♨️ اقتصاد سیاسی تنگه هرمز و راهبرد عمان؛ مصونیت با دیپلماسی یا پدافند؟

🔻 تحلیل «نوروز خان بیجارانی» در میدل ایست مانیتور، به کالبدشکافی استراتژی متمایز سلطنت عمان در میانه جنگ ۲۰۲۶ می‌پردازد. در حالی که عربستان و امارات با خریدهای کلان پدافندی در صدد خرید «امنیت» برآمدند، مسقط راهبرد «خرید دسترسی و کانال‌های دیپلماتیک» را برگزید. بیجارانی استدلال می‌کند عمان با وجود حملات محدود به بنادرش، از بدترین سال تاریخ خلیج فارس با توان مالی تقویت‌شده، جایگاه دیپلماتیک دست‌نخورده و برتری حقوقی بر آبراه هرمز خارج شده است. نویسنده ارکان سه‌گانه و پایداری این مدل راهبردی را در سه محور تبیین می‌کند:

🔻 ۱. رشد اقتصادی و موقعیت بندر دقم در خارج از هرمز:
صندوق بین‌المللی پول رشد اقتصادی ۲۰۲۶ عمان را ۳.۷ درصد و مازاد بودجه آن را ۴.۵ درصد GDP پیش‌بینی کرده است. در شرایطی که بسته شدن هرمز میلیاردها دلار خسارت به امارات تحمیل کرده، بنادر و تأسیسات نفتی عمان مصون ماندند. بندر «دقم» با جذب ۳۰ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری و احیای طرح خط‌لوله ۲.۵ میلیون بشکه‌ای بصره-دقم، گزینه‌ای حیاتی برای ترانزیت انرژی در زمان ناامنی هرمز فراهم ساخته است؛ هرچند هنوز از ظرفیت ترمینال‌های عظیم الفجیره کمتر است.

🔻 ۲. انحصار در میانجی‌گری و موازنه ظریف میان تهران و واشینگتن:
مسقط همواره کانال حیاتی مذاکرات محرمانه (از برجام ۲۰۱۵ تا تبادل زندانیان ۲۰۲۳ و ادوار مذاکرات هسته‌ای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶) بوده است. در قبال تل‌آویو نیز عمان تماس‌ها را تعمداً در سطحی پایین‌تر از شناسایی و عادی‌سازی نگه داشت تا بدون از دست دادن اعتماد تهران، صبر واشینگتن را حفظ کند. این بی‌طرفی اگرچه مانع اصابت پهپادها به دقم و صلاله در مارس ۲۰۲۶ نشد، اما میزان خسارت عمان در مقایسه با ۶۶۰ حمله تلافی‌جویانه به سایر همسایگان بسیار ناچیز بود.

🔻 ۳. جغرافیا و حقوق دریاها؛ کلید حل بحران هرمز در دست مسقط:
طبق توافق ۱۹۶۸ مرزبندی بستر دریا، کانال‌های آب عمیق طرح تفکیک تردد (TSS) هرمز کاملاً در آب‌های سرزمینی عمان (شبه‌جزیره مسندم) قرار دارند. هماهنگی اخیر تهران و مسقط برای ورود کشتی‌ها از آب‌های ایران و خروج از آب‌های عمان اثبات می‌کند نه محاصره نظامی آمریکا و نه انسداد ایران بدون موافقت عمان قابل حل نیست. بیجارانی نتیجه می‌گیرد اگرچه تهدیدات ترامپ چالش دوساله ایجاد کرده، اما دارایی‌های ژئوپلیتیک و خطوط باز مسقط با تهران موقعیت عمان را در بلندمدت از تمام پایتخت‌های خلیج فارس مستحکم‌تر می‌سازد.

https://www.middleeastmonitor.com/20260812-oman-and-the-political-economy-of-the-strait-of-hormuz/

🔹کانال مطالعات خلیج فارس
@PGulfStudies