محسن حمیدیان پور / Mohsen Hamidianpour

برگزاری کارگاه:
آشنایی با پایتون در سطح مقدماتی

https://danaplus.net/joinPublic/meeting1d5d38ff5e9640fca5d77eec1f616489

کارگاه آموزشی پدیده ابر النینو حاضر و اثرات آن بر بارش و دمای ایران

مدرس: علیرضا سعادت مقدسی

پنج شنبه و جمعه ۲۳ و ۲۴ مهر ماه
از ساعت ۱۹ تا ۲۱

https://danaplus.net/joinPublic/meeting95b5f52f11f34c5ea22af38dca4f96cf

لینک جلسه اول👇

https://danaplus.net/joinPublic/meeting2038005287b24a5780acfd92ecd9a873

لینک جلسه دوم 👇

https://danaplus.net/joinPublic/meetingd35f43348e134d9e95e5d83a941d0e7a

پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو کشور و دانشگاه مازندران برگزار می‌کند؛
✅ کارگاه: مدل ترابرد جوی لاگرانژی Flexpart با رویکرد پسرو
👤مدرس:
دکتر حامد عبداله‌نژاد, عضو هیات علمی دانشگاه مازندران
👤دبیر:
دکتر مجید آزادی, معاون پژوهشی‌وفناوری پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو کشور
🔰سرفصل مطالب:
۱. مقدمه: ترابرد جوی پسرو
۲. نصب Flexpart و نصب پیش نیازها، کامپایل و اجرا
۳.تعریف ورودی: COMMAND، RELEASES، OUTGRID، SPECIES
۴. مصورسازی خروجی‌ها: Panoply، Python، Webgrape
۵. محصولات SRS شامل: FOR- PSR- Network Coverage
📌پیش‌نیاز‌ها:
۱. داشتن آخرین نسخه لینوکس Ubuntu-22 به بعد
۲. آشنایی با دستورات مقدماتی لینوکس
۳. آشنایی مقدماتی با Python
🕗 زمان برگزاری: چهارشنبه ۲۹ مهرماه ۱۴۰۵ | ساعت ۰۸:٠٠ تا ۱۳:٠٠
🔸نحوه برگزاری: حضوری و مجازی
🔸هزینه: رایگان
🔸هزینه صدور گواهی در صورت درخواست: ۱۰۰ هزار تومان
📍محل برگزاری: پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو کشور، سالن دکتر قائمی
‼️خواهشمند است به‌منظور ثبت‌نام در ساعات اداری و در پیامرسان بله به شماره ۰۹۱۲۲۶۰۵۳۰۰ پیام داده و مشخصات شامل نام و نام خانوادگی، کد ملی، رشته تحصیلی و ایمیل خود را ارسال کنید

با یکدیگر بخوانیم:

بهبود آسایش حرارتی در شهرهای گرم و خشک با طراحی اقلیم‌محور؛ مطالعه موردی زاهدان

در پژوهشی تازه، هاشم‌زائی، ابراهیم‌زاده و حمیدیان‌پور به بررسی این پرسش پرداخته‌اند که چگونه می‌توان در شهری گرم و خشک مانند زاهدان، شرایط حرارتی فضاهای عمومی را بهبود بخشید، بدون آنکه مصرف آب برای توسعه فضای سبز به‌شدت افزایش یابد.

پژوهش «ارزیابی خرداقلیم شهری و راهبردهای بهبود آسایش حرارتی در اقلیم گرم و خشک» با تمرکز بر محدوده چهارراه رسولی زاهدان، به بررسی نقش ویژگی‌های کالبدی، پوشش گیاهی و راهبردهای طراحی شهری در تعدیل تنش حرارتی و ارتقای زیست‌پذیری فضای عمومی می‌پردازد.

روش پژوهش

این مطالعه با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و روش ترکیبی کمی و کیفی انجام شده است. داده‌های میدانی دما، رطوبت نسبی، سرعت و جهت باد و دمای تابشی در ۱۲ نقطه ثابت و در ارتفاع ۱٫۱ متری از سطح زمین اندازه‌گیری شد. همچنین، ۷۰ پرسش‌نامه برای ارزیابی ادراک حرارتی کاربران گردآوری شد. سپس شرایط خرداقلیمی با استفاده از نرم‌افزار ENVI-met نسخه ۵٫۶ شبیه‌سازی و سناریوهای مداخله طراحی بررسی شدند. تحلیل SWOT نیز برای شناسایی ظرفیت‌ها و محدودیت‌های فضایی محدوده به کار رفت.

یافته‌های اصلی

نتایج نشان داد که تابش مستقیم خورشید، کمبود سایه، پوشش گیاهی محدود و گستردگی سطوح سخت، از عوامل اصلی تشدید تنش حرارتی در محدوده مورد مطالعه‌اند. در ساعات اوج تابش، شرایط حرارتی نامطلوب، کاربران را به جست‌وجوی سایه یا عبور از فضاهای سرپوشیده سوق می‌داد.

