قطع دست در قرآن، بربریت یا عین عدالت؟

🔹ملحدین و اسلام‌ستیزان می‌گویند که احکام قرآن برای زندگی امروزه بشر مناسب نیست مثلاً قطع دستِ دزد مخالف حقوق بشر و انسانیت است و با روح انسانی در تضاد است و به وحشیگری‌های عصر حجر برمی‌گردد و ده‌ها شبهەی دیگر پیرامون قطع دست دزد.
در این مقاله سعی داریم با توکل بر خدا از جنبەهای مختلف این موضوع را بررسی کنیم که آیا حکم و شریعت الله برتر است یا قوانین بشری؟

خداوند در آیه ۳۸ سوره مائده می‌فرماید: «و دست مرد و زن دزد را به کیفر کاری که مرتکب شدەاند به عنوان مجازاتی از سوی خدا قطع کنید؛ و خداوند عزیز و حکیم است.»

🔹در ابتدا با ذکر دو نکتەی زیر بعضی از شبهات پیرامون قطع دست دزد رفع می‌شود!

1.مقدار دزدی باید به حد نصاب برسد و اینگونه نیست که شخصی با دزدیدن یک شکلات دستش قطع شود. حد نصاب نباید از یک چهارم دینار (خود دینار برابر است با 25/4 گرم طلای خالص) کمتر باشد.[1]

2.اگر شخصی بعلت گرسنگی خود و خانوادەاش دزدی کند دست او قطع نمی‌شود همانگونه که در قحطی زمان خلیفه دوم عمر(رضی الله عنه) در سال 18 هجری (عام الرماده) حکم قطع دست به سبب وجود شبهه در حد اجرا نشد.
عمربن خطاب(رضی الله عنه) فرمود که برای دزدی خوشه‌ی درخت خرما در خشکسالی دست قطع نشود.[2]
حضرت عمر(رضی الله عنه) دست بردگانی را که شتری را کشته و گوشت آن‌را خورده بودند، قطع نکرد بلکه به مالک آن‌ها گفت: قیمت شتر را دریافت کند.[3]

🔸در قانون بیشتر کشوهای امروزی مجازات دزدی زندان است امّا اشکالات زیادی برای این نوع کیفر وجود دارد که در اینجا بعضی از آنها را مطرح می‌کنیم:
📛طبق آمارها در بیشتر کشورها حدود یک سوم زندانیان را افراد سارق تشکیل میدهند.

🔻با زندانی کردن دزد فقط آن شخص را مجازات نمی‌کنیم بلکه کل خانوادەی او نیز به علت گناهِ نکرده مجازات می‌شوند و مشکلات فراوانی در انتظار آنهاست؛ از فرزندانی که بی پدر بزرگ می‌شوند و مشکلات فراوانی که ممکن است برایشان اتفاق بیافتد تا همسرِ شخص سارق که از نقطه نظرهای مختلفی مانند نیاز جنسی و... محروم می‌شود و احتمال افزایش فساد در جامعه نیز افرایش می‌یابد و همچنین پشتوانه مالی خانواده نیز به طور کلی از بین می‌رود امّا با اجرای حکم بریدن دستِ دزد، فقط شخص سارق مجازات می‌شود و او بعد از اجرای حکم نزد خانواده خود برمی‌گردد و فرزندان او سایه پدر بالای سرشان است و همسرش و خود دزد نیز از نظر جنسی تامین خواهند شد و فساد در جامعه کاهش می‌یابد و همچنین آن شخص می‌تواند از طریق کارهای مشروع خانواده را از نظر مالی تا حدودی تامین کند.

🔻یکی دیگر از مشکلات زندان‌ها هزینەی سرسام آور آنها است که بر دولت‌ها و بالتبع بر مردم عادی تحمیل می‌شود هزینەهایی مانند غذا، ساخت زندان، حقوق کارمندان و نگهبانان‌‌ِ زندان و...، به‌طوری که طبق گزارش خبرگزاری رویترز، هزینه سالیانه افراد زندانی در آمریکا هشتاد میلیون دلار است![4] یعنی با زندانی کردن دزد، شخص مالباخته باید هزینەهای مُفتخوری دزدِ اموالش را که در زندان است از طریق مالیات بپردازد.
درحالی که در اسلام فقط با اجرای حکم قطع دست دزد، یک سوم تعداد زندانیان کاهش می‌یابد و می‌توان این هزینەها را در زمینەهای مختلف دیگر برای رفاه مردم خرج کرد.

🔻مشکل اصلی زندانی کردن سارق، بازدارندگی بسیار پایین آن از دزدی است و حتی بعضی اوقات تشویق کننده سارقان برای بازگشت به کارشان است! شخص سارق وقتی به زندان می‌رود درآنجا با افراد دیگر مانند خود و حرفەای تر از خود آشنا می‌شود و دوستان جدید و راهکارهای جدید برای سرقت پیدا می‌کند همچنین احساس سرزنش در وجودش با دیدن دزدهای فراوان در زندان کاهش می‌یابد. همانطور که با رویدادن هر جنایتی پلیس ابتدا به سراغ افراد سابقەدار می‌رود چون خود آنها نیز به خوبی می‌دانند که زندانی کردن در بیشتر موارد انگیزه شخص را برای انجام جرم کاهش نمی‌دهد و حتی می‌تواند باعث افزایش انگیزه‌ی او شود! طبق آمارهای رسمی نزدیک به پنجاه درصد زندانیان در آمریکا در سه ساله اول بعد از آزادی دوباره به زندان برمی‌گردند[5]
اما در اسلام با اطلاع مردم از مجازات قطع دستِ دزد، میزان دزدی به حداقل ممکن خواهد رسید همچنین شخصی که حکم دزد بر او اجرا شده زمانی که در جامعه است درس عبرتی است برای دیگران تا اموال مردم را سرقت نکنند.

🔻یکی از اشکالاتی که مخالفین بر قانون بریدن دست دزد وارد می‌کنند این است که می‌گویند شما بخاطر یک چیز مادی دست یک انسان را از او می‌گیرید و این بی انصافی است امّا درجواب آنها باید گفت اگر ما دستِ دزد را قیچی می‌کنیم شما عمر و زمان او را قیچی می‌کنید و این بسیار دورتر از انصاف است. کدام یک بهتر است، سال‌ها بدون هیچ استفادەای در زندان بودن یا آزاد بودن در جامعه و داشتن همەی حقوق شهروندی امّا با یک دست قطع شده تا مچ؟ هر انسان عاقلی مورد دوم را انتخاب می‌کند.

ادامه...