انجمن علمی پزشکی هسته‌ای

🇮🇷 اطلاعیه مهم | با توجه به تجاوز آمریکایی-اسراییلی به ایرانِ جان و احتمال اختلالات اینترنت، جهت دنبال کردن فعالیت‌ها و محتواهای شبکه نخبگان ایران و تمامی زیرمجموعه‌های آن، کانال شبکه در پیام‌رسان‌ بله را دنبال نمایید:

❇️ https://ble.ir/IranElitesNet
❇️ https://ble.ir/IranElitesNet
❇️ https://ble.ir/IranElitesNet

🧪کیت Tc‑99m TRODAT

💊رادیوداروی اختصاصی برای تصویربرداری SPECT از ناقل دوپامین (DAT) در مغز؛ کاربرد اصلی آن در افتراق پارکینسون ایدیوپاتیک از سایر پارکینسونیسم‌ها است.

📝آماده‌سازی:
🔹افزودنmCi 10-40 از Tc‑99m پرتکنتات به ویال.
🔹جوشیدن ویال در ۱۰۰ سانتیگراد به مدت ۳۰ دقیقه
🔹تزریق پس از سرد شدن در دمای اتاق
🔹محلول تا ۶ ساعت پایدار می‌ماند.

💉دوز و تصویربرداری:
🔹دوز تزریقی بزرگسال: حدود ۲۰–۳۰ میلی کوری (740–1110 MBq) وریدی.
🔹تصویربرداری SPECT: حداقل ۴ ساعت پس از تزریق با پروتکل استاندارد (matrix 128×128، زاویه ۳°، ۳۰–۴۰ ثانیه/فریم).
🔹تحلیل کیفی: کاهش برداشت در پوتامن و کودیت؛ تحلیل نیمه‌کمی با نسبت استریاتوم به اکسیپیتال.

👨‍⚕️نکات بالینی:
🔹افتراق پارکینسون اولیه از essential tremor و سایر پارکینسونیسم‌ها.
🔹برداشت زمینه‌ای در کبد و صفرا طبیعی است و باید در تفسیر مدنظر باشد.
🔹داروهای مؤثر بر DAT (مثل SSRIs، کوکائین، آمفتامین‌ها) می‌توانند نتایج را تغییر دهند؛ بهتر است حداقل یک هفته قبل قطع شوند.

☢️در کانال انجمن علمی پزشکی هسته‌ای شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @NuclearMed_Association |

🎗تصویربرداری هدفمند گیرنده‌های استروژن در سرطان پستان با FES PET

🔬رادیوداروی FES یا ¹⁸F-Fluoroestradiol به‌طور اختصاصی به Estrogen Receptor متصل می‌شود

📝کاربرد اصلی:
ارزیابی بیان گیرنده‌های استروژن در تومورها، به‌ویژه در Breast Cancer متاستاتیک

🧠دلیل اهمیت FES PET:
✔️تشخیص غیرتهاجمی ER در بدن
✔️بررسی ناهمگونی ضایعات
✔️کمک به انتخاب و پیش‌بینی پاسخ به درمان هورمونی

🧪تفاوت FES با FDG:
در FDG PET متابولیسم گلوکز (فعالیت تومور) بررسی میشود
در FES PET وضعیت بیولوژیک گیرنده استروژن بررسی میشود
مکمل هم هستند، نه جایگزین

🏥وضعیتFES PET در ایران:
🔹محدود و پژوهشی
🔹غیرروتین به‌دلیل دسترسی محدود به رادیودارو
🔹بیشتر در مراکز پیشرفته دنیا

⚠️نکات بالینی:
🔹داروهای هورمونی می‌توانند uptake را کاهش دهند.
🔹تنظیم دارویی قبل از اسکن ضروری است.

📌نتیجه‌گیری:
این رادیودارو بعنوان پلی بین تصویربرداری و پزشکی فردمحور به تصمیم‌گیری درمانی و پیش‌بینی پاسخ به درمان هورمونی کمک میکند.