شبیه‌سازی سناریوی پیشنهادی نشان داد که ترکیب درختان مقاوم به خشکی با تاج پوشش مناسب، افزایش سایه‌اندازی، استفاده از مصالح بازتابنده و اصلاح سازمان فضایی می‌تواند دمای سطح را در برخی نقاط تا حدود ۶ درجه سلسیوس کاهش دهد. همچنین، کاهش ۲ تا ۳ درجه سلسیوس در شاخص دمای معادل فیزیولوژیکی (PET) گزارش شد؛ شاخصی که برای ارزیابی فشار حرارتی وارد بر بدن انسان به کار می‌رود.

نتیجه‌گیری و دلالت‌های کاربردی

یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که مشکلات حرارتی فضاهای عمومی زاهدان صرفاً ناشی از اقلیم گرم و خشک نیست، بلکه نحوه طراحی و سازمان‌دهی فضای شهری نیز در تشدید یا تعدیل آن نقش دارد. بنابراین، راهبرد مؤثر باید فراتر از افزایش سطح فضای سبز باشد و مجموعه‌ای از اقدامات، شامل کاشت هدفمند گونه‌های مقاوم به خشکی، ایجاد سایه، انتخاب مصالح مناسب و بهبود سازمان فضایی و مسیرهای پیاده را در بر گیرد.

از دیدگاه برنامه‌ریزی شهری، این رویکرد می‌تواند به بهبود آسایش حرارتی، افزایش حضورپذیری فضاهای عمومی و ارتقای کیفیت زندگی در شهرهای خشک کمک کند؛ مشروط بر آنکه انتخاب گونه‌های گیاهی و الگوی کاشت با محدودیت منابع آب و شرایط بوم‌شناختی منطقه سازگار باشد.

منبع:
هاشم‌زائی، پروین.، ابراهیم‌زاده، عیسی.، و حمیدیان‌پور، محسن. (۱۴۰۵). ارزیابی خرداقلیم شهری و راهبردهای بهبود آسایش حرارتی در اقلیم گرم و خشک (مطالعه موردی: شهر زاهدان). جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، ۱۵۳–۱۸۲. https://doi.org/10.22108/gep.2026.148358.1774



مقاله از سایت زیر قابل دانلود می‌باشد:
(https://gep.ui.ac.ir/article_30829.html).


👀 Follow us on social media:
Telegram: https://t.me/mohsen_hamidianpour
Instagram: @mohsen_hamidianpour

🌍 دورهٔ آنلاین رایگان «اقدام اقلیمی» — با گواهینامه از دانشگاه لیدز

اگه نگران بحران اقلیمی هستی و میخوای واقعاً کاری بکنی، این فرصت رو از دست نده!

🎓 سازنده: دانشگاه لیدز (University of Leeds)
💻 پلتفرم: FutureLearn
⏱️ مدت: فقط ۴ هفته — حدود ۴ ساعت مطالعه
💰 هزینه: کاملاً رایگان
🏠 حالت: آنلاین، از خونه خودت
📜 مزیت: گواهینامهٔ PDF رسمی + ارتقای رایگان دوره

توی این دوره یاد می‌گیری:
- چرا اقدام اقلیمی ضروریه
- راهکارهای عملی برای کاهش انتشار گازها
- چطور انرژی، حمل ونقل و کسب و کارها میتونن تغییر کنن
- چطور یک «برنامهٔ اقدام اقلیمی» شخصی برای آینده‌ای پایدار بسازی

مناسب برای: دانشجوها، فعالان اقلیمی، علاقه مندان به محیط زیست و هر کسی که به عدالت اجتماعی و پایداری اهمیت میده.

شرط گرفتن گواهینامه: تکمیل حداقل ۹۰٪ مراحل دوره

ثبت نام در پیوند زیر:
https://scholarshipscorner.website/free-online-climate-action-course/

👀 Follow us on social media:
Telegram: https://t.me/mohsen_hamidianpour
Instagram: @mohsen_hamidianpour

اقیانوس آرام: ناهنجاری‌های بی‌سابقه دمای سطح دریا در منطقه نینو ۳.۴

⚠️ ناهنجاری دمای سطح دریا (SST) در منطقه کلیدی نینو ۳.۴ (Niño 3.4) به حدود ۳.۲ تا ۳.۳ درجه سلسیوس بالاتر از میانگین دوره ۱۹۹۱–۲۰۲۰ رسیده است و دمای آب در برخی مناطق سطحی به حدود ۳۰ درجه سلسیوس نزدیک شده است.
📈 مقادیر ثبت‌شده در سال ۲۰۲۶ نشان‌دهنده یکی از شدیدترین رویدادهای گرمایش اقیانوسی در تاریخ مشاهدات مدرن است. دانشمندان NOAA هشدار داده‌اند که ال‌نینوی کنونی همچنان در حال تقویت است و می‌تواند خطر وقوع ناهنجاری‌های عمده اقلیمی در مناطق مختلف جهان را به‌طور قابل‌توجهی افزایش دهد.

