اصول مهم مکانیک کوانتوم ۳

احتمالات - سومین اصل کوانتوم اصل احتمالات است. تابع موج هر چیزی احتمال هر کدام از حالت‌های مجاز آن را تعیین می‌کند. حالا دیگر می‌دانیم که معادله شرودینگر این کار را برای ما انجام می‌دهد. بعضی مختصات مربوط به مثلاً الکترون یا فوتون را در آن معادله می‌گذاریم و آنگاه احتمال هر کدام از حالت‌های مجازش برای ما معلوم می‌شود. برای این که این را با یک مثال از دنیای قابل مشاهده هم بیان کنم تا ملموس‌تر باشد، مثالی را که چَد اُرزِل آورده است نقل می‌کنم. اگر می‌خواهیم بدانیم سگمان کجا می‌تواند باشد، یعنی پوزیشن یا مکان آن را در یک لحظه خاص بدانیم، معادله شرودینگر این را به ما خواهد گفت. مثلاً خواهد گفت احتمالش خیلی زیاد است که در سالن پذیرایی باشد، احتمال خیلی کمی هم هست که در یکی از اتاق خواب‌هایی باشد که درش بسته بوده است، و احتمال بسیار بسیار ناچیز یا همان صفر درصد دارد که در یکی از ماه‌هایی باشد که دور مشتری می‌چرخند. اگر به انرژی آن سگ علاقه داریم و می‌خواهیم انرژی‌اش را تعیین کنیم، باز تابع موجش این را به ما خواهد گفت. مثلاً خواهد گفت احتمال بسیار بالایی دارد که سگتان الان در حال خواب باشد، احتمال هم دارد که در حال ورجه وورجه و پارس کردن باشد، و احتمال فوق العاده ناچیز یا همان صفر درصد دارد که آرام نشسته باشد و مشغول حل کردن یک مسئله ریاضی باشد.
اما این تابع موج یک چیز را هیچ گاه نخواهد گفت. برای این که چنین چیزی در دنیای اتم اصلاً وجود ندارد تا تابع موج آن را بگوید. منظورم همان قطعیتی است که در اتفاقات فیزیک نیوتونی بود اما معلوم شد دنیای اتم یا کوانتوم کاملاً با آن بیگانه است. در دنیای کوانتوم قطعیتی وجود ندارد. هر چیزی را که در نظر بگیریم، مطلقاً نمی‌شود با قطعیت گفت الان در کدام یک از حالت‌های مجاز خود است. این را فقط با درصدی از احتمال می‌شود گفت. احتمال هم حتی اگر نزدیک به صد درصد باشد، باز قطعیت ندارد. بارها دیده‌ایم احتمال این که یک چیزی اتفاق بیفتد بسیار بالا و نزدیک صد درصد بوده، اما اتفاق نیفتاده است. برعکس، گاهی احتمال این که یک چیزی اتفاق بیفتد فوق العاده کم بوده، اما اتفاق افتاده است. احتمال یعنی ندانستن. وقتی یک چیزی را با قطعیت نمی‌توانی بگویی، یعنی آن را نمی‌دانی..

Channel: @quantum_by_sedighi
Bot: @physics_sedighi_bot