▪️دیکسیون چیست؟ (۲)
▪️درس‌های بازیگری



لطف دیکسیون در صحت تلفظ و مشخص کردن جمله‌هایی است که عبارتی را تشکیل می‌دهند، يك ديكسيون سنگین و یکنواخت زیبائی‌های مؤثر را محو می‌کند و اثرات آنرا از بین می‌برد. كسى كه رُلی منجمد و سردی را بعهده دارد باید سریع‌تر و تندتر صحبت کند تا کسی که رُل يك مرد سیاسی را عهده‌دار است. در پیِس‌هائی که به شعر نوشته شده برای اجتناب از يكنواختي وزن‌ها نباید بعد از هر مصرعی متوقف شد؛ آکتورهای ناشی این کار را می‌کنند. برای دیکسیون خوب عمل تنفس دارای اهمیت فوق العاده است باید دانست چه موقع باید نفس را نگاه داشت و چه موقع نفس را پس داد.

دو جور می‌توان تنفس کرد؛ یکی تنفسی که تمام هوائی که فرو می‌رود در مخزن سینه جمع می‌شود و به قسمت شکم کاری ندارد، و دیگری طریقی است که موقع نفس کشیدن شکم به جلو و عقب حرکت می‌کند. هیچ وقت نباید روی صحنه تئآتر بطريق دوم تنفس كرد. يك آكتور خوب - چه در تئاتر چه در سینما - باید دارای نفس خوبی باشد تا بتواند از آن نهایت استفاده را ببرد، مثلا بتواند با يك نفس، دو یا سه و بلکه چهار بیت شعر را با رعایت سکون و مکث‌هایی که در آن موجود است بخواند.

این کار فقط در نتیجه تمرین زیاد ممکن می‌گردد. ضمناً باید به حرف‌های خود ایمان داشته باشید. اگر اظهار عشق می‌کنید تمام حرارتی را که یک نفر عاشق بخرج می‌دهد باید بخرج بدهید، همچنین اگر کلماتی ادا می‌کنید که دال بر کینه‌توزی و حسادت است طوری آن‌را ادا کنید که هر کلمه چون تیغه برنده‌ای، در پرسوناژی که مخاطب شماست، نفوذ کند. اینگونه تا وقتی که روی سن هستید و طرف شما موجودی است مورد تنفر شدید شما بایستی بر او فائق آئيد و مانع از این شوید به شما صدمه بزند و نقشه‌های شما را بهم بریزد.

آنوقت است که خوشحالی مخصوصی به شما دست می‌دهد و رُل خود را با موفقیت انجام داده‌اید. بعضی پیِس‌ها سِن‌هائی دارد که لازم است با دیکسیون و لحن‌های متضادی بیان شود. این نکته را نیز باید کاملا رعایت نمود. همچنین باید متوجه بود که تماشاچیان در سالن دنبال وقایعی که با شما اتفاق می‌افتد، همراهند مثلا اگر در سِنی پرسوناژ سبوعانه دختر زیبا و معصومی را تحت شکنجه و عذاب قراردهد، تماشاچی متاثر می‌گردد و چنانکه در آن موقع جوانی بیاید و آن دختر را از چنگال آن ظالم نجات بدهد، او را تحسین می‌کند. این قاعده در سینما نیز چنین است و استثنا ندارد.

صحبت تند که مفهوم نداشته باشد بدتر از صحبت ملایمی است که مفهوم داشته باشد و بدون قاعده ادا شود. به يك نويسنده دراماتیک می‌گفتند كه « يك سِن از يك پيِس او، طولانی بنظر می‌آید». او جوابی عجیب، حرفه‌ای و هوشمندانه داد که میتوان از پاسخش نکته‌های ظریف تئاتری بسیاری دانست. او گفت: « اگر آکتور ملایم حرف بزند و عجله نکند، آن وقت آن سِن کوتاه‌تر می‌شود و محققاً کسل‌کننده نخواهد بود.» خوشی و کسالت علل فیزیکی دارد. در هنرهائیکه وسیله سرگرمی ماست بهترین طریق برای بدست آوردن اولی و دوری جستن از دومی این است که علل را جستجو کنیم و پس از آنکه پیدا شد با آن علل مقابله نمائیم.

کسانی که صحیح و خوب صحبت می‌کنند نادرند، آنها که خوب دکلامه می‌کنند از آن‌ها هم نادرترند. عده کسانی که قرائت صحیح را هم می‌دانند، کم هستند و حتی بین شعرا و نویسندگانی که خودشان مطلبی را به نظم و نثر درآورده‌اند نیز این نقص مشاهده می‌شود. از موقعی که رادیو اختراع شده و نطق و خطابه در محاضر و مجامع عام مرسوم گردیده است، بهتر می‌توان به نقص قرائت ناطقین و گویندگان پی برد. وقتی که گفته می‌شود لازم است قرائت را به خوبی آموخت، مقصود پرهیز از تلفظ عامیانه نیست، بلکه منظور اینست که باید از بیان لفظ قلم و مُغلق‌گویی خاصی که اساتید ادبیات برای تعلیم شنوندگان لازم می‌دانند خودداری نمود.

بنابراین بیان در هر مورد باید صريح و روشن باشد. هیچ چیز نمی‌تواند به پای لطف غیرقابل وصفی كه يك صدای مطبوع به قرائت می‌دهد، برسد. این قریحه معجزه‌آسایی است اما باید آن را تعلیم داد. بعضی‌ها با زیاده‌روی و مبالغه آن‌را خراب می‌کنند. این يك امر طبیعی است چیزی را که آدم سعی کند خوب جلوه دهد خراب می‌شود.

موضوعات مختلفی را که می‌خوانیم باید با تن‌های مناسب ادا کنیم. بعضی اوقات باید صدا را بلند کرد گاهی پائین آورد زمانی با نرمی بیان کرد و گاهی اوقات آنرا خفه کرد.

بطور کلی، دیکسیون در تئاتر نقش مهمی در انتقال پیام نمایش و در ایجاد یک تجربه بصری و شنیداری جذاب برای مخاطبان دارد. خلاصه برای آنکه بتوان فن بیان (دیکسیون) صحیحی داشت؛ باید سه نکته را رعایت نمود:

۱- تلفظ روشن كلمات وحروف.
۲ - بالا و پائین آوردن طبیعی صدا.
۳- مراعات جمله بندي‌ها.


📚 | کتاب « تکنیک تئاتر »
✍️| گردآورده: سهراب امین

• 𝑫𝒂𝒏𝒕𝒐𝒏 (𝟏𝟗𝟖𝟑)
• 𝑫𝒊𝒓: 𝑨𝒏𝒅𝒓𝒛𝒆𝒋 𝑾𝒂𝒋𝒅𝒂


🎭| #About_Theatre
🌀| @Perspective_7