💥دوباره نوبل ادبیات، دوباره رواج شایعات: نام نامزدهای نوبل ادبیات اعلام نمی‌شود!
✍️فاطمه لطفی | روزنامه‌نگار
متاسفانه در یکی دو روز گذشته باز هم شایعه حضور نام یک نویسنده ایرانی در میان نامزدهای جایزه نوبل ادبیات در یک رسانه فارسی منتشر شده، خیلی زود با کپی‌کاری بقیه رسانه‌ها، نام محمود دولت‌آبادی به عنوان نامزد ایرانی جایزه نوبل ادبیات در تقریبا تمام سایت‌ها آمده است.
اما ذکر یک نکته بسیار ضروری‌ست:
هر ساله در بازه زمانی ۶ تا ۱۰ اکتبر، برندگان رشته‌های گوناگون معرفی می‌شوند و نامشان به فهرستی درخشان می‌پیوندد که قدمتی بیش از یک قرن دارد. با این حال، در پسِ درخشش شهرت جهانی، پرده‌ای از راز و رمز وجود دارد که کل فرآیند نامزدی را به مدت ۵۰ سال در هاله‌ای از ابهام و محرمانگی قرار می‌دهد.
بر اساس اعلام وب‌سایت رسمی بنیاد نوبل، امکان درخواست مستقیم برای دریافت این جوایز وجود ندارد. در عوض، فرآیند نامزدی از طریق دعوت از گروهی منتخب شامل دانشگاهیان برجسته، برندگان پیشین نوبل، پژوهشگران ممتاز، نمایندگان مجلس و مقامات سازمان‌های بین‌المللی انجام می‌شود. تنها افراد دعوت‌شده مجاز به ارائه نام‌ها جهت بررسی هستند.
یکی از ویژگی‌های بارز فرآیند نوبل، محرمانگی شدید آن است. اساسنامه بنیاد نوبل حکم می‌کند که نام نامزدها، افراد پیشنهاددهنده و دلایل نامزدی به مدت ۵۰ سال محرمانه بماند. بدین ترتیب، اگر فردی در سال 2026 نامزد شود، نام او تا سال 2076 فاش نخواهد شد.
این رویه که از زمان نخستین دوره اهدای جوایز در سال ۱۹۰۱ اجرا می‌شود، با هدف تضمین سلامت، بی‌طرفی و استقلال فرآیند انتخاب اتخاذ شده است. بنیاد نوبل توضیح می‌دهد که افشای فوری هویت پیشنهاددهندگان می‌تواند زمینه را برای اعمال نفوذ سیاسی، لابی‌گری یا فشارهای عمومی فراهم آورد و انصاف و عدالت در جریان بررسی‌ها را به خطر بیندازد. لزوم محرمانگی ریشه در این تمایل دارد که جایزه نوبل از مداخلات بیرونی مصون بماند. اگر هویت نامزدکنندگان علنی می‌شد، دولت‌ها یا گروه‌های ذی‌نفع می‌توانستند برای حمایت از نامزدهای مورد نظر خود اعمال فشار کنند. بنیاد نوبل خاطرنشان می‌کند که محرمانگی به نامزدکنندگان آزادی عمل می‌دهد تا افراد شایسته را «بدون ترس یا ملاحظات جانبی» پیشنهاد دهند.
جنجال‌های گذشته بر اهمیت این اصل تاکید دارند. اهدای جایزه صلح نوبل در سال ۱۹۷۳ به هنری کیسینجر، وزیر امور خارجه وقت آمریکا، در بحبوحه جنگ ویتنام انتقادات جهانی را برانگیخت. ناظران معتقدند اگر نام نامزدکنندگان علنی بود، آن‌ها ممکن بود با واکنش‌های تند سیاسی یا فشارهای اجباری مواجه شوند.
اما طرفداران محرمانگی نام‌ها استدلال می‌کنند که محرمانگیِ این سیستم، اعتبار جایزه را افزایش می‌دهد. این رویه به نامزدکنندگان امکان می‌دهد مستقل عمل کنند، یکپارچگی و سلامت تصمیم‌گیری را حفظ می‌کند و حریم خصوصی نامزدکنندگان و نامزدها را پاس می‌دارد. علاوه بر این، از گمانه‌زنی‌های زودهنگام و هیاهوی رسانه‌ای که می‌توانست بر نتیجه نهایی تأثیر بگذارد، جلوگیری می‌کند.
با این حال، منتقدان دوره ۵۰ ساله محرمانگی را در عصری که خواستار شفافیت بیشتر است، بیش از حد می‌دانند. آن‌ها استدلال می‌کنند که وقتی از چهره‌های بحث‌برانگیز تقدیر می‌شود، عموم مردم حق دارند بدانند چه کسانی آن‌ها را پیشنهاد داده‌اند. با وجود این، بنیاد نوبل همچنان معتقد است که مزایای محرمانگی بسیار بیشتر از معایب آن است.
به هرحال استدلال مخالفان یا موافقان محرمانگی نام‌ها هر چه که باشد، در حال حاضر اصل بر محرمانگی نام نامزدهای نوبل ادبیات است، و امکان اینکه کسی یا رسانه‌ای خبر داشته باشد که چه کسی نامزد نوبل ادبیات شده، تقریبا صفر است و هر نوع خبری در این رابطه، صرفا گمانه‌زنی رسانه‌ای‌ست.
@NewJournalism روزنامه نگاری جدید
Post #49867
183
- 👍 1