اسلام یک طرفه؟!
(در نقد اسلامی که گویی جرائم و سخت‌گیری‌های آن فقط برای معترضان است)

چندمین بار است که با اعتراضات و اغتشاشات خیابانی مواجه می‌شویم؛ نمونۀ اخیر (دی‌ماه 1404) با کشته و مجروح ‌شدن تعداد زیادی از هم‌وطنان‌مان در زمانی کوتاه (که بسیار تلخ و جان‌گذاز بود)، خیلی سریع پایان پذیرفت.

آیا چارچوب‌ها و محدودیت‌های اسلام فقط برای مردم است و در مقابل، حاکمان و حکومت در تلاش برای تقویت و بقای خود و به‌ویژه در نوع برخورد با منتقدان، معترضان، شورش‌کنندگان و حتّی اغتشاش‌گران آزادی عمل کامل دارند؟!

آیا لیبرالیسم و سکولاریسم (آزادی بی‌قید نسبت به چارچوب‌ها و اصول دینی) فقط برای مردم بد است ولی حکومت اسلامی و حکمرانان آن در شیوه حکمرانی خود حتّی از حکومت‌ها و حاکمان جوامع لیبرال و سکولار هم آزادی بیشتری دارند؟! (زیرا آنان به‌هرحال مجبورند چارچوب‌های بشری مورد توافق را رعایت کنند)

آیا مسلمان بودن یا زندگی در جامعه اسلامی مردم را به انتخاب‌هایی در چارچوب «سبک زندگی اسلامی» محدود می‌کند امّا تصمیمات حاکمان و حکومت را به چیزی به‌عنوان «سبک حکمرانی اسلامی» محدود نمی‌کند؟! [1]

آیا اسلام به نظام اسلامی این اجازه را می‌دهد که نیروهای ضدّ شورش خود را در نوع برخورد قهری با معترضان و اغتشاش‌گران کاملا آزاد بگذارد یا باید از آنها بخواهد که اصولی را رعایت کنند؟ پاسخ روشن است؛ قطعاً اصول، چارچوب‌ها و محدودیت‌هایی وجود دارد.

آیا اسلام به نظام اسلامی این اجازه را می‌دهد که از خطاها و زیاده‌روی‌های نیروهای خودش در برخورد با اعتراض و اغتشاش چشم‌پوشی کند؟ قطعاً خیر، امام علی (ع) با اینکه حکومتش در معرض خطر بود و نهایتا از دست رفت، هیچ‌گاه از خطاهای سربازان، نیروها و حتّی یاران نزدیکش چشم‌پوشی نکرد.

و نهایتاً، آیا اسلام به نظام اسلامی این اجازه را می‌دهد که مخالفان (معترضان، اغتشاش‌گران یا غیره) را علنی تنبیه و جریمه کند (لااقل اخبارش منتشر شود) امّا خطاکاران از نیروهای خودی را در خفا و بدون ذکر جزئیات؟!

طی دهه‌های اخیر، همواره پس از فرونشاندن اعتراضات و اغتشاشات خیابانی، نظام جمهوری اسلامی بسیاری از معترضان و اغتشاش‌گران را شناسایی و به درجات مختلفی (اعدام، زندان، جریمه نقدی، اخراج و ...) تنبیه کرده است، امّا هیچ‌گاه ندیده‌ایم که در ازای ده‌ها معترض یا اغتشاشگر، یک نیروی برخورد (نظامی، انتظامی، لباس‌شخصی و ...) نیز بابت عدم رعایت اصول اسلامی مربوط تنبیه شود.

اعترافات پس از دستگیری بسیاری از معترضان و اغتشاشگران و صحنه‌های جرائم آنها در تلویزیون پخش شده و می‌شود امّا حتّی یکبار هم یکی از نیروهای برخورد کننده حتّی با صورت شطرنجی به تلویزیون آورده نشد که بگوید «خطاهایم را می‌پذیرم و قبول دارم که اشتباه کردم»! چرا؟!

آیا طی بارها و ماه‌ها برخورد با معترضان و اغتشاشگران، حتّی یکی از انواع نیروهای برخورد کننده، از چارچوب اصول اسلامی مربوط فراتر نرفته است؟! این در حالیست که هر بار تصاویر و فیلم‌های آزاردهندۀ متعدّدی در فضای مجازی منتشر می‌شود که حاکی از زیاده روی و زیرپاگذاشتن اصول اسلامی است (لااقل چنین به نظر می‌رسد و اگر چنین نیست نیازمند تبیین و شفاف‌سازی است).

در شلوغی‌های سال 1401، حتّی برخی فیلم‌های مربوط به برخورد خشن و غیرقابل توجیه با برخی معترضان یا اغتشاش‌گران در تلویزیون پخش و اعلام شد که بررسی، نتیجه بررسی اعلام و در صورت اثبات جرم با خاطیان برخورد می‌شود، امّا خبری نشد که نشد! آیا اسلام چنین اجازه‌ای می‌دهد؟!

بعد از وقایع کوی دانشگاه تهران در سال 78 (شاید به عنوان اوّلین اعتراضات خیابانی)، بارها گفته شد که «نیروهای برخورد کننده با این وقایع خطا کرده‌اند»، «باید شناسایی و تنبیه شوند»، «برایشان پرونده تشکیل و تنبیه شده‌اند» امّا هیچ چیزی علنی نشد! همین‌طور در مورد برخی رفتارهای نامناسب و غیرقابل توجیه گشت ارشاد.

در سیرۀ پیامبر (ص) و امیر مؤمنان (ع) هیچ‌گاه سراغ نداریم که نیروها و یاران خاطی خود را در خفا تنبیه و فقط به جامعه اعلام کرده باشند که «با فلان تعداد از نیروها برخورد مناسب صورت گرفت» (با این توجیه که «دست مبارزان در مواقع مشابه بعدی نلرزد»، «ریزش نکنند» یا ...»)

فلسفۀ وجودی جرائم عمومی، جلوگیری از تکرار آن جرم توسط سایرین، تأمین امنیت روانی جامعه و جلب اعتماد مردم است؛ وگرنه جنبه شخصی هر خطایی با توبه می‌تواند پاک شود، بنابراین، جریمه کردن شخص خاطی در خفا هیچ موضوعیت و تأثیری ندارد.

ادامه در فرسته (پست) بعدی

کانال وحید احسانی
https://telegram.me/notesofvahidehsani