پایاب

📌

Iran’s Grand Strategy in the Age of AI and Sovereign Orbit
 
By Nasser Tizhoosh
 
📍The 2026 multi-domain conflict has confirmed that a new conduct of warfare has arrived, one whose contours were already visible in the Russia-Ukraine war, in Operation Spider Web and the Kerch Bridge attack. This paper explores the future of Iran’s grand strategy and proposes options to survive the rapidly approaching era of AI innovation and space capabilities. The reader should note that these are prescriptive recommendations.
 
 
🔶Iran’s strategic problem is not a capability gap; it is a conversion gap. Every idea below is not simply “what Iran could do” but “how Iran converts what it already has into what it currently lacks.”
 
🔶Iran’s first strategic priority should therefore be the deliberate, institutionalized conversion of its terrain into a layered shield not merely for missiles, but for the informational and digital architecture upon which twenty-first-century command depends. 
 
📌The full text is available at Paiab:
 
https://paiab.org/?p=3055
 
 
@Paiab_org

📌

واکاوی پیمان دفاعی مکه: فرصت‌ها و چالش‌ها برای سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران
 

نویسنده: فرزان صفری ثابت| دانشجوی دکتری دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران

 
📍پیمان موسوم به مکه میان سه کشور پاکستان، ترکیه و عربستان به عنوان یکی از تحولات جدید در خاورمیانه، توجه بسیاری را به خود جلب کرده است. تشکیل این پیمان در حالی صورت گرفته که جنگ علیه ایران و مذاکرات با آمریکا همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. فارغ از رقابت میان بازیگران منطقه‌ای در خاورمیانه، پیمان دفاعی مکه را باید در راستای تحولات منطقه ای و فرامنطقه ای بررسی نمود.
 
🔶آنچه که از پیمان مکه مورد توجه قرار گرفته متن ساده پیمان و اهداف آن در راستای دفاع مشترک سه‌جانبه، و به گفته برخی کارشناسان، دیدگاه‌های متعارض علیه ایران و اسرائیل است. آنچه که در حال حاضر مشهود است این است که ایران و اسرائیل هیچ یک عضو این پیمان نیستند و به نوعی در نخستین نگاه شاید بتوان گفت که این پیمان در راستای جلوگیری از تنش میان این دو کشور نیز بسته شده است.

🔶پیمان مکه در نوع خود ابهامات بسیاری به همراه دارد و به صورت قطعی نمی‌توان اظهار کرد که علیه ایران یا علیه اسرائیل است؛ اما به همان اندازه که می‌تواند فرصت‌هایی برای ایران به همراه داشته باشد چالش‌هایی نیز ایجاد خواهد کرد.
 
📌متن کامل را در پایاب دانشگاهی بخوانید:

https://paiab.org/fa/?p=3750

@Paiab_org

📌

آیا حرکت ایران به سمت سلاح هسته‌ای موجب بهبود امنیت ملی خواهد شد؟

نویسنده:محمدرضا جمالی| دانشجوی کارشناسی ارشد مدرسه فلچر

📍از پس از انقلاب هسته‌ای در سال 1945، ذات سلاح هسته‌ای موجب تحول در ادبیات امنیت بین‌الملل و مطالعات راهبردی گشت و موجب میلاد مفهومی تازه به نام بازدارندگی گردید. این مفهوم بیان می‌کند که «از آن جا که سلاح هسته‌ای ضربه‌ای عظیم و نابودکننده بر هدف وارد می‌سازد، اولویت دولت‌ها به جای پیروزی در نبردها، جلوگیری از ایجاد و یا تشدید درگیری خواهد بود» که این یک مجموعه باور تازه در سیاست بین‌الملل تلقی می‌شد.

🔶از این رو مفهوم «نابودی متقابل تضمین‌شده» پدید آمد که بیان می‌کند از آن جا که اگر میان دو قدرت هسته‌ای، تبادل شلیک هسته‌ای رخ دهد هر دو قطعا نابود خواهند شد، آن ها از تقابل شدید جلوگیری و تنش را مدیریت می‌کنند. نمونه‌های تاریخی این پرهیز از تشدید را در بحران موشکی و کوبا و سیاست کاهش تنش میان ایالات متحده و شوروی می‌توان مشاهده نمود.

🔶با استناد به مفهوم بازدارندگی هسته‌ای حاصل از قابلیت سلاح هسته‌ای، حامیان این سیاست استدلال می‌کنند که نهایتا دستیابی به این ظرفیت موجب تضمین امنیت ملی در برابر تهدیدهای خارجی، به ویژه در برابر قدرت‌های بزرگ خواهد شد.

