#سلسله_مطالب_مربوط_به_قتل_ناموسی (بخش چهارم)
🖋آیا در قصاص، تفاوتی بین پدر و مادر وجود دارد❓

✅ در این خصوص، بین پدر و مادر #هیچ_تفاوتی وجود ندارد، مادر #همانند پدر است؛ چنانکه #جمهور_علماء از حنفیه، شافعیه و حنابله بیان داشته‌اند.

🔹 مذهب حنفیه
▪️امام سرخسی (رحمه الله) می‌گوید: «اگر ثابت شود که قصاص بر پدر به سبب کشتن فرزند واجب نیست، [پس] ثابت می‌شود که قصاص بر مادر نیز واجب نیست؛ چراکه حق او واجب‌تر است.» [۱]
▪️امام ابوبکر کاشانی (رحمه الله) می‌گوید: «اگر پدر فرزندش را به قتل برساند بر او قصاصی نیست و همچنین اگر مادری فرزندش را به قتل برساند، بر او قصاص نیست.» [۲]

🔹 مذهب شافعیه
▪️امام الحرمين جوینی (رحمه الله) می‌گوید: «خلافی نیست که مادر همانند پدر است و او نیز به سبب قتل فرزندش مستوجب قصاص نمی‌گردد.» [۳]
🔺قولی به امام شافعی (رحمه الله) منسوب است با این مضمون: «مادر به سبب قتل فرزندش قصاص می‌شود»؛ لیکن اصحاب امام شافعی (رحمه الله) این مطلب را صحیح نمی‌دانند و گفته‌اند: «چنین سخنی از امام شافعی (رحمه الله) به صحت نرسیده است.» [۴] و لذا رأی مورد اتفاق علمای شافعیه – همان‌طور که قبلاً نیز بیان شد – این است: «همان‌گونه که پدر به سبب قتل فرزند قصاص نمی‌شود، به‌همان‌ دلیل مادر نیز به سبب قتل فرزند قصاص نمی‌گردد.»

🔹مذهب حنابله
▪️امام ابن قدامه (رحمه الله) می‌گوید: «مادر در آن [حکم] همانند پدر است. این صحیحِ مذهب است و هنگامی که قصاص از پدر ساقط گردد، بدان عمل می‌شود.» [۵]

▪️شمس الدین زرکشی (رحمه الله) می‌گوید: «مادر و پدر در آن [حکم] فرقی ندارند؛ چونکه مادر به احسان از پدر مُحق‌تر است.» [۶]
🔺یک روایت از امام احمد بن حنبل (رحمه الله) نقل شده است که مادر به سبب قتل فرزند قصاص می‌شود و در روایتی دیگر دالّ بر عدم قصاص مادر، در مقام توضیح علت آمده است که در مورد عدم قصاص پدر، حدیثی وارد است؛ اما در مورد مادر چنین چیزی وارد نشده است؛ لذا این نقل برای توقف است، نه برای وجوب قصاص؛ از این‌رو، مادر کشته نمی‌شود. [۷]

🔸 علمای حنابله بیان داشته‌اند: «پدر و مادر در حکم مربوط به منتفی بودن قصاص در قتل فرزند، بنابه صحیحِ مذهب، برابرند و هنگام ساقط شدن قصاص از پدر بدان عمل شده است.»
از امام احمد بن حنبل (رحمه الله) دو نظر موجود است که یکی از آن دو این است که مادر به سبب قتل فرزندش کشته می‌شود؛ زیرا مادر بر فرزندش ولایت ندارد و مانند برادر است؛ اما این دیدگاه، صحیح نیست؛ به‌دلیل فرمودهٔ پیامبر (صلی الله علیه وسلم): «لایقتل والد بولده.» (پدر به خاطر قتل فرزندش کشته نمی‌شود.)، زیرا یکی از والدین، مادر است که شبیه پدر است و او به احسان و نیکی اولویت دارد؛ لذا به نفی قصاص از او سزاوارتر است. ولایت (سرپرستی) در اینجا اعتباری ندارد چونکه قصاص از پدر به دلیل کشتن فرزند بزرگش که بر او ولایتی ندارد، منتفی است.» [۸]

📝شيخ عبدالقادر عوده (رحمه الله) می‌گوید: «حکم مادر همان حکم پدر است؛ پس اگر مادر فرزند خود را به قتل برساند، قصاص نمی‌شود؛ چون‌که نص (حدیث) با لفظ والد آمده و مادر یکی از والدین است و در حکم با پدر مساوات دارد؛ با این وجود، مادر به احسان و نیکی سزاوارتر است؛ لذا در منتفی شدن قصاص از او سزاوارتر است.» [۹]

در بین اقوال مختلفِ مذاهب، کدام نظر می‌تواند قابل تبعیت باشد⁉️
معیار، مصلحتِ عام اسلام و مسلمین است، از آنجا که این موضوع بین فقهاء اختلافی است؛ لیکن چون به عنوان قانون عمومی لازم‌الاتباع است، باید «رفع اختلاف» شود و این در «حکومت اسلامی» به حاکم شرع تفویض شده و مادامی که حکم از جانب حاکم با تبیین شدن اشتباه نقض نشود، رافع اختلاف است.

▪️امام قرافی (رحمه الله) می‌گوید: «بدان که حکمِ حاکم در مسایل اجتهادی، موجب از بین رفتن اختلاف می‌شود.» [۱۰]
▪️امام بدرالدین زرکشی (رحمه الله) می‌گوید: «در مسایلی که در آن اختلاف و نزاع است، حکمِ حاکم موجب برداشته شدن اختلاف می‌شود.» [۱۱]
▪️امام ابن عابدین (رحمه الله) می‌گوید: «حکم قاضی در جایگاه اجتهاد، رافع اختلاف است.» [۱۲]

📝نتیجه: از آنجا که تصرف حاکم در امور شهروندان منوط به مصلحت است و حکم قصاص در قتل فرزند توسط والدین موضوعی اختلافی می‌باشد؛ بنابراین حکمِ حاکم می‌تواند با توجه به مصلحتی که اقتضاء می‌کند، رافعِ اختلاف باشد.

🔖در بخش بعدی از این سلسله، به بررسی برخی از محرومیت‌های والدین به سبب قتل فرزند و نیز نوع مجازات کیفری ایشان در شریعت پرداخته می‌شود.

📢خوانندگان گرامی! منتظر ادامه #سلسله_مطالب_مربوط_به_قتل_ناموسی باشید.

ادامه ...
✾•┈┈••✦❀✦••┈┈•✾
@no_atheism
(رد شبهات ملحدین)