📚منابع:
Snmmi
Pmc
Springer

☢️در کانال انجمن علمی پزشکی هسته‌ای شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @NuclearMed_Association |

📈 نقش SUV در کیفیت تصویربرداری و PET/CT

❓مفهوم SUV چیست؟
شاخص نیمه‌کمی جذب (Standardized Uptake Value) در بافت است که از نسبت فعالیت تجمع‌یافته به دوز تزریق‌شده (نرمال‌شده بر وزن یا LBM) محاسبه می‌شود و برای ارزیابی متابولیسم و پاسخ درمانی استفاده می‌شود.

📝کاربرد:
کمک به افتراق ضایعات پاتولوژیک از بافت طبیعی
⚠️توجه: التهاب، عفونت، جراحی اخیر و فعالیت عضلانی می‌توانندSUV را افزایش دهند؛ بنابراین تفسیر آن باید همراه با تصویر و شرایط بیمار باشد.

📌عوامل مؤثر بر SUV:
1️⃣عوامل بیولوژیک:
مثل: uptake period, motion, breathing, BGL
2️⃣عوامل تکنیکال:
کیفیت تزریق(extravasation)، فاصله زمانی بین دزیمتری و تزریق، باقی‌مانده رادیودارو در سرنگ
3️⃣عوامل فیزیکال و Data Analysis:
پارامترهای اسکن، روش بازسازی، ROI/VOI method

📊رنج نرمال:
این شاخص بسته به ارگان هدف، نوع رادیودارو، ویژگی‌های بیمار و پروتکل تصویربرداری تغییر می‌کند.

💉تزریق بهینه دوز دارو و تکنیک صحیح تصویربرداری برای ارزیابی و گزارش عدد SUV مهم می‌باشد.

☢️در کانال انجمن علمی پزشکی هسته‌ای شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @NuclearMed_Association |

🔬اسکاندیم-۴۴ (⁴⁴Sc) پلی به نسل آینده تصویربرداری مولکولی

🚲رادیونوکلئید پوزیترون‌زا با نیمه‌عمر ~4 ساعت، مناسب PET و ترانوستیک

📝ویژگی‌ها:
✔️انرژی پوزیترون پایین و رزولوشن بهتر نسبت به ⁶⁸Ga
✔️نیمه‌عمر و تولید محلی مناسب
✔️سازگار با کمپلکس‌های DOTA و لیگاندهای مولکولی متنوع

🧪کاربردها:
🔹تصویربرداری تومورها و گیرنده‌ها
🔹بررسی توزیع دارو و دوزیمتری
🔹توسعه رادیوداروهای PET
🔹امکان جفت شدن با ایزوتوپ درمانی (⁴⁷Sc)

💉انرژی و دز:
میانگین انرژی پوزیترون: 0.63 MeV
دز تزریقی: 6_3 mCi

🌍وضعیت:
جهان: تحقیقات پیش بالینی و کارآزمایی اولیه
ایران: در سطح پژوهشی و دانشگاهی، بدون کاربرد بالینی گسترده

🏁جمع‌بندی:
اسکاندیم-۴۴ (⁴⁴Sc) با کیفیت تصویربرداری مناسب، نیمه‌عمر کاربردی و قابلیت برچسب‌زنی آسان، یکی از امیدبخش‌ترین رادیونوکلئیدها برای آینده تصویربرداری مولکولی و ترانوستیک است.

📚منابع:
PubMed
PubMed
PubMed
PubMed

☢️در کانال انجمن علمی پزشکی هسته‌ای شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @NuclearMed_Association |

🧠اسکن Tc‑99m-TRODAT؛ تصویری روشن از فعالیت ناقل‌های دوپامین

💊ابتدا رادیودارو Tc‑99m-TRODAT با دوز حدود 740MBq (20 mCi) تزریق می‌شود.
📝بیمار پس از تزریق حدود ۳ تا ۴ ساعت منتظر می‌ماند تا دارو در مغز تجمع یابد.
🔹تصویربرداری با دستگاه SPECT در وضعیت سوپاین و با ثابت کردن سر انجام می‌شود؛ مدت زمان این مطالعه 20 تا 30 دقیقه می‌باشد.
🔹پردازش تصویر شامل بازسازی، اصلاح تضعیف و Reorientation است؛ سپس uptake در هسته‌های قاعده‌ای (striatum) به‌صورت کیفی و کمی بررسی برای افتراق پارکینسون استفاده می‌شود.

