوران صفوی برمی‌گردد، بر اين ميدان اشراف دارد.

🔹 پس از ده دقيقه انتظار، ساغر هم رسيد، تا او را ديدم دليل تأخير را متوجه شدم؛ زيرا نسبت به ديشب خيلی شيک‌تر شده بود. بايد يکی دو ساعت را در سالن آرايشگاه گذرانده باشد. نيمی از موهای سايه‌روشن خرمايی و هماهنگ با چهره گندمگونش پيدا بود و در جامه‌ای آراسته و چشمگير خودنمايی می‌کرد، به‌شوخی گفتم: «امروز قيافه‌ت خيلی خوشگل شده، اگر مادربزرگ مهرنوش تو رو ببينه، حدسش به يقين تبديل می‌شه» خنديد و از تأخير پوزش خواست و راهی گشت‌وگذار در اصفهان شديم.

🔹 از مسجد شيخ لطف‌الله شروع کرديم که تنها مسجد بدون مناره ايران است. امتياز آن در گنبد عاجی‌رنگی است که سر به اوج زيبايی می‌سايد. نقش‌های آن زيباترين نگاره‌هايی است که به چشم ديده‌ام. ساختمان مسجد به فرمان شاه عباس اول صفوی شروع شده و پس از هشت سال، در سال 1619 به اتمام رسيده است. شيخ لطف‌الله از بزرگ‌ترين دانشمندان شيعه جبل عامل لبنان بود که در پی دعوت و اظهار تمايل شاه عباس صفوی، برای تدريس مذهب شيعه جعفری، زندگی در اصفهان را برگزيد و برای تکريم و تجليل وی، اين مسجد به او اختصاص يافت تا در آن به شاگردانش درس بدهد و نماز بگزارد. از اين رو، مسجد به نام او خوانده شد.

🔹ورودی کوچک مسجد با کاشی‌هايی فيروزه‌ای پوشش يافته، گنبدش اما برخلاف گنبدهای آبی ديگر مساجد ايران، رنگ عاجی درخشانی دارد که نقش و نگارِ به‌راستی خيره‌کننده‌ای بر روی آن ترسيم شده است. راهرُوی که تو را از خود بی‌خود می‌کند، به شبستانی می‌انجامد که نور از دريچه‌های نگارينش به درون می‌تابد و چشم بينندگان را می‌نوازد. نمای داخلی گنبد تصويری از پرهای طاووس است. پرتو آفتاب از لابلای شبکه‌های آراسته و باشکوه آن نمايان می‌شود و ظهرهنگام، شعاع رنگارنگ نوری که از اين پنجره‌ها می‌تابد تصويری از دُم يک طاووس را به نمايش می‌گذارد. اولين لحظه‌ای که وارد مسجد شدم، احساس کردم که جايی آشنا است و گويا نخستين باری نيست که اين نمای بس دل‌انگيز را می‌بينم؛ زيرا کتاب LONELY PLANET ويژه ايران، همسفر همراه من، عکسی از همين مسجد را در روی جلد خود چاپ کرده است.

🔹 از آشنايی با جايی که اين تصوير از آن گرفته شده است بسيار خرسند شدم و بارها کوشيدم تا نمايی همانند آن را در قاب دوربين خودم بنشانم. حدود يک ساعت برای عکس‌برداری و لذت تماشای اين اثر ارزشمند هنر معماری در آن فضا ماندم. کتيبه‌های قرآنی که با شکوهمندی و پيچ‌وتابی هنرمندانه، ديوار مسجد را آراسته است هر بيننده‌ای را جذب خود می‌کند. يکی از پنجره‌های پايينی، با تصوير صليبی شکسته آرايش يافته که به دست يکی از مهندسان ارمنی همکار در ساخت اين مسجد و بنای اصفهان بدان افزوده شده است.

🖌نوشتۀ عمرو بدوی
🖌ترجمۀ محمدرضا مروارید

🔻🔻🔻
🆔@post_book
🌀www.postbook.ir