🔻این نوشته قصد دارد به این بپزدازد که دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای در این برهه زمانی چگونه بر امنیت ملی ایران تاثیر خواهد گذاشت.
 
📌متن کامل را در سایت پایاب بخوانید:
https://paiab.org/fa/?p=3740
 
@Paiab_org

پایاب pinned a photo

دیدار سفیر پاکستان در تهران با ظریف
 
آقای عمران احمد صدیقی، سفیر جمهوری اسلامی پاکستان در جمهوری اسلامی ایران، با حضور در اندیشکده پایاب با دکتر محمدجواد ظریف، وزیر امورخارجه پیشین ایران و رییس اندیشکده پایاب، دیدار و گفت وگو کرد.

در دیدار عمران احمد صدیقی با محمدجواد ظریف که به درخواست سفارت پاکستان در تهران انجام شد، راهکارهای تقویت همکاری‌های دوجانبه میان دو کشور ، به‌ویژه در حوزه‌های دانشگاهی و فکری، مورد بحث و بررسی قرار گرفت.‌

نشانی خبر در سایت پایاب: ‌

https://paiab.org/fa/?p=3734

@Paiab_org

با حضور جمع بزرگی از دیپلماتهای فعلی و پیشین و اساتید حقوق و روابط بین‌الملل دانشگاهها صورت گرفت:

تقدیر از دکتر ممتاز به عنوان چهره برجسته حقوق بین‌الملل در ایران و جهان

🔻در مراسمی با حضور دکتر محمد جواد ظریف وزیرخارجه پیشین و رییس اندیشکده پایاب، جمع بزرگی از دیپلماتهای فعلی و سابق وزارت خارجه و اساتید حقوق و روابط بین‌الملل در دانشگاهها، از دکتر جمشید ممتاز به عنوان چهره برجسته حقوق بین‌الملل تقدیر شد.

🔻در این مراسم دکتر ظریف ضمن تاکید بر جایگاه علمی و نقش اثرگذار دکتر ممتاز در توسعه حقوق بین‌الملل و سیاست خارجی ایران، وی را به لحاظ ایران دوستی و به جهت خدماتش در حوزه حقوق بین الملل به ایران، کم نظیر توصیف کرد. همچنین  دکتر ظریف به نیابت از حاضران، لوح تقدیری به دکتر ممتاز تقدیم کرد.

🔻در بخشی از متن این لوح تقدیر آمده است: ما، جمعی از دیپلمات‌های پیشکسوت و اعضای هیئت علمی حوزه‌های حقوق و روابط بین‌الملل، با نهایت احترام و سپاس، در برابر جایگاه علمی، اخلاقی و انسانیِ نمونه و کم‌نظیرِاستاد فرهیخته، دکتر جمشید ممتاز سر فرود می‌آوریم؛ و از سال‌ها ایران‌دوستی، انسان‌سازی و خدمت صادقانه ایشان به علم و میهن و انسانیت صمیمانه قدردانی می‌کنیم.

🔻دکتر جمشید ممتاز از برجسته‌ترین استادان حقوق بین‌الملل در ایران است که سال‌ها در عرصه آموزش، پژوهش و دیپلماسی حقوقی فعالیت داشته و از چهره‌های شناخته‌شده این رشته در سطح ملی و بین‌المللی به شمار می رود. استاد حقوق بین الملل و رئیس سابق مرکز مطالعات عالی بین‌المللی دانشگاه تهران، عضویت در کمیسیون حقوق بین‌الملل سازمان ملل متحد، نماینده جمهوری اسلامی ایران در مجامع و کنفرانس‌های مهم بین‌المللی حقوقی، مشارکت مؤثر در تدوین، تبیین و دفاع از مواضع حقوقی ایران در پرونده‌های بین‌المللی و تألیف و ترجمه آثار علمی متعدد در حوزه حقوق بین‌الملل عمومی، حقوق معاهدات و مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها، از جمله خدمات این چهره ارزشمند علمی به کشور است.

https://paiab.org/fa/?p=3730

@Paiab_org

📌

‌ آسیب شناسی روابط ایران و ایالات متحده: بررسی بعد تاریخی از منظر آمریکا
 

نویسنده: فرزان صفری ثابت| دانشجوی دکتری دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران

 
 
📍یکی از پست‌های اخیر دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا درباره «پول نداشتن ایران» را می‌توان به عنوان یک طعنه عادی در نظر گرفت، اما این طعنه عادی نکته قابل توجهی نیز در خود دارد و آن، جمله‌ای است که ترامپ بالای نمودار ذکر کرده است:«51 سال رفتار بد و در ادامه نموداری از ارزش‌زدایی ریال،واحد پول ایران».
 
