✨میراث علمی مسلمین✨
(قسمت ششم)

موضوع: «تغذیه‌ی خوب»
✾•┈┈••✦❀✦••┈┈•✾

ما باید از ابوالحسن علی بن نافع (زریاب) ملقب به پرنده‌ی سیاه که مفهوم غذای سه وعده را به اروپا معرفی کرد، ممنون باشیم. عادت‌های غذایی متداول در روزگار زریاب در قرن نهم میلادی/سوم هجری به طور کامل دست‌خوش تغییر و تحول شدند؛ زمانی که او در اندلس اعلام کرد که وعده‌های غذایی می‌بایست با سوپ آغاز شوند، با یک غذای اصلی شامل ماهی، گوشت یا مرغ ادامه پیدا کنند و بعد با انواع میوه یا آجیل تمام شوند.
مسلمانان متناسب با فصلی که در آن قرار داشتند، غذاهای متفاوتی می‌خوردند. در غذاهای مخصوص فصل زمستان از سبزیجات غنی مانند کلم دریایی، چغندر، گل کلم، شلغم، زردک، هویج، کرفس، گشنیز، نخودفرنگی، باقلا، عدس، نخود، زیتون، گندم، غذاهای رشته (ماکارونی)دار و دانه‌های روغنی استفاده می‌شد.این سبزیجات اغلب با غذاهای گوشتی خورده می‌شدند.دسرها معمولاً شامل میوه‌های خشک مانند انجیر، خرما، کشمش و آلوی خشک بودند. این خوردنی‌ها را با نوشیدنی‌هایی تهیه‌شده از عصاره‌ی بنفشه، یاسمن، گیاه صبر زرد، ادویه‌ها و چاشنی‌ها و انواع صمغ همراه می‌کردند. برعکس، غذاهای تابستانی آن‌ها شامل ۱۱ نوع سبزی شامل تربچه، کاهو، کاسنی (تندبو)، بادمجان، هویج، خیار، خیار ترش یا شور، شاهی آبی (بولاغ اوتی)، کدو خورشتی، کدو تنبل و برنج بود. گوشتی که همراه با این مواد غذایی مصرف می‌شد، به طور عمده گوشت مرغ یا خروس، شترمرغ و گاو بود. دسر انواع میوه از جمله لیموشیرین، لیموترش، به، شلیل، شاه‌توت، گیلاس، آلوچه، زردآلو، انگور، سیب و هندوانه را شامل می‌شد. آن‌ها غذاها را روی میز، که با یک روسری پوشیده شده بود، می‌چیدند. «رومیزی» و کاربرد آن را زریاب در سراسر اندلس رواج داد. او همچنین فنجان‌ها و لیوان‌های طلا و کریستال ظریف و زیبا را جایگزین جام‌های فلزی سنگین کرد. در محفل‌های اشراف و اعیان اروپایی، تقاضا برای غذاها، مواد خوراکی و ادویه و چاشنی‌های مسلمانان به سرعت افزایش می‌یافت.
در بعضی از منابع آمده است که در قرن هشتم هجری کشتی‌هایی از بیروت می‌آمدند و با خود انواع مربا، برنج و آرد مخصوص پخت کیک به اضافه ملیّن‌های کمکی می‌آوردند. کریستینا، ملکه دانمارک، سوئد و نروژ، به دنباله‌روی از رژیم غذایی مسلمانان و مصرف محصولات غذایی و میوه‌های آنان، که وارد این کشورها می‌شد، اصرار داشت. از آن‌جا که در آن زمان دانمارک که فقط سیب و چاودار تولید و عرضه می‌کرده، شاید این تنها وسیله‌ای برای جلب توجه افراد جهت به خسارت آوردن خاستگاه شیرینی‌های دانمارکی بوده است.
در دسترس بودن بلور در اندلس، تنها به دلیل ابتکار و خلاقیّت مسلمان دیگر، عباس ابن فرناس بود که به سال 266 ه.ش درگذشت. او در آزمایش‌های خود، با استفاده از شن و سنگ، شیشه ساخت و صنعت بلورسازی را با استفاده از سنگ‌ها معدنی بنیان نهاد. بیشتر کالاهای ساخته‌شده از بلور و سنگ که به دست ما رسیده‌اند، در کلیساها و صومعه‌ها یافت شده‌اند. مشهورترین آن‌ها یک بطری کروی‌شکل است که هم‌اکنون در کلیسای آستورگا در اسپانیا نگه‌داری می‌شود. این بطری یا نقش و نگار گیاهان و نوشته‌هایی به خط کوفی تزئین شده که از تزئینات رایج کالاهای ساخته‌شده از بلور سنگ بوده است.
عباس ابن فرناس در کنار معرفی بلور، که در ساخت لیوان و جام از آن استفاده شد، به شیوه‌ای
ابتکاری آسمان‌نمایی از جنس شیشه با ابرهای مصنوعی، رعد و برق، طوفان و رگبار ساخت. چنین پدیده‌های حتماً مردم قرن سوم هجری را بسیار متعجب و مبهوت کرده است.
سفالگران مسلمان سپس هنر برگزاری ضیافت‌های شیک شام و ناهار را با استفاده از ظروف سفالی، سرامیک و لعابی معرفی کردند. مالقه و بلنسبه مراکز عمده صنعت سفال و سرامیک بودند و مسلمانان با اختراع جلای لعاب، در تولید و تزئین ظروف و اشیای سفالی، دگرگونی عظیمی ایجاد کردند.

سفالگران اهل بلنسبه و مالقه ظروف خود را به سرزمین‌های تحت سلطه مسیحیان اسپانیایی، از جنوب فرانسه تا ایتالیا، صادر می‌کردند. به این‌ترتیب، به نظر می‌رسد که سفالگران مالقه‌ای پایه‌گذاران تولید ظروف ماجولیکا بوده‌اند که همچنان حاکم بر صنعت سرامیک ایتالیاست.
دفعه بعد که غذا می‌خورید، نگاه کنید و ببینید که ظرف‌هایتان شیشه‌ای هستند.

📗 کتاب:1001 اختراع || «میراث مسلمانان در جهان»
✍ نویسنده: پروفسور سلیم الحسنی
🇮🇷 مترجمین: افسانه حجتی طباطبایی، سیاوش شایان، سعید علی تاجر، محمد کرام الدینی، منصور ملک عباسی
✾•┈┈••✦❀✦••┈┈•✾
@no_atheism
(رد شبهات ملحدین)