🌌 شیمی و کیهانشناسی | قسمت دوم- ستارهها؛ کارخانههای عناصر جهان
✍🏻اگر قسمت اول رو به خاطر داشته باشید، گفتیم که برای فهم شیمی جهان باید برگردیم به خودِ آغاز کیهان. حالا یک سؤال مهمتر داریم: عناصری که امروز دنیای اطرافمون رو ساختهاند، دقیقاً از کجا اومدن؟
🔰در نخستین دقایق بعد از مهبانگ، شرایط جهان برای ساخت همهی عناصر مناسب نبود. عمدهی مادهی معمولی به شکل هیدروژن و هلیوم باقی موند و مقدار بسیار کمی از عناصر سبکتر مثل لیتیوم هم تشکیل شد. بنابراین عناصری مثل کربن، اکسیژن، نئون، سیلیسیم و آهن که برای شکلگیری ستارهها، سیارات و حیات اهمیت زیادی دارن، عمدتاً بعدها به وجود اومدن.
🔰اینجاست که ستارهها وارد داستان میشن. در هستهی یک ستاره، دما و فشار به اندازهای بالاست که همجوشی هستهای (Nuclear Fusion؛ ترکیب هستههای اتمی سبک و تشکیل هستههای سنگینتر) میتونه اتفاق بیفته. در ستارههایی مثل خورشید، هیدروژن به هلیوم تبدیل میشه و انرژی آزادشده از این فرایند منبع اصلی انرژی ستاره است. در ستارههای پرجرم، مراحل بعدی همجوشی میتونن عناصر سنگینتری مثل کربن، اکسیژن و سیلیسیم تولید کنن.
🔰اما همهی عناصر سنگین در هستهی معمولی ستارهها ساخته نمیشن. عناصر بسیار سنگینتر از آهن به فرایندهای متفاوتی نیاز دارن و بخشی از آنها در محیطهای فوقالعاده خشن، از جمله انفجارهای ابرنواختری و بهویژه ادغام ستارههای نوترونی تولید میشن. این مواد بعداً وارد فضای میانستارهای میشن و مواد اولیهی نسلهای بعدی ستارهها و سیارات رو فراهم میکنن.
🔰یعنی داستان خیلی قشنگتر از اینه که بگیم «ما از ستارهها ساخته شدهایم». واقعیت اینه که اتمهای بدن ما تاریخ کیهانی دارن؛ کربن موجود در سلولهامون، اکسیژن موجود در آب و آهن موجود در هموگلوبین، حاصل فرایندهایی هستن که میلیاردها سال قبل، در ستارهها و رویدادهای کیهانی شکل گرفتن. پس شیمی از زمین شروع نشده. قبل از اینکه زمین، اقیانوسها یا حتی خورشید وجود داشته باشن، کیهان داشت مواد اولیهی شیمیایی جهان امروز رو میساخت.
ادامه دارد
🆔 @persiancosmology