📌نکته مهم: حرکت بیمار بزرگ‌ترین عامل خطاست؛ ثابت نگهداشتن سر و رعایت زمان‌بندی دقیق مهم است.

☢️در کانال انجمن علمی پزشکی هسته‌ای شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @NuclearMed_Association |

🧠تصویربرداری Tau PET؛ چشم‌اندازی نوین در نورودژنراتیو

این روش تصویربرداری، روشی پیشرفته در پزشکی هسته‌ای برای شناسایی تجمع پروتئین Tau در مغز می باشد.
در حالت پاتولوژیک، Tau دچار فسفریلاسیون غیرطبیعی شده و به‌صورتNeurofibrillary Tangles (NFTs) در نورون‌ها تجمع می‌یابد

📝کاربردها:
✔️تشخیص و مرحله‌بندی آلزایمر
✔️افتراق دمانس‌ها
✔️پایش درمان‌های ضد Tau

💊رادیوداروهای شاخص:
🔹18F-Flortaucipir
🔹18F-MK-6240

📌مزیت اصلی Tau PET نسبت به Amyloid PET همبستگی قوی‌تر آن با شدت علائم شناختی و پیشرفت واقعی بیماری است.

وضعیت جهانی و ایران:
🌍در جهان Tau PET Imaging عمدتاً در تحقیقات آلزایمر و کارآزمایی‌های بالینی استفاده می‌شود و در برخی کشورها کاربرد بالینی محدود دارد.
🇮🇷در ایران این روش بیشتر در سطح پژوهشی و دانشگاهی مطرح است.

✨جمع‌بندی:
ابزاری دقیق برای تشخیص و درک بهتر بیماری‌های نورودژنراتیو، به‌ویژه آلزایمر.

📚منابع:
PubMed
Springer
Jamanetwork

☢️در کانال انجمن علمی پزشکی هسته‌ای شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @NuclearMed_Association |

✔️پاسخ سوال هفته

🧠تحلیل سوال:
در اسکن‌های MPI، ناحیهٔ دیوارهٔ تحتانی قلب بیشتر از سایر نقاط درگیر آرتیفکت‌های ناشی از دیافراگم می‌شود.
در مردان، به‌خصوص افراد دیابتی یا دارای BMI بالا، جذب رادیودارو ممکن است تحت‌تأثیر دیافراگم قرار بگیرد و یک defect کاذب ایجاد کند که شبیه ایسکمی دیده می‌شود.

✅تایید گزینه ۳:
چرا نمای prone بهترین انتخاب است؟
در Prone imaging، بیمار روی شکم قرار می‌گیرد.
این حالت فاصلهٔ قلب و دیافراگم را تغییر می‌دهد.
اگر defect از بین برود، آرتیفکت بوده است.
اگر باقی بماند، احتمال ایسکمی واقعی بالاست.

❌رد گزینه ۱:
پایان دادن به اسکن باعث از دست رفتن فرصت تشخیص دقیق می‌شود.

❌رد گزینه ۲:
طولانی‌تر کردن استرس هیچ اثری بر آرتیفکت دیافراگم ندارد.

❌رد گزینه ۴:
تکرار پروتکل بدون اصلاح موقعیت بیمار باز هم همان مشکل را ایجاد می‌کند و کمکی به افتراق نمی‌کند.

☢️در کانال انجمن علمی پزشکی هسته‌ای شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @NuclearMed_Association |

💉رادیوداروها چگونه عمل می‌کنند؟!

💊وقتی تشخیص و درمان از یک مسیر مشترک عبور می‌کنند، پزشکی هسته‌ای وارد دنیای ترانوستیک می‌شود. در این کلیپ می‌بینید چگونه رادیوداروها با دقتی در حد مولکول، سلول‌های هدف را پیدا می‌کنند و راه را برای درمانی هوشمندانه هموار می‌سازند.