🔻در نگاه نخست، با درنظر گرفتن مدت زمان حاکمیت جمهوری اسلامی ایران، می‌توان این‌گونه برداشت کرد که این اظهارنظر به دوره پیش از انقلاب اشاره دارد؛ دوره‌ای که طی آن، آخرین شاه ایران که در سه سال پایانی حکومت خود متحد ایالات متحده بود، ممکن است سیاست‌هایی را در پیش گرفته باشد که از دیدگاه سیاست‌گذاران آمریکایی نامطلوب یا زیان‌بار تلقی می‌شدند.
 
 🔻درباره علل وقوع انقلاب پژوهش‌های بسیاری انجام شده، اما این مساله که از منظر ایالات متحده، چه عوامل و بازیگرانی به‌طور مستقیم و غیرمستقیم، عمداً و سهواً نه تنها در سقوط شاه، بلکه در فروپاشی روابط ایران و آمریکا نقش داشتند، نکته‌ای است که در ایران کمتر به آن توجه شده است.

📌متن کامل را در سایت پایاب بخوانید:
 
@Paiab_org

کتاب «پایاب شکیبایی» نوشته دکتر محمدجواد ظریف به چاپ نهم رسید

🔻چاپ نهم کتاب «پایاب شکیبایی» نوشته وزیرخارجه پیشین کشورمان، با ویراست جدید توسط انتشارات موسسه اطلاعات به بازار نشر راه یافت.

🔻محمدجواد ظریف در بخشی از مقدمه چاپ جدید پایاب شکیبایی، نوشته است: «از زمانی که نخستین چاپ این دفتر در اسفندماه ۱۴۰۲ به دیدار خوانندگان بزرگوار شتافت تا امروز که در خردادماه ۱۴۰۵ این یادداشت کوتاه را برای نهمین چاپ می‌نگارم، ایران سرافراز و مردم دلاور آن در برابر یورش گستاخانه دو قدرت اتمی که با انگیزه اهریمنی فروپاشاندن یکپارچگی سرزمینی ایران، بر این مرز و بوم اهورایی تاختند، همچنان سربلند و راست قامت ایستاده‌اند.
در این بازه ۲۷ماهه چندین رویداد کلیدی در پهنه پیرامونی و جهانی نیز رخ داده که گذرا در برگ‌هایی از این چاپ به برخی از آن‌ها، به ویژه سرشت رژیم اسرائیل و بازی «امنیتی‌سازی» سردمداران تبهکار آن، پرداخته شده است. هر چند کوشش نگارنده این بوده که نوشته‌ها، واکاوی‌ها و داوری‌ها همانی باشد که در دفتر اول آمده تا درستی و یا کژروی نگارنده در زمان نگارش با نگاه به رویدادهای پس از آن به داوری ارزشمند خوانندگان گذاشته شود.»

🔻کتاب پایاب شکیبایی نوشته وزیرخارجه پیشین و مدیراندیشکده پایاب، برداشت‌هایی از هشت سال وزارت و تصویری از سیاست خارجی ایران در یکی از حساس‌ترین دوره‌های تاریخ سیاسی این کشور است.

🔻محمدجواد ظریف در این کتاب می‌کوشد آن‌چه را طی هشت سال تصدی وزارت امور خارجه از سازوکار و عملکرد این وزارتخانه و چارچوب‌های کارایی آن و چالش‌ها و مسائل و مشکلات پیشِ رویش دریافته، روی دایره بریزد و آن‌ها را بی‌پرده بیان کند. پایاب شکیبایی ظریف تصویری از وجوه مختلف سیاست بین‌الملل ایران و ضعف و قوت‌ها، دستاوردها و اشتباهات آن در چندین دهه گذشته رائه می‌دهد.

🔻«پایاب شکیبایی» از پیشگفتار، شش بخش، سخن پایانی و هشت پیوست تشکیل شده و بخش های شش‌گانه کتاب عبارتند از: «بازگشت به وزارت امور خارجه»، «وزارت امور خارجه؛ نگاهی از درون»، «رابطه با نهادهای زمامداری»، «چارچوب روابط خارجی»، «پیوند با همسایگان و جنوب جهانی» و «ایران و قدرت‌های بزرگ.»

🔻چنانکه محمدجواد ظریف خود در پیشگفتار کتاب «پایاب شکیبایی» اشاره کرده، در نگارش این کتاب محمدمهدی راجی با نویسنده همکاری داشته است.

@Paiab_org

نخستین دوره کارگاه آموزشی مذاکره و تشریفات توسط اندیشکده پایاب برگزار شد/گزارش تصویری، بخش دوم

لینک خبر در سایت:

https://paiab.org/fa/?p=3672

@Paiab_org