♨️ طرح اماراتی برای بحران هرمز؛ جغرافیای نوین امنیت و دکترین «بازدارندگی از طریق جغرافیا» در خلیج فارس

🔻 تحلیل «دکتر ابتسام الکتبی»، رئیس مرکز سیاست‌های امارات (EPC)، به بازتعریف بنیادین ژئوپلیتیک خلیج فارس در پی بحران هرمز می‌پردازد. الکتبی استدلال می‌کند ایران از جبر جغرافیایی یک آبراه باریک برای اعمال اهرم فشار ژئوپلیتیک بهره برده است؛ بنابراین، پاسخ پایدار شورای همکاری نباید صرفاً بر «افزایش حفاظت نظامی از هرمز» متمرکز باشد، بلکه باید با گذار به «بازدارندگی از طریق جغرافیا» و توسعه شبکه‌های چندلایه ترانزیتی، ارزش اجباری و فشار انسداد هرمز را به حداقل برساند. نویسنده ابعاد این معماری نوین امنیت را در سه محور کلیدی تبیین می‌کند:

🔻 ۱. دکترین بازدارندگی از طریق جغرافیا و بی‌اثرسازی شوک:
بازدارندگی تنها با تحمیل هزینه‌های سنگین به مهاجم حاصل نمی‌شود، بلکه با «کاهش سود و دستاورد مورد انتظار دشمن از اخلال» تقویت می‌گردد. تبدیل پروژه‌های زیرساختی به ارکان امنیت ملی—نظیر خط‌لوله پترولاین سعودی به بندر ینبع در دریای سرخ، خط‌لوله حبشان-فجیره (ADCOP) در امارات، و توسعه بنادر دقم و صلاله در خارج از هرمز—به پادشاهی‌های خلیج فارس اجازه می‌دهد مسیرهای ترانزیت را تغییر دهند. این اقدام هرمز را بی‌اهمیت نمی‌کند (به‌ویژه برای ناوگان LNG قطر)، اما کارآمدی تهدید به انسداد را خنثی می‌سازد.

🔻 ۲. توسعه پهنه امنیتی؛ از دریای سرخ تا اقیانوس هند:
امنیت خلیج فارس دیگر در کرانه‌های تنگه هرمز متوقف نمی‌شود، بلکه پهنه‌ای گسترده از دریای سرخ و باب‌المندب تا خلیج عمان، دریای عرب و اقیانوس هند را در بر می‌گیرد. این بازآرایی جغرافیایی نیازمند درهم‌تنیدگی با قدرت‌های پیرامونی است: عمان: عمق استراتژیک دریایی با بنادر دقم و صلاله در اقیانوس هند. هند و پاکستان: به عنوان قدرت‌های بزرگ دریایی و هسته‌ای مسلط بر پهنه دریای عرب و آبراه‌های آسیا. ترکیه: پیونددهنده منطقه به مدیترانه شرقی، دریای سرخ و آسیای مرکزی.
🔻 ۳. پیمان مکه و گذار از چتر امنیتی متمرکز به شبکه چندلایه:
پیمان دفاعی مکه میان ریاض، آنکارا و اسلام‌آباد (اوت ۲۰۲۶) نه تلاشی برای جایگزینی آمریکا و نه صرفاً اقدامی علیه ایران است؛ بلکه نشانه‌ای از گذار منطقه از «وابستگی انحصاری به واشینگتن» به سوی یک «شبکه امنیتی چندلایه و متکثر» به شمار می‌رود. اگرچه آمریکا همچنان ستون اصلی پدافند پیشرفته باقی خواهد ماند، اما پادشاهی‌های خلیج فارس با گسترش گزینه‌های جغرافیایی و شرکای فرامنطقه‌ای، ابتکار عمل را در دست گرفته‌اند تا مانع از آن شوند که تنگی یک آبراه، سرنوشت سیاسی و اقتصادی منطقه را به گروگان بگیرد.

https://epc.ae/en/details/brief/beyond-hormuz-the-new-geography-of-gulf-security1

🔹کانال مطالعات خلیج فارس
@PGulfStudies