☢️در کانال انجمن علمی پزشکی هسته‌ای شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @NuclearMed_Association |

🧪اکتینیوم-۲۲۵؛ آلفازای فوق‌قوی در پزشکی هسته‌ای

📝ویژگی‌ها:
🔹نیمه‌عمر ۱۰ روز
🔹آلفا ← تخریب DNA سلول‌های سرطانی
🔹برد کوتاه ← آسیب حداقلی به بافت سالم
🔹پایه‌ی درمان‌های Targeted Alpha Therapy (TAT)

📌کاربردها:
🔹سرطان پروستات مقاوم (mCRPC)
🔹نورواندوکرین تومورها (NETs) در مراحل پیشرفته
🔹تومورهای فاقد گیرنده (مطالعات FAPI)
🔹بیماران مقاوم به لوتیشیوم

📊اثربخشی:
PSMA–Actinium:
پاسخ تا ۶۰– ۷۰٪ در بیماران مقاوم به Lu-177

⚠️چالش اصلی: خشکی دهان و مدیریت دوز

💊رادیوداروهای شاخص:
PSMA-617 / PSMA-I&T ➡️ پروستات
DOTATATE / DOTATOC ➡️ NETs
FAP-2286 ➡️ تومورهای سخت‌درمان (پژوهشی)

💉تزریق وریدی – فقط در مراکز تخصصی

✨اکتینیوم-۲۲۵ نسل جدید درمان‌های هدفمند است و امید تازه‌ای برای بیماران مقاوم ایجاد کرده است.
🇮🇷ایران از ۲۰۲۵ تولید پایدار Ac-225 را آغاز کرده و وارد عرصه درمان‌های آلفایی شده است.

📚منابع علمی:
🔗 IAEA | NCBI

☢️در کانال انجمن علمی پزشکی هسته‌ای شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @NuclearMed_Association |

✔️پاسخ سوال هفته

🧠 تحلیل تصویر (Image Interpretation):

ـVentilation تقریباً نرمال و متقارن است.
ـPerfusion چندین ناحیه defect قطعه‌ای/سگمنتال دارد.
ـSPECT/CT ساختمان ریه طبیعی است.

✅تایید گزینه ۱:
الگوی کلاسیک و gold standard در V/Q برای تشخیص آمبولی ریه، Mismatch همراه با CT نرمال است.

❌رد گزینه ۲:
در پنومونی هم تهویه و هم پرفیوژن مختل می‌شود (matched defect).
اما این بیمار mismatch دارد

❌رد گزینه ۳:
در این حالت معمولاً ventilation هم مشکل دارد یا الگو patchy و غیر قطعه‌ای است.
اینجا ventilation سالم است

❌رد گزینه ۴:
در CT باید تغییرات واضح ساختاری دیده شود (reticulation، honeycombing)
اما CT ساختار طبیعی دارد

☢️در کانال انجمن علمی پزشکی هسته‌ای شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @NuclearMed_Association |

🧪کیت MAA (Tc‑99m Macroaggregated Albumin)

🔹تعداد ذرات هر ویال: حدود ۱/۵ تا ۲ میلیون
🔹اندازه ذرات: ۱۰ تا ۹۰ میکرومتر

👨‍⚕️بزرگسال
🔹تعداد ذرات: ۵۰ تا ۵۰۰ هزار (بازه بهینه حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ هزار)
🔹اکتیویته تزریقی: ۱ تا ۵ میلی‌کوری (۳۷ تا ۱۸۵ مگابکرل)

👶کودک و نوزاد
🔹تعداد ذرات: ۱۰ تا ۵۰ هزار؛ در شانت راست‌به‌چپ یا فشار خون ریوی کمتر از ۵۰ تا ۱۰۰ هزار
🔹اکتیویته تزریقی: ۰/۰۳ تا ۰/۰۷ میلی‌کوری به‌ازای هر کیلوگرم (۲/۶ تا ۳/۷ مگابکرل بر کیلوگرم)
در کودکان بزرگ‌تر با وزن بالاتر، برای بهبود کیفیت تصویر می‌توان اکتیویته را تا حدود ۰/۱ mCi/kg افزایش داد.

🤰خانم باردار
🔹تعداد ذرات: ۵۰ تا ۱۰۰ هزار
🔹اکتیویته تزریقی: حدود ۰/۵ تا ۱ میلی‌کوری (۱۸ تا ۳۷ مگابکرل)، همیشه کمتر از ۲ میلی‌کوری

✅شیک آرام قبل از تزریق، موجب جلوگیری از کلامپ و کاهش ذرات در شرایط ویژه می‌شود.
✅تزریق بصورت بولوس و بدون آسپیراسیون انجام می شود.

