#computerNetworking

System Design intervyularda asosan katta tizimlarni qurish haqida gaplashiladi. Butun katta tizimni 45 daqiqada qurish qiyin, ammo uning qaysidir muhim qismiga diqqat qaratish va o'sha qismini yaxshiroq qilib berish nisbatan osonroq.

Siz har qanday servis qurishingizdan qat'iy nazar sizni servisingiz tashqi servislar bilan aloqa qila olishi kerak. Buning uchun sizdan Networking bilimi talab qilinadi. (Ha hozir hype bo'layotgan AI, cloud provider, cloud computing, frontend, backend, devops, ... larni barcha networking siz oddiy narsalar bo'lib qolishadi)

Interviewer: servisingiz low bandwidth xolatida ham yaxshi ishlay oladimi?
Siz, ichingizda: WTH, low bandwidth nima?

Bandwidth bu berilgan vaqt oralig'ida network connection orqali qancha ma'lumot yubora olishingiz xisoblanadi. Misol uchun siz wifi o'rnatish uchun kelishga ISP servis 100Mb/s degan bo'lsa, demak sizni tarmoqingiz ISP dan sekundiga 100 Megabits ma'lumot yuklab ololadi yoki yubora oladi.

Ammo menda bir muammo bo'layabdi. Kecha do'stim yuborgan linkga bosganimda sahifani ochishga 5 soniya vaqtim ketdi. Sahifada katta fayllar mavjud emas ekan. Bu holatda, meni internetim yomon ishlayabdimi?

Yo'q, high bandwidth degani har narsani tez yuklaydi/yuboradi degani emas. Bu yerda latency degan tushuncha kirib keladi. Network latency bu so'rov yuborish va qabul qilish jarayoni uchun ketkazilgan vaqtga nisbatan aytiladi.

High latency keltirib chiqaruvchi omillar turli xil bo'lishi mumkin: serever side dynamic content'ni compile qilinishi, server-client o'rtasidagi masofa, browser render qilish vaqti, va boshqa faktorlar ham bo'lishi mumkin. Agar software tomonda hammasi yaxshi bo'lsa, demak gap aniq masofada bo'ladi.

Misol uchun Google har qanday mamlakatda yaxshi ishlaydi. Buning sabablaridan biri bu masofa. Ya'ni sizni ISP servisingiz eng yaqin Google servislariga so'rov yuboradi. Shunda low latency bo'lgani xisobiga sizga garantiya berilgan internet o'z o'rnida ishlayotgandek ko'rinadi. Eng yaqin serverlarni joylashtirish jarayoni esa CDN ya'ni Content Delivery Network (Kontent yetkazuvchi tarmoq) deb ataladi.

Global servis qurayotganingizda masofaga albatta e'tibor bering. Chunki dasturingiz qanchalik yaxshi bo'lmasin, masofa uni sekinroq yoki yomonroq ishlar ekan degan tushunchaga sabab bo'lib qolishi mumkin.