📎 منبع: مرکز پیش‌بینی اقلیم NOAA (NOAA Climate Prediction Center)


👀 Follow us on social media:
Telegram: https://t.me/mohsen_hamidianpour
Instagram: @mohsen_hamidianpour

ال‌نینو: پنج گزاره‌ برای دولتمردان

✍ ایمان بابائیان، پژوهشکده اقلیم‌شناسی، مشهد

1-طی پنج دهه گذشته، اقلیم حدود یک‌چهارم از شهرهای کشور حداقل به یک طبقه اقلیمی خشک‌تر تنزل پیدا کرده است؛ کرمانشاه، سنندج، خرم‌آباد، گرگان، بجنورد و بیرجند، برخی از این شهرها هستند. در صورت ادامه وضع موجود انتشار گازهای گلخانه‌ای، این مقدار به نیمی از شهرهای کشور در میانه قرن حاضر و تمام شهرها در انتهای قرن حاضر تسری پیدا می‌کند؛ به عبارت دیگر در انتهای قرن حاضر، اقلیم تمامی شهرهای کشور حداقل به یک طبقه اقلیمی خشک‌تر تنزل می‌کند و این شرایط تا دو قرن آینده نیز ماندگار خواهد بود. حتی عمل همه کشورها به تعهدات توافق‌نامه اقلیمی پاریس درخصوص کاهش گازهای گلخانه‌ای، تنها موجب تأخیر یک دهه‌ای در خشکیدگی اقلیم کشور خواهد شد.

2-از دهه 50 خورشیدی تا دهه اخیر تعداد، مدت و شدت امواج گرمایی در سطح کشور به ترتیب سه‌ونیم برابر، یک روز و نیم‌ درجه افزوده شده است. اما فاجعه اصلی در پیش‌بینی‌های آینده نهفته است: جایی که تحت سناریوی مشابه وضع موجود انتشار گازهای گلخانه‌ای، میانگین مدت امواج گرمایی از کمتر از یک هفته در اقلیم کنونی به حدود یک ماه در میانه و یک فصل در انتهای قرن حاضر و فراتر از یک فصل در دو قرن آینده خواهد رسید. این وضعیت به معنی غیرقابل سکونت شدن بخش زیادی از مناطق مسکونی و فروپاشی ظرفیت‌های اقلیمی کشور در بخش‌های حیاتی مانند کشاورزی، محیط زیست و منابع آب خواهد شد.

3-اما فاجعه واقعی زمانی رخ می‌دهد که سامانه اقلیم از «آستانه‌های بی‌بازگشت» عبور کند؛ یعنی نقاط عطفی که عبور از آنها موجب فروپاشی یا شکست در سامانه اقلیم در مقیاس جهانی یا منطقه‌ای می‌شود. نمونه مقیاس جهانی آن، پیش‌بینی فروپاشی جریان‌های اقیانوسی اطلس شمالی (AMOC) به عنوان موتور اصلی جو در تولید جریان‌های آب و هوایی بزرگ‌مقیاس باران‌زا، از جمله برای حوضه مدیترانه، غرب آسیا و ایران است. سامانه اقلیم در خاورمیانه و ایران در حال نزدیک‌شدن به این نقاط شکست هستند؛ از آن جمله: نخست، جابه‌جایی شمال‌سوی آرام سیستم‌های کم‌فشار مدیترانه‌ای که کاهش بارش در شرق حوزه مدیترانه و ایران را در پی دارد؛ دوم، گسترش شمال‌سوی پرفشار جنب‌ حاره‌ که مانعی برای ورود بهنگام سامانه‌های کم‌فشار در فصل پاییز و تأخیر در آغاز بارش‌های پاییزه کشور خواهد بود؛ سوم، تضعیف پرفشارهای مهاجر دریای سیاه و خزر در فصول سرد سال ناشی از گرمایش جهانی که پیامد آن ازبین‌رفتن یکی از منابع اصلی بارش‌های خزری و فروپاشی تدریجی جنگل‌های هیرکانی است؛ و چهارم، تضعیف کم‌فشارهای تلفیقی سودانی-مدیترانه‌ای که یکی از مهم‌ترین عوامل بارش‌های فراگیر در کشور است.

