💡آیا ممنوعیت شبکه‌های اجتماعی واقعاً به نوجوانان کمک می‌کند؟

شبکه‌های اجتماعی برای نوجوانان هم فرصت‌اند و هم تهدید؛ از ارتباط با دوستان و دسترسی به اطلاعات گرفته تا مواجهه با محتوای آسیب‌زا و مشکلات روانی. به همین دلیل، کشورها راهکارهای مختلفی را امتحان کرده‌اند؛ از محدودیت شبکه‌های اجتماعی در دانمارک تا ممنوعیت گوشی در مدارس لهستان. اما آیا این محدودیت‌ها واقعاً نتیجه می‌دهند؟

پژوهشگران در نشریه JAMA Network Open از میان ۶۷۲ مقاله، ۳۹ مطالعه مرتبط را بررسی کردند. نتیجه این بود که قانون‌گذاری سریع‌تر از پژوهش پیش رفته و هنوز درباره اثربخشی بسیاری از سیاست‌ها شواهد کافی نداریم.

▪️سه مسیر برای محافظت از نوجوانان

سیاست‌های بررسی‌شده شش دسته‌اند: برچسب هشدار، محدودیت و احراز سن، رضایت و نظارت والدین، محدودیت گوشی در مدرسه، قوانین مربوط به طراحی پلتفرم‌ها، و قوانین مربوط به دیپ‌فیک و انتشار تصاویر خصوصی بدون رضایت. این شش دسته در عمل سه هدف را دنبال می‌کنند:
محدودکردن دسترسی نوجوانان، تغییر شیوه استفاده و در آخر مقابله با آسیبی که قبلاً رخ داده است.

▫️محدودکردن دسترسی؛ از هشدار تا ممنوعیت

برچسب‌های هشدار ممکن است آگاهی را افزایش دهند، اما شواهد مربوط به تأثیر آن‌ها بر رفتار نوجوانان محدود است. محدودیت سنی نیز به‌آسانی دور زده می‌شود؛ در یک مطالعه، ۶۴ درصد کودکان ۱۱ و ۱۲ ساله گفته‌اند از شبکه‌های اجتماعی استفاده می‌کنند.

روش‌هایی مانند تخمین سن با هوش مصنوعی، ارائه مدرک هویتی و تشخیص چهره هم بدون مشکل نیستند و ممکن است با خطا یا نگرانی‌های مربوط به حریم خصوصی همراه باشند.

ممنوعیت گوشی در مدرسه نیز نتایج یکسانی نداشته است. دست‌کم ۳۸ ایالت آمریکا و واشینگتن دی‌سی محدودیت‌هایی در این زمینه وضع کرده‌اند؛ بعضی مطالعات از تمرکز یا نمرات بهتر خبر داده‌اند، اما برخی دیگر تغییری جدی در عملکرد تحصیلی یا سلامت روان پیدا نکرده‌اند.

▫️مسئولیت خانواده و پلتفرم‌ها

پژوهش‌ها نشان داده‌اند گفت‌وگو، همراهی و والدگری حمایتگرانه با پیامدهای بهتری همراه‌اند؛ در مقابل، نظارت صرفاً محدودکننده در بعضی مطالعات نتایج نامطلوبی داشته است. از طرف دیگر، بعضی نوجوانان برای یافتن دوست، اطلاعات یا حمایت به شبکه‌های اجتماعی وابسته‌اند. بنابراین دسترسی کامل والدین به حساب آن‌ها نمی‌تواند تنها راه‌حل باشد و باید با تدابیر ایمنی در خود پلتفرم همراه شود.

اینجاست که قوانین مربوط به طراحی شبکه‌های اجتماعی اهمیت پیدا می‌کنند. اسکرول بی‌نهایت، اعلان‌های پی‌درپی و پیشنهادهای الگوریتمی می‌توانند کاربر را مدت بیشتری در برنامه نگه دارند و او را وارد چرخه‌هایی مانند دوم‌اسکرولینگ کنند.

▫️وقتی آسیب اتفاق افتاده است

بعضی قوانین برای زمانی طراحی شده‌اند که آسیب مشخصی رخ داده؛ مانند انتشار تصاویر خصوصی بدون رضایت یا ساخت تصاویر جنسی جعلی با هوش مصنوعی.
پژوهش درباره دیپ‌فیک‌های جنسی هنوز محدود است، اما انتشار تصاویر خصوصی بدون رضایت با قلدری اینترنتی، آزار روانی و احتمال بیشتر افکار یا اقدام به خودکشی همراه بوده است.

در آمریکا، قانون TAKE IT DOWN پلتفرم‌های مشمول را موظف می‌کند پس از دریافت درخواست معتبر، تصاویر خصوصی واقعی یا جعلی را ظرف ۴۸ ساعت حذف کنند.

▪️خانواده‌ها از همین حالا چه کاری می‌توانند انجام دهند؟

• به‌جای قطع ناگهانی دسترسی یا نظارت پنهانی، درباره تجربه‌های آنلاین نوجوان با او گفت‌وگو کنید.
• حسابش را روی حالت خصوصی بگذارید و اعلان‌های شبانه را خاموش کنید.
• روش گزارش حساب‌های مزاحم و درخواست حذف تصاویر خصوصی یا جعلی را در پلتفرم‌های مورداستفاده بشناسید.
• به نوجوان اطمینان دهید که کمک‌خواستن به تنبیه یا گرفتن فوری گوشی منجر نخواهد شد.

بررسی پژوهش‌ها نشان می‌دهد هیچ‌یک از راهکارهای فعلی، از احراز سن و ممنوعیت گوشی گرفته تا نظارت والدین، به‌تنهایی برای محافظت از نوجوانان کافی نیست. بسیاری از این سیاست‌ها تازه‌اند، به‌سادگی دور زده می‌شوند یا هنوز شواهد روشنی درباره نتیجه بلندمدت آن‌ها نداریم.

راه مؤثرتر، تقسیم مسئولیت میان خانواده‌ها، پلتفرم‌ها و قانون‌گذاران است: والدین با نوجوان همراه باشند، شبکه‌های اجتماعی طراحی ایمن‌تری داشته باشند و نتیجه قوانین پس از اجرا مرتب بررسی و اصلاح شود.

⛓ لینک نسخه‌ی کامل مقاله در سایت نوشدارو

✍️ آزاده رمضانی

#راهنمای_والدین

برای راهنمایی بهتر فرزندانتان در فضای مجازی، نوشدارو را در تلگرام دنبال کنید.
💡 @NooshDaroo_web