سخنی درباره جلسات "حیات چیست؟"

مجموعه نشست‌های «حیات چیست» با هدف خواندن، پژوهیدن، و به اشتراک‌گذاری دانسته‌ها درباره چیستی موجودات زنده و حیات شکل گرفته است. این نشست‌ها یک «راه» پژوهشی را آغاز می‌کنند، برای کاویدن و اندیشیدن. عنوان نشست‌ها روشنگر نگاه میزبان ها است که دو ویژگی بنیادی از موجود زنده «کنش‌گری» و «شناخت» است که حتی در ساده‌ترین موجودات زنده به شکل فرایندهای زیستی جای گرفته‌اند. این بیشتر یک انگاره (تئوری) است. مانند هر انگاره دیگری، ممکن است نقطه‌ای برای فروپاشی وجود داشته باشد که تنها با مشاهده و پژوهش می‌توان آن را آشکار کرد.

مهم تر از درستی یا نادرستی این انگاره، مسیر اندیشه ای است که کوشش میکند زبان علمی دقیقی را پدید آورد که پژوهش درباره این انگاره را شدنی کند. پرسش درباره حیات در طول تاریخ همواره برای ما دیدگاه‌ها و ابزارهای اندیشه ای تازه‌ای به ارمغان آورده که جریان سازِ فهمِ نسبت ما با جهان پیرامون خودمان بوده است. این دستاوردهاست که فهم این ابزارهای اندیشه ای را بیش از اثبات درستی پیش فرضی که این ابزارها بر مبنای آن شکل گرفته مهم میسازد. (کافی است به دستاوردهای اندیشه‌ی سیبرنتیک نگاهی بیندازید تا ببینید این پرسش چگونه فناوری‌های امروزین، از نظریه کنترل تا شبکه‌های عصبی، را ممکن کرده است).

دهه‌هاست به این نتیجه رسیده‌ایم که زبانی که درباره حیات سخن می‌گوید، تقسیم‌بندی علم بر اساس دنیای مدرن را نمی‌پذیرد و این مرزها را کنار می‌زند. این نقطه‌ای است هیجان‌انگیز و دهشتناک. هیجان انگیز چون مرزهای پژوهشی مختلف را باید درنوردید و آزادتر اندیشید و دهشتناک زیرا که حرکت میان همه این دانسته ها کار دشواری است و از نگاه کسانی که در ابتدای این مسیر هستند ممکن است غیرممکن باشد. اما اگر سراسیمه بدنبال نتیجه گرفتن نباشیم و بدانیم که ارزش این مسیر، به هر اندازه که در آن بتوانیم گام برداریم، ایجاد ساختار اندیشه ای نوینی درون ماست، این مسیر را آسان تر آغاز میکنیم.

چشم‌انداز این نشست‌ها فراهم کردن بستری برای پایه‌ریزی این ساختار اندیشه‌ای نو در میان فارسی‌زبانان است. اما برای کسانی که این نشست‌ها را دنبال می‌کنند، پیشنهاد می‌کنم تنها به شنیدن آن بسنده نکنند. آنچه را می‌شنوید به چالش بکشید، درباره آن بیشتر بخوانید، و این راه را برای خودتان شخصی‌سازی کنید. نشست‌ها را می‌توان به مثابه چراغی دید که بر برخی خطوط دانش بشری نور می‌تاباند تا آنها را برجسته‌تر کند و شما را علاقه‌مند کند که این بخش‌ها را بیشتر بخوانید. این خطوط، گزیده‌ای از راه اندیشه میزبان هاست و بی‌گمان همه ماجرا را در بر نمی‌گیرد. از همین رو، لازم است که راه خودتان را بسازید.