How database indexing works

Tasavvur qiling yonimda 1000 betli kitob, Sarah va Lisa turibdi. Men Sarahga qarab "Hey, men seni seva... e uzur, menga Hamlet asarini topib ber shu kitobdan" dedim. U varoq titkilashga o'tdi. Ho'sh u asarni topganicha men zerikib ketib u bilan bo'lgan aloqani uzvordim. Chunki juda sekin qidirardi.

Endi esa Lisaga qarab xuddi shunday murojaat qildim. Lisa aqlli edi shuning uchun u darrov mundarija (book index) ni ochdiyu Hamlet asarini nechanchi pageda joylashganini topib menga o'sha pageni darrov ochib ko'rsatdi. Men uni yana ham yaxshi ko'ra boshladim.

Bu hikoyadan keyin siz "haa, database indexing shunday ishlar ekanda" deyayotgan bo'lsangiz shoshilmang, qisman ha ammo to'laqonlik unday emas. Keling internally nimalar bo'lishi haqida to'xtalib o'tamiz.

What is an Index?

Well, o'tgan maqaolada database barcha ma'lumot(page)larni RAMga olib o'tib keyin birma-bir ko'rib chiqishi haqida gaplashgandik va agar bizda millionlab rowlar bo'lsa bu bizga qimmatga tushishini tushungandik. Agar biz barcha pagelarni emas balkim aniq bir pageni olib o'tsakchi? Aynan shu ish indexing deyiladi. Bilamizki pagelarda qanchadir miqdorda cheklangan rowlar bo'ladi va biz bir necha pagelarni RAMga yuklab har bir pageni scan qilishimiz emas, shunchaki bitta pageni olamiz va undagi rowlarni qarab chiqish orqali operatsiyalar sonini sezilari tushirishimiz mumkin bo'ladi, voila 🤲 (Khabiyni qo'li)

Cost of Indexing

Indexing operatsiyalar sonini tushuradi va boshqa tomonnikini ko'taradi🥲. Misol uchun CRUD operatsiyalaridan Read qilish tezlashgani bilan CUD (Create, Update, Delete) uchun qo'shimcha ishlar paydo bo'ladi. Oldin faqat tablega ma'lumot yozsangiz endi indexga ham yozasiz va qancha ko'p index bo'lsa shuncha ko'p operatsiya bo'ladi.

Post foydali bo'lgan bo'lsa uni share qilmang, bu juda xavli. Hamma senior bo'lib ketmasin deymanda 😉

@otabekswe