4-عصر تغییر اقلیم در ایران، با آینده‌ای خشک‌تر ولی با بارش‌های سنگین‌تر و ناپدیدشدن تدریجی برف در اغلب مناطق مشخص می‌شود. از طرفی افزایش دمای سطح آب شمال اقیانوس هند و دیگر پهنه‌های آبی در جنوب کشور، افزایش توفان‌های حاره‌ای در کشورهای حاشیه اقیانوس هند- از جمله مناطق ساحلی و فراساحلی در جنوب شرق و شرق کشور -را به دنبال دارد، هرچند چنین افزایشی مانع خشک‌سالی در این مناطق نیست. در چنین شرایطی، «آبخیزداری» به‌عنوان مؤثرین جایگزین برای مهار بارش‌های سنگین و نفوذ تدریجی آنها برای تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی و جلوگیری از فرونشست زمین است. در اقلیم آینده «آبخیزداری» نه یک اقدام محلی، بلکه یک راهبرد ملی برای تبدیل یک تهدید اقلیمی (بارش‌های سیل‌آسا) به یک فرصت (تغذیه سفره‌های زیرزمینی) است.

5-ال‌نینو یک رخداد اقلیمی گذرا در مقیاس فصل است، اما تغییر اقلیم بحرانی ماندگار در مقیاس قرن. عملکرد دولتمردان در چند ماه گذشته، نشان‌ از تفکر کوتاه‌مدت آنان دارد. اگر امروز، تغییر اقلیم به عنوان یک اولویت ملی و ستون اصلی برنامه‌ریزی بلندمدت برای سازگاری با آن در نظر گرفته نشود، فردا تمدن ایران را نشانه خواهد رفت.

لینک یادداشت:
https://www.sharghdaily.com/fa/tiny/news-1132072

مطالب مرتبط به این موضوع:
https://t.me/mohsen_hamidianpour/628
https://t.me/mohsen_hamidianpour/376


👀 Follow us on social media:
Telegram: https://t.me/mohsen_hamidianpour
Instagram: @mohsen_hamidianpour

سلسله نشست‌های تخصصی شهر و آب
📌 نشست چهارم:
▫️ *زیست پذیری شهر و بحران کم آبی*
آب چگونه زیست پذیری شهرها را تغییر می دهد؟
با حضور و سخنراني:
🔹 *دکتر محمد فاضلی*
جامعه شناس و استاد دانشگاه
🔹*دکتر محمدسعید ایزدی*
عضو هیات علمی دانشگاه
🔹*دکتر محمدحسین بوچانی*
برنامه ریز و مدیر شهری، رئیس اسبق مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهری تهران
دوشنبه 6 مهر 1405
ساعت 16 تا 18
🔹لینک ثبت نام
https://digiform.ir/w9f0c92a39
🔹لینک ورود به جلسه
https://skyroom.online/ch/shahrdad1405/waterthinktank

“Our diverse group of authors has addressed more than 6,300 comments on the First-Order Draft. The Second-Order Draft is now ready for the next round of scrutiny…” Mazhar Hayat, TFI Co-Chair.

Read more here 🔗 https://lnkd.in/eqRH3vMX
هیئت بین‌دولتی تغییر اقلیم (IPCC) از نمایندگان دولت‌ها و متخصصان دعوت می‌کند تا پیش‌نویس دوم گزارش روش‌شناسی ۲۰۲۷ در مورد عوامل اقلیمی کوتاه‌مدت (Short-Lived Climate Forcers) را بررسی کنند.

متخصصان علاقه‌مند می‌توانند تا ساعت ۲۳:۵۹ به وقت CEST روز ۱۸ اکتبر ۲۰۲۶ برای ایفای نقش به‌عنوان بررسی‌کنندگان متخصص پیش‌نویس مرتبه دوم (SOD) ثبت‌نام کنند 👉 https://bit.ly/RVSLCF

بررسی دولت‌ها و متخصصان از ۳۱ اوت تا ۲۵ اکتبر ۲۰۲۶ انجام خواهد شد.

«گروه متنوع نویسندگان ما به بیش از ۶,۳۰۰ نظر درباره پیش‌نویس مرتبه اول پاسخ داده‌اند. پیش‌نویس مرتبه دوم اکنون برای دور بعدی بررسی دقیق آماده است…» مظهر حیات، هم‌رئیس TFI.

برای اطلاعات بیشتر اینجا بخوانید 🔗 https://lnkd.in/eqRH3vMX




👀 Follow us on social media:
Telegram: https://t.me/mohsen_hamidianpour
Instagram: @mohsen_hamidianpour

با سلام و احترام
به اطلاع می‌رساند سامانه‌ای جامع جهت دسترسی و دریافت داده‌های مدلهای GCM راه‌اندازی شده است. این وب‌سایت امکان استخراج داده‌ها را برای ۳۴ مدل و دو سناریوی ssp2-4.5 و ssp5-8.5 به همراه چند روش تصحیح اریبی فراهم می‌سازد.
کاربران گرامی می‌توانند با انتخاب ایستگاه مورد نظر روی نقشه، مشخص‌کردن مدل، روش تصحیح اریبی و دوره اقلیمی، داده‌های مربوط به افق‌های آینده را به سادگی دریافت نمایند.

