☰

💎 نحو | ساخت مستمر (۱)


🟢 ساخت نوپای مستمر در فارسی که نشانگر نمود دستوری ناقص است و رویدادهای مختلفی چون استمرار، تکرار و نزدیک بودن وقوع عمل را بیان می‌کند، با فعل «داشتن» ساخته می‌شود:

◄ (۱). داشت فیلم می‌دید.
◄ (۲). دارد ازدواج می‌کند.

🟢 در فارسی معیار این ساخت‌های نحوی منفی نمی‌شوند؛ اما نگارنده در طی چند سال، نمونه‌های گفتاری فراوانی از فارسی‌زبانان (دانشجویان، همکاران، گویندگان رادیو و تلویزیون و دیگران) گردآوری کرده که صورت منفی این ساختار را به‌کار برده‌اند و اگر مقاومت بیهوده در برابر آن صورت نگیرد، سریع‌تر به گونۀ رسمی زبان راه می‌یابد و این خلأ تصریفی پر خواهد شد، مانند:

◄ (۳). باز هم طبق معمول داری درس نمی‌خونی.
◄ (۴). تو جیب من رو داشتی خالی نمی‌کردی؟!

🟢 تا آنجا که نگارنده جست‌وجو کرده است، در هیچ‌یک از زبان‌های هندواروپایی از فعل «داشتن» برای بیان نمود ناقص (استمرار) استفاده نمی‌شود. وانگهی، زبان فارسی در دوره‌ای از تاریخ خود این فعل را برای بیان نمود کامل به‌کار گرفته است (مانند «have» در انگلیسی) که البته این پدیده در برخی دیگر از زبان‌های ایرانی هم مشاهده می‌شود (مانند سغدی و خوارزمی):

◄ (۵). قرب سی مجلس که دارو خورده داشت/ جمله در یک طشت بر هم کرده داشت (عطار)
◄ (۶). دیبای رخت راست خریدار که افسر/ کالای دل و جان همه بفروخته دارد (افسر کرمانی)

🟢 بنابراین، پرسش این است که چرا فارسی‌زبانان فعل «داشتن» را برای بیان نمود ناقص به‌کار کشیده‌اند و این امکان دستوری چگونه به فارسی راه یافته است.

ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ
📚 منبع: تحلیلی ناواژه‌گرا از ساخت نمود ناقص و تعامل آن با نمود کامل (۱۴۰۳)
ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ

@MorphoSyntax