☰

💎 نحو | بند موصولی، بند پیرو

ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ

ـ1⃣ـ

◄ او طوری خندید که اشک از چشمانش جاری شد.

□ بند اصلی در این جملهٔ ساده «او خندید» است. «طوری» قیدی است که فعل «خندید» را توصیف می‌کند و «که اشک از چشمانش جاری شد» بند موصولی «طوری» است. این بند موصولی به پایان بند اصلی پس‌گذاری شده و با بند پیرو متفاوت است. جملهٔ بالا در اصل این‌گونه بوده است:

◄ او طوری [که اشک از چشمانش جاری شد]، خندید.

ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ

ـ2⃣ـ

◄ پرسپولیس آن‌چنان دروازهٔ حریف را گشود که ورزشگاه از شدت هیجان تماشاگرانی که ایستاده بازی را دنبال می‌کردند، منفجر شد.

□ این جمله یک بند اصلی دارد: «پرسپولیس دروازهٔ حریف را گشود». سازهٔ «آن‌چنان» قیدی است برای فعل «گشودن» که یک بند موصولی پس‌گذاری‌شده گرفته است: «که ورزشگاه از شدت هیجان تماشاگرانی که ایستاده بازی را دنبال می‌کردند، منفجر شد». در درون این بند موصولی، یک بند موصولی دیگر برای «تماشاگران» آمده است: «که ایستاده بازی را دنبال می‌کردند». جملهٔ اصلی، پیش از پس‌گذاری بند موصولی وابسته به «آن‌چنان» این‌گونه بوده است:

◄ پرسپولیس آن‌چنان [که ورزشگاه از شدت هیجان تماشاگرانی [که ایستاده بازی را دنبال می‌کردند]، منفجر شد] دروازهٔ حریف را گشود.

ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ

ـ3⃣ـ

□ بنابراین، در جملهٔ بالا بند پیرو وجود ندارد. بند پیرو که به آن بند متممی یا بند درونه هم می‌گویند، وابستهٔ فعل است و یکی از ظرفیت‌های آن را برآورده می‌کند. بندی که مقولهٔ اسم را در هر نقشی توصیف کند، بند موصولی خوانده می‌شود. گاهی برای پردازش ساده‌تر ذهن، بند موصولی تحدیدی به انتهای جمله پس‌گذاری می‌شود و به بند پیرو شباهت صوری می‌یابد (مانند دو نمونهٔ بالا). جمله‌های زیر دارای بند پیروند:

◄ دوست‌مان به ما گفت [که امروز جلسهٔ دفاعش برگزار می‌شود].

◄ دوست‌مان ما را دعوت کرد [که امروز به جلسهٔ دفاعش برویم].

◄ ما می‌دانیم [که امروز جلسهٔ دفاع دوست‌مان برگزار می‌شود].

ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ

✔️Relative clause = بند موصولی

✔️Subordinate clause = بند پیرو/ فروپایه
🟰complement clause = بند متممی
🟰embedded clause = بند درونه

✔️Superordinate clause = بند فراپایه
🟰matrix clause = بند پایه
🟰main clause = بند اصلی

@MorphoSyntax