آدرس سایت:
https://urbanclimaters.ir/

پیام من:
🌿 سپاس از کسی که دریچه‌ای به آینده گشود
در روزگاری که داده، سرمایهٔ اصلی دانش است، بودنِ کسانی که این سرمایه را در اختیار دیگران می‌گذارند، غنیمتی است. سامانه‌ای که برای دسترسی به داده‌های مدل‌های GCM راه‌اندازی شده، تنها یک وب‌سایت نیست؛ پلی است میان پژوهشگر امروز و اقلیم فردا.



👀 Follow us on social media:
Telegram: https://t.me/mohsen_hamidianpour
Instagram: @mohsen_hamidianpour

خورشیدی‌ها رکورد زدند؛ ☀️
تجدیدپذیرهای ایران ۶ هزار مگاواتی شدند 🇮🇷

📌 ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر و پاک کشور با تداوم بهره‌برداری از طرح‌های جدید از مرز ۶ هزار مگاوات عبور کرد؛ در این میان نیروگاه‌های خورشیدی با ظرفیتی در حدود ۵۵۰۰ مگاوات، همچنان بیشترین سهم را در سبد انرژی‌های تجدیدپذیر ایران به خود اختصاص داده‌اند.

🔻 بررسی ها نشان می‌دهد شتاب احداث واحدهای خورشیدی طی دو سال اخیر به شکل محسوسی افزایش یافته است؛ به‌طوری‌که ظرفیت نیروگاه‌های خورشیدی که حدود دو سال قبل در محدوده ۷۰۰ مگاوات قرار داشت، به حدود ۵.۵ هزار مگاوات رسیده و به بیش از هفت برابر آن مقطع افزایش یافته است.

🔷 بر اساس آخرین جدول آماری نیروگاه‌های تجدیدپذیر و پاک، ظرفیت این نیروگاه‌ها ۶۰۱۴ مگاوات رسیده است که از این میزان، ۵۴۹۱ مگاوات به نیروگاه‌های خورشیدی اختصاص دارد. همچنین ظرفیت نیروگاه‌های بادی ۳۷۱.۶ مگاوات، برق‌آبی کوچک ۱۰۲.۹ مگاوات، توربین‌های انبساطی ۲۵.۶ مگاوات و نیروگاه‌های زیست‌توده ۲۲.۱۳ مگاوات ثبت شده است. بنابراین بیش از ۹۰ % ظرفیت تجدیدپذیر و پاک کشور در اختیار نیروگاه‌های خورشیدی قرار گرفته است

منبع: کانال مستر اقتصاد

با هم بخوانیم:

شرق مدیترانه تا پایان قرن؛ گرمایش تا ۷ درجه سلسیوس در یکی از کانون‌های تغییر اقلیم جهان

پژوهشی جدید که در سال ۲۰۲۶ در International Journal of Climatology منتشر شده، نشان می‌دهد شرق مدیترانه یکی از «نقاط داغ #تغییر_اقلیم» جهان است و تا پایان قرن بیست‌ویکم افزایش دمایی به‌مراتب بیشتر از میانگین جهانی را تجربه خواهد کرد. پژوهشگران با ریزگردانی خروجی مدل‌های اقلیمی CMIP6، تصویری دقیق‌تر از آینده دما در شهرها، سواحل، دشت‌ها و مناطق کوهستانی این منطقه ارائه کرده‌اند.

روش پژوهش

در این پژوهش از #ریزگردانی آماری (Statistical #Downscaling) استفاده شده است. پژوهشگران یک الگوریتم آماری را با تکیه بر داده‌های مشاهده‌ای دما و خروجی مدل‌های جهانی #CMIP6 توسعه و اعتبارسنجی کردند تا خطاهای مدل‌های جهانی اصلاح شود و دما با تفکیک مکانی بسیار بالاتر برآورد شود. این روش رابطه آماری میان دماهای شبیه‌سازی‌شده و داده‌های واقعی را برقرار می‌کند و سپس همان رابطه را برای پیش‌بینی دماهای آینده در دوره ۲۰۸۰ تا ۲۱۰۰ به کار می‌گیرد. نتایج این روش نسبت به خروجی خام مدل‌های CMIP6 دقت بیشتری در نمایش تفاوت‌های اقلیمی مناطق شهری، روستایی و کوهستانی دارد.

