☰

💎 نحو | ساخت مستمر (۲)


⚪️ دربارۀ چگونگی به‌کار رفتن فعل «داشتن» در ساخت مستمر حدس‌هایی زده‌اند که احتمالاً هیچ‌کدام دقیق نیستند؛ گو این‌که ارتباط آن با گونۀ زبانی مازندرانی درست است. برای تبیین این موضوع، اجازه دهید از زبان انگلیسی آغاز کنیم. در شماری از زبان‌های هندواروپایی، فعل «بودن» کارکردهای واژگانی ــ نحوی گوناگونی دارد؛ از جمله انگلیسی از فعل «be» در چهار نقش و جایگاه متفاوت بهره می‌گیرد:

◄ الف. فعل وجودی
◄ ب. فعل ربطی/ اسنادی
◄ پ. فعل کمکی استمراری
◄ ت. فعل کمکی مجهول

⚪️ در مازندرانی صورتی از فعل «بودن» به شکل «dar» یافت می‌شود که ارتباطی با حرف اضافۀ «در» ندارد. فعل یادشده دو کارکرد اصلی در این گونۀ زبانی دارد: فعل واژگانی وجودی (مثال ۱) و فعل دستوری استمراری (مثال ۲):

► (1).
vačun inje dar-ene.
kids here be-3rd Pl
= The kids are here.

► (2).
vačun dar-ene e-ne.
kids be-3rd Pl come-3rd Pl
= The Kids are coming.

⚪️ چنان‌که ملاحظه می‌فرمایید، همان فعلی که در جملۀ «۱» بر «بودن» وجودی دلالت می‌کند، در جملۀ «۲» به شکل فعل دستوری درآمده و برای بیان نمود ناقص و در جریان بودن رخداد به‌کار رفته است.

⚪️ اما نکتۀ قابل توجه این‌که اگر از اهالی مازندران بپرسید که «dar-ene» در جملۀ «۲» به چه معناست، بسیاری از آنها به‌جای آن‌که این فعل را «بودن/ to be» بدانند، آن را به خطا «داشتن/ to have» تلقی می‌کنند.

⚪️ از کمتر از دو سدۀ پیش، مازندرانی‌های ساکن تهران و شمیران یا آنها که به پایتخت آمدوشد داشتند، وقتی گونۀ زبانی خود را به فارسی برمی‌گرداندند، جملۀ استمراری «۲» را که مانند بسیاری از زبان‌های هندواروپایی دارای فعل دستوری «بودن/ to be» است، به «داشتن/ to have» ترجمه می‌کردند.

⚪️ این الگوی نحوی رفته‌رفته در فارسیِ گونۀ تهرانی نیز رواج یافت و سپس در فارسی معیار تثبیت شد. بنابراین، فارسی امروز ساخت سودمند و کارامد مستمر را وامدار مازندرانی است.

ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ
📚 منبع: دوازده گفتار در نحو جمله (در دست تکمیل)
ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ

@MorphoSyntax