🔴 دو نوع جهل

«جهل» به معنای ندانستن و متضاد «علم» است. دانایی، فضیلت و نادانی، رذیلت است. جهل از اسباب انتشار کفر و بدعت است. زمانی که انسان حقیقت را نشناسد، در باطل غوطه‌ور خواهد شد؛ چنان‌ که عمر بن‌ عبدالعزیز (رحمه الله) می‌فرماید: «هرکس بدونِ علم عمل کند، بیشتر از اینکه اصلاح کند، فساد به‌ بار خواهد آورد.» [۱]. چراغِ علم است که تاریکی‌های جهل را از بین می‌برد و حقیقت را برای جویندگانِ خود نمایان می‌سازد.

🔻جهل دو نوع دارد: ۱. جهل بسیط؛ ۲. جهل مرکب.

«جهلِ بسیط» آن است که به طور کلی، هیچ گونه ادراک و علمی وجود نداشته باشد و «جهل مرکب» این است که ادراک باشد، اما بر خلاف واقع باشد. مثالی برای جهل بسیط، این است که از کسی پرسیده شود: «غزوهٔ بدر در چه سالی بوده است؟» و بگوید: «نمی‌دانم.»؛ اما اگر در جواب بگوید: «در سال سوم هجری بوده است.» به جهل مرکب مبتلا شده است. [۲]

جهل مرکب را از این جهت، چنین نامیده‌اند که خود دو جهل است: یکی، جهل به موضوع و دیگری جهل به حال خود. در مثالی که گذشت، دیدیم که آن فرد نمی‌دانست که جواب سؤال را نمی‌داند و در عین حال، نمی‌دانست که غزوهٔ بدر در سال دوم هجری بوده است.

🔸 در قرآن کریم می‌خوانیم:
▫️{وَالَّذِينَ كَفَرُوا أَعْمَالُهُمْ كَسَرَابٍ بِقِيعَةٍ يَحْسَبُهُ الظَّمْآنُ مَاءً حَتَّى إِذَا جَاءَهُ لَمْ يَجِدْهُ شَيْئًا وَوَجَدَ اللَّهَ عِنْدَهُ فَوَفَّاهُ حِسَابَهُ وَاللَّهُ سَرِيعُ الْحِسَابِ - أَوْ كَظُلُمَاتٍ فِي بَحْرٍ لُجِّيٍّ يَغْشَاهُ مَوْجٌ مِنْ فَوْقِهِ مَوْجٌ مِنْ فَوْقِهِ سَحَابٌ ظُلُمَاتٌ بَعْضُهَا فَوْقَ بَعْضٍ إِذَا أَخْرَجَ يَدَهُ لَمْ يَكَدْ يَرَاهَا وَمَنْ لَمْ يَجْعَلِ اللَّهُ لَهُ نُورًا فَمَا لَهُ مِنْ نُورٍ} [النور: ۳۹-٤۰]
▪️«کافران اعمالشان به سرابی می‌ماند که در بیابان بی‌آب و علفی، شخص تشنه‌ای آن را آب پندارد، اما هنگامی که به سراغ آن رود، اصلاً چیزی نیابد، مگر خدا را که به حساب او برسد و سزای وی را به تمام و کمال بدهد و خداوند در حسابرسی سریع است. یا بسان تاریکی‌هایی در دریای ژرف موّاجی است که امواج عظیمی آن را فرا گرفته باشد و بر فراز آن امواج عظیم، امواج عظیم دیگری قرار گرفته باشد و بر فراز امواج ابرهای تیره خیمه زده باشند. تاریکی‌ها یکی بر فراز دیگری جای گرفته، هرگاه دست خود را به در آورد ممکن نیست که آن را ببیند و کسی که خدا نوری بهره‌ی او نکرده باشد، او نوری ندارد.»

در این دو آیه، جهل بسیط و مرکب کافران به تصویر کشیده شده است. «اهل جهل و کفرِ بسیط حق را نمی‌شناسند و آن را یاری نمی‌کنند و اهل جهل و کفرِ مرکب فکر می‌کنند که دارای شناخت هستند و می‌دانند.» [۳]

⭕️ جهلِ مرکب سبب می‌شود که صاحبش هرگز به دنبال شناخت حقیقت نباشد؛ زیرا کسی که در عین جهل، خود را دانا بپندارد، هرگز در پی رفع جهل نخواهد رفت.
شاعر از همین حال سروده است:
آن کس که نداند و نداند که نداند | در جهل مرکب ابد الدهر بماند...


والسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته
تهیه‌شده در: «رد شبهات ملحدین»

📚پی‌نوشت‌ها:
[۱] مصنف ابن أبي شيبة، مكتبة الرشد، ج۷، ص۱۷۵.
[۲] الأصول من علم الأصول، دار ابن الجوزي، ص۱۵.
[۳] درء تعارض العقل والنقل، جامعة محمد بن سعود الإسلامیة، ج۷، ص۲۸۵.
bit.ly/2zOAVUc
✾•┈┈••✦❀✦••┈┈•✾
@no_atheism
(رد شبهات ملحدین)