مهم‌ترین یافته‌ها

نتایج نشان می‌دهد در سناریوی انتشار متوسط (SSP2-4.5)، دمای کمینه تا حدود ۵ درجه سلسیوس و دمای بیشینه تا حدود ۴ درجه سلسیوس افزایش می‌یابد. اما در سناریوی انتشار بسیار بالا (SSP5-8.5)، افزایش دمای کمینه می‌تواند به ۷ درجه سلسیوس و دمای بیشینه به حدود ۵ درجه سلسیوس برسد.

یکی از مهم‌ترین یافته‌های پژوهش این است که شب‌ها سریع‌تر از روزها گرم می‌شوند. به بیان دیگر، دمای حداقل شبانه بیش از دمای حداکثر روزانه افزایش خواهد یافت. این روند باعث افزایش شب‌های گرم، کاهش فرصت خنک شدن بدن انسان و محیط، تشدید تنش گرمایی، افزایش مصرف انرژی برای سرمایش و بالا رفتن خطرات سلامت در شهرها می‌شود. همچنین پژوهش نشان می‌دهد گرمایش در فصل سرد سال از فصل گرم شدیدتر است؛ الگویی که با نتایج پژوهش‌های پیشین در عرض‌های میانی نیمکره شمالی نیز همخوانی دارد.

پیامدهای اقلیمی

افزایش موج‌های گرما، تشدید خشکسالی، فشار بیشتر بر منابع آب، کاهش بهره‌وری کشاورزی و افزایش مخاطرات مرتبط با گرمای شدید از مهم‌ترین پیامدهای پیش‌بینی‌شده برای شرق مدیترانه است. این نتایج بر ضرورت برنامه‌ریزی برای سازگاری با تغییر اقلیم و افزایش تاب‌آوری جوامع و زیرساخت‌های منطقه تأکید می‌کند.

منبع
Gelman, A., Shendrik, L., Morin, E., Garfinkel, C. I., & Rostkier-Edelstein, D. (2026). Downscaling of Temperatures Over the Eastern Mediterranean for the 21st Century. International Journal of Climatology, e70519. https://doi.org/10.1002/joc.70519


👀 Follow us on social media:
Telegram: https://t.me/mohsen_hamidianpour
Instagram: @mohsen_hamidianpour

پنج پیش‌بینی بزرگ اقلیم که نیم قرن بعد درست از آب درآمدند.

بیش از پنجاه سال است که مخالفان علم اقلیم می‌گویند «مدل‌های اقلیمی قابل اعتماد نیستند». اما تاریخ علم داستان دیگری روایت می‌کند: بسیاری از پیش‌بینی‌هایی که دانشمندان در دهه ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ با نخستین مدل‌های رایانه‌ای انجام دادند، امروز با مشاهدات واقعی تأیید شده‌اند. این مقاله به کارهای سیوکیورو مانابه، برنده نوبل فیزیک ۲۰۲۱، می‌پردازد؛ دانشمندی که مدل‌هایش آینده اقلیم زمین را دهه‌ها زودتر ترسیم کرد.

۱. زمین با افزایش دی‌اکسید کربن گرم می‌شود؛ پیش‌بینی سال ۱۹۶۷

مانابه در سال ۱۹۶۷ نشان داد که اگر غلظت دی‌اکسید کربن جو دو برابر شود، میانگین دمای زمین حدود ۳ درجه سانتی‌گراد افزایش می‌یابد. امروز، با افزایش حدود ۵۰ درصدی CO₂ نسبت به عصر پیشاصنعتی، میانگین دمای جهان حدود ۱٫۲ درجه سانتی‌گراد گرم‌تر شده است؛ رقمی که با پیش‌بینی او سازگاری چشمگیری دارد.

۲. استراتوسفر سرد می‌شود، در حالی که سطح زمین گرم‌تر می‌شود

یکی از پیش‌بینی‌های شگفت‌انگیز مدل‌های اولیه این بود که لایه استراتوسفر (حدود ۱۲ تا ۵۰ کیلومتر ارتفاع) با افزایش گازهای گلخانه‌ای سردتر خواهد شد. سال‌ها بعد، اندازه‌گیری‌های ماهواره‌ای این سرد شدن را تأیید کردند؛ یکی از مهم‌ترین «امضاهای» تغییر اقلیم انسانی.

۳. شمالگان سریع‌تر از بقیه زمین گرم می‌شود

مدل‌های دهه ۱۹۷۰ پیش‌بینی کردند که قطب شمال بسیار سریع‌تر از میانگین جهانی گرم خواهد شد؛ پدیده‌ای که امروز آن را «تقویت قطبی» می‌نامیم. اکنون شمالگان حدود سه تا چهار برابر سریع‌تر از میانگین جهان گرم می‌شود و یخ دریای قطب شمال به‌طور چشمگیری کاهش یافته است.

