🔴 سیاوش یالپانیان، کارشناس تنوع زیستی «رازیک» به سوال‌های شما پاسخ می‌دهد: همه چیز درباره یک شیر جنجالی!
◽️چند روزی‌ست که شیرهای سنگی باغ وحش ارم، تنها شیرهای ایرانی این باغ وحش نیستند، هیرمان یا کامران شیر نری است که از باغ وحش بریستول انگلستان به باغ وحش ارم تهران منتقل شده است.
◽️شیر ایرانی (
Panthera leo persica) یکی از ده گربه‌سانی‌ست که در زیا (fauna، مجموعه گونه‌های جانوری یک منطقه) جانوران ایران قرار دارند، که از آنها ببر مازندران و شیر ایرانی سالهاست که از طبیعت ایران حذف شده‌اند. ببرهای مازندران به طور کامل منقرض شده - مگر اینکه طبق نظر برخی متخصصان، جمعیت ببر مازندران را بخشی از جمعیت ببر سیبری تلقی کنیم- و هیچ فرد زنده‌ای از آنها بر روی کره‌ی زمین وجود ندارد. بر خلاف شیرهای ایران که اگرچه دیگر در طبیعت ایران حضور ندارند، با اینحال جمعیت کوچکی از آنها در جنگل گیر هندوستان زندگی میکنند.
◽️شیر در فرهنگ ایران و البته بسیاری دیگر از کشورها، نماد ملی مهمی است، و از این جهت انتقال شیر به باغ وحش ارم، فقدان این سمبل را جبران می‌نماید. اما از جنبه‌های دیگر، یعنی مواردی چون احیا نسل شیرهای ایران، حفاظت از این گونه و مواردی از این دست چه‌طور؟ با هم چند سوال را مرور کنیم:
⁉️ آیا واقعا شیر ایرانی منقرض شده است؟
✅پاسخ این پرسش منفی‌ست. شیر ایرانی در رده‌ی حفاظتی (EW) قرار دارد، یعنی منقرض شده در طبیعت. پس مفهوم احیای نسل که در رابطه با گونه‌های کاملا منقرض شده صادق بوده و بر پایه روش‌های ژنتیکی قرار دارد، درین رابطه منتفی‌ست.
⁉️ امکان حضور شیر در طبیعت ایران وجود دارد؟
✅ متاسفانه باید گفت پاسخ به این سوال نیز منفی‌ست، در حال حاضر وضعیت بسیاری از گوشتخواران ایران که از لحاظ جثه و مساحت قلمرو در رتبه‌هایی پایین‌تری نسبت به شیر قرار دارند، مناسب نبوده، و بعید است طی سال‌های آینده هم بهبودی در وضعیت آنها ایجاد شود.
⁉️ آیا جمعیت موسوم به شیر ایرانی، واقعا زیرگونه‌ای مجزا بوده است؟
✅ پاسخ به این سوال و قضاوت درباره ماهیت مجزای شیر ایرانی هم پیچیدگی‌هایی دارد که حل آن به عهده رشته سیستماتیک جانوری است. برخی پژوهش‌ها نشان داده‌اند شیر ایرانی در کنار شیرهای شمال آفریقا، زیرگونه واحدی تشکیل می‌دهند. البته این موضوع هیچ از اهمیت شیر ایرانی کم نمی‌کند.
⁉️طی سال‌های گذشته چند پژوهش علمی در رابطه با ریخت‌شناسی شیر ایرانی انجا شده؟ چند مطالعه در رابطه با بازمعرفی شیر به منطقه‌ای در ایران ترتیب داده شده؟ کدامیک از زیستگاه‌ها در رابطه با ظرفیت‌برد مورد بررسی قرار گرفته، تا زمینه حضور شیر را طی سال‌های آینده فراهم کند؟ و سوالات دیگری از این دست.
✅ آنچه به نظر می‌آید این است که این اتفاق تنها یک داد و ستد بین دو باغ وحش بوده و در قالب پروژه‌های باز معرفی جای نمی‌گیرد، و البته چنین انتظاری نیز نمی‌باید داشت، چرا که اصولا باغ‌وحش‌ها متخصصینی دارند که دانش‌شان در زمینه نگهداری از جانوران در باغ‌وحش است و نه مطالعات میدانی در طبیعت‌بکر. و البته برای هر باغ‌وحش می‌توان برنامه‌های تبلیغاتی هیجان‌انگیزی ترتیب داد و به این ترتیب رونق آن را در زمانی که فیلم‌های ناگواری از شرایط نگهداری حیوانات در آنها دست به دست می‌شود و احساسات عمومی نسبت به مشکلات جانوران در باغ‌وحش‌ها جریحه‌دار شده است، تضمین کرد. آنچه ناگوار است این است که دیدن شیر در طبیعت ایران در شرایط فعلی تنها در حد یک رویایی شیرین باقی خواهد ماند.
▪️این پست را برای دوستانتان هم بفرستید تا درباره ماجرای این شیر جنجالی بیشتر بدانند!
📷 عکس: حمید املشی، ایسنا
#رازیک_طبیعت #سیاوش_یالپانیان #شیر_ایرانی
https://bit.ly/2IVsWZ7