☢️در کانال انجمن علمی پزشکی هسته‌ای شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @NuclearMed_Association |

📝کیس هفته

📌مرد ۵۲ ساله با سابقه سرطان پانکراس که اخیراً به‌دلیل تنگی نفس پیشرونده به اورژانس مراجعه کرده، برای V/Q SPECT/CT ارجاع شده است.

📸در تصاویر بالا:
ـ Ventilation نسبتاً حفظ شده است.
ـ در Perfusion چندین defect قطعه‌ای و سگمنتال در هر دو ریه دیده می‌شود (فلش‌های قرمز).
ـ در SPECT/CT این مناطق با آنومالی واضح ساختاری در CT مطابقت ندارند.

☢️در کانال انجمن علمی پزشکی هسته‌ای شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @NuclearMed_Association |

🧪مقایسه گالیم فاپی و تکنسیم فاپی

🔹گالیم فاپی ⁶⁸Ga-FAPI (PET/CT)
✔️وضوح و حساسیت بالا (بیش از ۹۰٪ در بسیاری سرطان‌ها)
✔️تصویربرداری سریع‌تر (۳۰–۶۰ دقیقه پس از تزریق)
✔️دوز تزریقی: 0.5–0.8 mCi/kg وزن بدن
✔️کاربرد در تومورهای سخت‌تصویربرداری (پانکراس، پروستات، نورواندوکرین)
✔️محدودیت: نیاز به سیکلوترون و هزینه بالاتر

🔹تکنسیم فاپی (⁹⁹ᵐTc-FAPI (SPECT/CT
✔️وضوح کمتر نسبت به PET، اما قابل قبول برای مراکز فاقد PET
✔️تصویربرداری طولانی‌تر (۹۰–۱۲۰ دقیقه پس از تزریق)
✔️دوز تزریقی: 0.2–0.3 mCi/kg وزن بدن
✔️تولید آسان‌تر و هزینه پایین‌تر
✔️کاربرد در بیماری‌های التهابی و فیبروتیک
✔️محدودیت: حساسیت پایین‌تر و نویز بیشتر

✅جمع‌بندی:
🔹گالیم فاپی: دقت بالا، دوز کمتر، مناسب مراکز پیشرفته
🔹تکنسیم فاپی: اقتصادی‌تر، دوز بالاتر، مناسب مراکز عمومی
🔹هر دو مکمل هم هستند و توسعه آن‌ها نشان‌دهنده حرکت پزشکی هسته‌ای به سمت تصویربرداری اختصاصی‌تر و مقرون‌به‌صرفه‌تر است.

📚منابع:
🔹 Journal of N M
🔹 Journal of N M
🔹 MDPI
🔹 Springer

☢️در کانال انجمن علمی پزشکی هسته‌ای شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @NuclearMed_Association |

💢پدیده‌های کلیدی فیزیک پرتو در یک نگاه

📝اثر فوتوالکتریک:
انتقال کامل انرژی فوتون به الکترون مقید و کنده‌شدن آن از اتم. در فوتون‌های کم‌انرژی و مواد با عدد اتمی بالا غالب است.

📝اثر کامپتون:
برخورد فوتون با الکترون آزاد و پراکندگی فوتون همراه با پرتاب الکترون. در انرژی‌های میانی و بافت‌های کم‌ Z رایج‌ترین پدیده است و موجب کاهش کیفیت تصویر می‌شود.

📝اثر زوج‌سازی:
فوتون با انرژی >1.022 MeV در میدان هسته به الکترون و پوزیترون تبدیل می‌شود. پوزیترون با الکترون نابود شده و دو فوتون 511 keV تولید می‌کند (مبنای PET).

📝اثر براگ:
پرتو X یا نوترون با صفحات کریستالی تداخل سازنده ایجاد می‌کند و پیک براگ شکل می‌گیرد؛ اساس تعیین ساختار بلورها (XRD).

📝اثر چرنکوف:
حرکت ذره باردار با سرعتی بیش از سرعت نور در محیط و تولید تابش آبی‌ رنگ؛ نشان‌دهنده حضور ذرات پرانرژی.

☢️در کانال انجمن علمی پزشکی هسته‌ای شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @NuclearMed_Association |