برای اطلاعات بیشتر در این خصوص پست‌های زیر را مطالعه کنید:
https://t.me/mohsen_hamidianpour/122
https://t.me/mohsen_hamidianpour/125
https://t.me/mohsen_hamidianpour/126

۴. خشکی‌ها بیشتر از اقیانوس‌ها گرم می‌شوند

مدل‌های اقلیمی نشان دادند که قاره‌ها حدود ۱٫۵ برابر سریع‌تر از اقیانوس‌ها گرم می‌شوند. دلیل آن ظرفیت گرمایی بالای آب و تبخیر بیشتر در اقیانوس‌هاست. به همین دلیل موج‌های گرمای شدید در مناطق خشکی، از اروپا تا خاورمیانه، سریع‌تر و شدیدتر افزایش یافته‌اند.

۵. اقیانوس جنوبی دیرتر گرم می‌شود

آخرین پیش‌بینی مهم مربوط به اقیانوس جنوبی پیرامون جنوبگان بود. مدل‌ها نشان دادند که این منطقه به دلیل بالا آمدن آب‌های عمیق و سرد، نسبت به سایر اقیانوس‌ها کندتر گرم می‌شود. داده‌های چند دهه اخیر نیز همین الگو را تأیید کرده‌اند.


پیام اصلی مقاله این است که مدل‌های اقلیمی کامل نیستند و هنوز در پیش‌بینی جزئیات منطقه‌ای محدودیت دارند، اما آزمون زمان نشان داده است که در پیش‌بینی روندهای بزرگ اقلیم عملکرد بسیار موفقی داشته‌اند. همین سابقه، اعتماد دانشمندان را به پیش‌بینی‌های آینده درباره گرمایش جهانی، موج‌های گرما، ذوب یخ‌ها و افزایش رخدادهای حدی تقویت می‌کند.

منبع: مقاله The Conversation، نوشته Nadir Jeevanjee (پژوهشگر NOAA)، با عنوان:
5 forecasts early climate models got right – the evidence is all around you

👀 Follow us on social media:
Telegram: https://t.me/mohsen_hamidianpour
Instagram: @mohsen_hamidianpour

فرانسه؛ ثبت رکورد تاریخی گرما در پاریس

فرانسه، منطقه ایل-دو-فرانس، پاریس

برای نخستین بار در تاریخ ثبت داده‌های هواشناسی، پاریس به یک رکورد تاریخی در تداوم روزهای گرم دست یافته است.

تا این لحظه در سال ۲۰۲۶، پایتخت فرانسه به طور رسمی ۱۰۰ روز را با دمای بیش از ۲۵ درجه سانتی‌گراد ثبت کرده است.

این رکورد از زمان آغاز ثبت رسمی داده‌های هواشناسی، یعنی ۱۵۴ سال پیش (از سال ۱۸۷۲)، تاکنون هرگز رخ نداده بود.

رکوردهای فصلی سال‌های گذشته نیز به میزان قابل توجهی پایین‌تر از آمار امسال بوده‌اند. اقلیم‌شناسان این گرمای طولانی‌مدت را نتیجه تداوم موج‌های گرما و تغییرات گسترده اقلیمی در سراسر اروپای غربی می‌دانند.

📎 منبع: سازمان هواشناسی فرانسه (Météo-France).


👀 Follow us on social media:
Telegram: https://t.me/mohsen_hamidianpour
Instagram: @mohsen_hamidianpour

افزایش بلایای یخچالی در پی تغییر اقلیم؛ هشدار کارشناسان

۲ سپتامبر ۲۰۲۶ | خبرگزاری Ratopati

حادثه زمین‌شناختی اخیر در مرز چین و نپال بار دیگر توجه‌ها را به یخچال‌های طبیعی جلب کرده است. یخچال‌ها معمولاً «قربانیان» گرمایش جهانی شناخته می‌شوند، اما با کوچک شدن یخچال‌ها، ذوب شدن خاک‌های منجمد دائمی (پرمافراست) و گسترش دریاچه‌های یخچالی، خطر وقوع بهمن‌های یخ و سنگ، طغیان دریاچه‌های یخچالی، رانش زمین و جریان‌های واریزه نیز افزایش می‌یابد.

شبکه CGTN با دو پژوهشگر آکادمی علوم هواشناسی چین درباره ارتباط تغییر اقلیم، بلایای یخچالی، پایش و سامانه‌های هشدار زودهنگام گفت‌وگو کرده است.

آیا یخچال‌ها به منبع خطر تبدیل شده‌اند؟

چانگ تونگ‌ژی، پژوهشگر مؤسسه تغییرات جهانی و هواشناسی قطبی، می‌گوید بلایای یخچالی همیشه وجود داشته‌اند، اما در گذشته و در شرایط اقلیمی پایدار، وقوع آن‌ها بسیار نادر بود. به گفته او، در دهه‌های اخیر و به‌ویژه طی ۱۰ تا ۲۰ سال گذشته، تعداد بهمن‌های یخ و سنگ و دیگر بلایای مرتبط با یخچال‌ها افزایش یافته و شدت آن‌ها نیز بیشتر شده است.

