☰

💎 نحو | نحو توانمند فارسی


☆فعل نامفعولی فعلی است که فاعل ساختاری/ نهاد آن در واقع موضوع درونی/ مفعول فعل است که به‌دلیل نبود گروه اسمی کنشگر در جایگاه موضوع بیرونی، ناگزیر شده تا در نقش فاعل درآید و فعل را به مطابقه وادارد.

◄زید مرد.
◄زید کشته شد.

☆در هر دو جملهٔ بالا، «زید» موضوع درونی/ مفعول فعل «مردن» و «کشته شدن» است و چنان‌که گفتیم، در نبود گروه اسمی کنشگر، «زید» خود را تا مقام فاعل ساختاری جمله برکشیده است. جناب مولانا همین مفهوم را در ابیات زیر بیان کرده است.

مـــات زید، زید اگــر فاعــل بود
لیک فاعل نیست، کو عاطل بود

او ز روی لـــفظ نحــوی فاعل‌ست
ورنه او مفعول و موتش قاتل‌ست

فاعلِ چه؟ کو چنان مقهور شد
فاعـلی‌ها جــمله از وی دور شد

☆اما نکتهٔ اصلی، توانمندی‌های کم‌مانند فارسی و نحو چابک و نیرومند آن است که می‌تواند یک مفهوم را هم در قالب گزاره‌های علمی بیان کند، هم با زبانی هنرمندانه به تصویر بکشد؛ زبانی قدرتمند و دل‌بر که انتقال تازه‌ترین یافته‌های علمی و پژوهشی، و بیان ژرف‌ترین مفاهیم فلسفی و ادبی، در کفش چون موم نرم است.


🔝پلنگ ایرانی، پارک ملی سالوک، اسفراین

@MorphoSyntax