از علم تاریخ اسلامی چه می‌دانید؟
شکی نیست که پیدایش علم تاریخ مصادف با پیدایش مجتمعات انسانی بوده، آن‌گاه که انسان شروع به ثبت اتفاقات زندگی و محیط پیرامون خود کرده است تا مجال جدیدی برای معرفت خویشتن و پاسخگویی به نیازهایش به وجود آورد.
در تعریف علم تاریخ آمده است که آن شناخت احوال طائفه‌های بشر و سرزمین‌ها، رسوم و عادات، انساب و... آنان است. موضوع علم تاریخ، اشخاصی در زمان گذشته، از جمله پیامبران، اولیاء، دانشمندان، حکیمان، حکام و پادشاهان، شاعران و غیر از آنان هستند و هدف از علم تاریخ، واقف‌شدن بر احوال گذشتگان، و ثمره‌ی این علم، عبرت‌گیری و پندآموزیست. [1]
علم تاریخ اسلامی که از درون مجتمع اسلامی برخاسته تا نیازها و اهداف آن را پاسخ دهد، به اصالت و استقلال شناخته می‌شود؛ تاریخ اسلامی اقتباسی از کارهای تاریخی و افکار دیگر مردمان نبوده است، بلکه برطرف‌کننده‌ی نیازهای مؤرخان مسلمان و تکمیل‌کننده‌ای برای علوم شرعی بوده است. تقویم هجری، اساس تاریخ اسلامی بود که برای ثبت حوادث و مشخص‌کردن زمان‌های این حوادث در نظر گرفته شد، پس منشأ علم تاریخ اسلامی، در میان خود مسلمانان بوده است و کالایی وارداتی نیست! [2]
عرب در زمان جاهلیت و نیز در اوایل اسلام، تاریخ را در ذهن خود حفظ می‌کرده و به تدوین آن برنخاسته بود، زیرا خواندن و نوشتن نمی‌دانست، بلکه حفظ را بر نوشتن مقدم می‌شمرد و این‌گونه بود که تاریخ عرب قدیم در سینه‌ها محفوظ بود و بر زبان‌ها تکرار می‌شد، اما زمانی‌که عرب مسلمان از محیط خود دور و در زمین پراکنده شد و در میان ملت‌هایی فرود آمد که به زبان‌های دیگری سخن می‌گفتند، رفته‌رفته قدرت حفظش رو به ضعف رفت و نیاز به تدوین و ثبت نوشتاری احساس گردید؛ در اواخر قرن دوم هجری بود که مسلمانان به نقل احادیث و سیره‌ی پیامبر (صلی الله علیه وسلم) نیازی فوری پیدا کردند، و این نقطه‌ی آغازین تدوین تاریخ اسلام بود.
می‌توان گفت که علوم و مطالعات تاریخ اسلامی در ابتدا با تکیه بر سیره‌ی پیامبر (صلی الله علیه وسلم)، اخبار غزوات، مشارکت‌کنندگان از میان صحابه و نیز مهاجران شکل گرفت و مکه و مدینه مرکز اصلی فعالیت این حرکت تاریخی بود. تاریخ‌نویسان نیز مانند محدثین بر روایات شفاهی تکیه داشتند و این نشان می‌دهد که تاریخ اسلام در ابتدا همان مسیری را در بر گرفت که علم حدیث آن را گذرانده است؛ خبر تاریخی از راویان متوالی و پشت سر هم تشکیل می‌شد که سند یا اِسناد نامیده می‌شد، سپس متن خبر می‌آمد و چنین بود که کتب سیره و مغازی، قدیمی‌ترین کتب تاریخی محسوب می‌شوند که بین حدیث و تاریخ را جمع کرده‌اند و سبب این امر، اهتمام مسلمانان به سخنان و افعال رسول خدا (صلی الله علیه وسلم) بود، با این هدف که ایشان را الگو قرار داده و هدایت شوند.
بنابراین دو اسلوب در تدوین تاریخ اسلامی آشکار شد:
اولین اسلوب، اسلوب محدثین بود که به وضوح در تاریخ سیره نبوی (که در مدینه‌ی منوره شکل گرفت) مشاهده می‌شود؛ به این شکل که خبر تاریخی، مانند سنت، به همراه اسنادش ذکر می‌شود.
اما دومین اسلوب، اسلوب اخباری‌هاست که تصویری کامل از یک واقعه‌ی تاریخی به همراه تفاصیل آن می‌دهد؛ این اسلوب در کوفه شکل گرفته است و بعدها میان این دو اسلوب جمع شد.
مشهورترین اخباری‌ها اَبان بن عثمان، محمد بن شهاب زُهری، محمد بن اسحاق، عوانة بن الحکم کلبی، سیف بن عمر کوفی و مدائنی (که به دلیل تکیه‌ی بیشترش بر سند و پیروی از اسلوب محدثین در نقد روایات از مهم‌ترین آنان است) هستند.
ادامه...👇👇👇
https://bit.ly/2SsCtHQ
✾•┈┈••✦❀✦••┈┈•✾
@no_atheism
(رد شبهات ملحدین)
Post #1802
7.96K
