☰

💎 نحو | ظرفیت دوگانهٔ محمول


● ببخشید خانم، آقای دکتر خودشون واکسن می‌زنند؟
○ بله، حتماً.
● پس چرا آنفلوانزا گرفتند؟!
○ آها، اون رو می‌گید . . . دکتر به این واکسن‌ها اعتقادی ندارند؛ برای بقیه می‌زنند.
ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ

❂ «واکسن زدن» محمول دوگانهٔ نامفعولی ــ متعدی است، کم‌وبیش همان‌که متقدمان دووجهی‌اش خوانده‌اند. فاعل ساختاری (= نهاد) این محمول‌ها می‌تواند کنش‌پذیر یا کنشگر باشد:

❂ نامفعولی:
◄ غذا پخت.
◄ آب ریخت.
◄ گلدان شکست.

❂ متعدی:
◄ آشپز غذا را پخت.
◄ بچه آب را ریخت.
◄ گربه گلدان را شکست.

❂ همین تناوب در محمول‌های مرکب «واکسن زدن» و «آمپول زدن» هم دیده می‌شود:

◄ دیروز اولین داوطلب‌مان واکسن زد.
(~ داوطلب ابتدا کمی تب کرد، اما خوشبختانه الآن حالش خوب است)

◄ دیروز نمایندهٔ سازمان جهانی بهداشت به اولین داوطلب‌مان واکسن زد.
(~ داوطلب فوت کرد، اما خوشبختانه حال نمایندهٔ سازمان خوب است)

✔️valency = ظرفیت
✔️patient = کنش‌پذیر
✔️agent = کنشگر
✔️unaccusative-transitive doublet =
دوگانهٔ نامفعولی ــ متعدی، دووجهی

@MorphoSyntax