پرسش: اگر خداوند بر هر کاری تواناست، آیا می‌تواند خدایی مانند خودش خلق کند؟ یا آن که سنگی را بیافریند که نتواند بلندش کند؟!

پاسخ: این شبهه، از شبهات قدیمی ملحدین و دهریه می‌باشد و اهل علم از همان ابتدا بدان جواب داده‌اند، که نتیجه‌ی آن به این صورت است:

اولاً. این مسئله عقلاً محال است؛ زیرا دومی مخلوق است و در نتیجه مانند خدا نیست!

ثانیاً. وجود معبودی دیگر با خداوند عقلاً محال است، و دلائل بسیاری بر محال بودنش وجود دارد. یکی آن است که اگر در این جهان منظم ما خدای دیگر بود، نظام عالم به دلیل تنازع آن دو فاسد می‌شد، چرا که هر کدام می‌خواست بر دیگری غلبه یابد! خداوند می‌فرماید: {لو كان فيهما آلهة إلا الله لفسدتا فسبحان الله رب العرش عما يصفون} [1]

یعنی: اگر در آسمانها و زمين، غير از الله، معبودها و خدايانی می‌بودند، قطعا آسمان‌ها و زمين تباه می‌گرديد. لذا الله صاحب سلطنت جهان، بسی برتر از آن چيزهایی است كه ايشان بر زبان می‌رانند.

و نیز فرمود: {ما اتخذ الله من ولد وما كان معه من إله إذا لذهب كل إله بما خلق ولعلا بعضهم على بعض سبحان الله عما يصفون} [2]

یعنی: خداوند نه فرزندی برای خود برگرفته است و نه خدایی با او بوده است، چرا كه اگر خدایی با او می‌بود، هر خدایی به آفريدگان خود می‌پرداخت و هر يک از بر ديگری برتری و چيرگی می‌جست. خدا والاتر و بالاتر از آن چيزهاست كه ايشان می‌گويند.

حافظ ابن کثیر (رحمه الله) در تفسیرش می‌نویسد: «پس اگر بیش از یک خدا وجود می‌داشت، هر کدام به دنبال غلبه بر دیگری و برتری جستن می‌بود.» [3]

همچنین وجود یک سنگ سنگین که خداوند نتواند آن را بلند کند، امری محال و غیر ممکن است؛ زیرا الله کسی است که آن را آفریده، و مسلماً می‌تواند آن را در هر لحظه‌ای نابود سازد، پس چگونه نتواند آن را بلند کند؟! شخص ملحد نیز در عموم قول خداوند طعن می‌زند که فرموده است {إن الله على كل شيء قدير}، و می‌گوید: وقتی بر {كل شيء} توانا باشد، چرا بر این توانا نیست؟!
در پاسخ می‌گوییم: زیرا این «شیء» عقلاً محال است، پس بهتر است بگوییم: ليس بشيء!

پس امر محال معدوم است و وجود ندارد، اگرچه در ذهن آن را تصور کنیم، زیرا ذهن ممکن و غیر ممکن را تصور می‌کند، و می‌تواند دو نقیض را جمع کند، مانند چیزی که در زمانی واحد، هم موجود و هم معدوم باشد!

پس آیه سخن از قدرت خداوند بر «چیزها» دارد و اموری که غیرممکن و محال باشند در این وارد نخواهند شد، زیرا «چیزی» نیست!

بنابراین به سببی که ذکر کردیم، بسیاری از علماء تصریح کرده‌اند که قدرت خداوند به مسائل «ممکن» تعلق می‌گیرد، اما غیر ممکن اصلاً وجود ندارد تا انجام گردد!

ابن قیم (رحمه الله) نیز در شفاء العليل می‌نویسد: «زیرا محال وجود ندارد و در نتیجه قدرت هم به آن تعلق نمی‌گیرد، و زمانی که بگوییم خداوند بر هر چیزی تواناست، مسلماً هیچ ممکنی نیست، مگر آن‌که خداوند بر آن قادر باشد.» [4]

نویسنده: الشيخ محمد صالح المنجد
ترجمه و تلخیص: رد شبهات ملحدین

پی‌نوشت‌ها:
[1] الأنبياء، آیه 22
[2] المؤمنون، آیه 91
[3] تفسير القرآن العظيم، ابن كثير الدمشقي (774 ه‍ــ)، دار الكتب العلمية، ج 5، ص 427
[4] شفاء العلیل، ابن قيم الجوزية (751 ه‍ــ)، دار المعرفة، ص 213

http://bit.ly/2tN1C6X

✾•┈┈••✦❀✦••┈┈•✾
https://telegram.me/joinchat/BcNTjz0_MK4eDOerR1UwSA
(رد شبهات ملحدین)