او تأکید می‌کند که افزون بر گرمایش جهانی، توسعه فناوری‌های سنجش‌ازدور ماهواره‌ای نیز باعث شده بسیاری از حوادث مناطق دورافتاده که پیش‌تر ثبت نمی‌شدند، اکنون شناسایی شوند.

تغییر اقلیم چگونه یخچال‌ها را ناپایدار می‌کند؟

‌ما لیژوان، پژوهشگر مرکز ملی اقلیم چین، توضیح می‌دهد که از دهه ۱۹۹۰ روند ذوب یخچال‌ها و پرمافراست در فلات تبت و مناطق مرتفع آسیا شتاب گرفته است. پیامدهای این روند عبارت‌اند از:

* کاهش پایداری یخچال‌ها.
* افزایش تعداد و وسعت دریاچه‌های یخچالی.
* افزایش فراوانی بهمن‌های یخ و برف، سیلاب‌های ناشی از شکست دریاچه‌های یخچالی، جریان‌های واریزه و سیلاب‌های حاصل از ذوب برف.

بر اساس پژوهش‌ها، فروپاشی یخچال‌ها دست‌کم از دهه ۱۹۵۰ روند افزایشی داشته و از دهه ۱۹۷۰ نیز تعداد دریاچه‌های ناشی از ذوب پرمافراست و فرونشست زمین افزایش یافته است.

کاهش چشمگیر مساحت یخچال‌های فلات تبت

چین تاکنون سه فهرست ملی یخچال‌ها را تهیه کرده است. نتایج نشان می‌دهد که طی حدود ۶۰ سال گذشته، مساحت یخچال‌های فلات چینگهای–تبت از حدود ۵۱ هزار کیلومتر مربع به ۴۴ هزار کیلومتر مربع و سپس به حدود ۳۹ هزار کیلومتر مربع کاهش یافته است.

آیا حادثه مرز چین و نپال ناشی از تغییر اقلیم بود؟

ما لیژوان می‌گوید بر اساس پژوهش‌های نخستین، حادثه دوم سپتامبر با بهمن یخ و سنگ آغاز شده است. این منطقه در بخش یخچال‌های دریایی دامنه جنوبی هیمالیا قرار دارد؛ جایی که گرمایش بلندمدت باعث افزایش دمای یخ، سرعت بیشتر حرکت یخچال‌ها و کاهش پایداری ساختار داخلی آن‌ها شده است.

او تأکید می‌کند که تغییر اقلیم یک عامل خطر بلندمدت و مهم برای ناپایداری یخچال‌هاست، اما علت مستقیم این حادثه، تغییرات زمین‌شناختی ناشی از بی‌ثباتی یخچال بوده است و نسبت دادن این رویداد به تغییر اقلیم به‌طور مستقیم نیازمند بررسی‌های بیشتر است.

بزرگ‌ترین ضعف سامانه‌های هشدار زودهنگام

کارشناسان معتقدند مهم‌ترین ضعف سامانه‌های فعلی، کمبود پایش میدانی در مناطق مرتفع و دورافتاده است. آن‌ها پیشنهاد می‌کنند یک سامانه پایش سه‌بعدی «هوا–فضا–زمین» ایجاد شود تا شناسایی سریع خطر، ارزیابی دقیق و صدور هشدارهای زودهنگام برای بلایای یخچالی امکان‌پذیر شود.

در پایان، ما لیژوان یادآور می‌شود که ابتکار سازمان ملل با عنوان «هشدار زودهنگام برای همه» چهار رکن اصلی دارد: شناخت خطر، پایش و پیش‌بینی، اطلاع‌رسانی هشدارها، و آمادگی و واکنش. به گفته او، در حوزه خطرات یخچالی، هر چهار بخش هنوز نیازمند توسعه جدی هستند.


👀 Follow us on social media:
Telegram: https://t.me/mohsen_hamidianpour
Instagram: @mohsen_hamidianpour

اقیانوس جهانی؛ دمای سطح آب دریاها به رکوردی بی‌سابقه رسید

در 100 روز گذشته، دمای سطح آب اقیانوس‌های جهان هر روز رکورد روزانه جدیدی را ثبت کرده است.

داده‌های پایش اقلیم نشان می‌دهد که روند گرم‌شدن اقیانوس‌ها از سال 2022 به بعد شتاب چشمگیری گرفته است.

دانشمندان گزارش می‌دهند که شاخص‌های کنونی دمای سطح دریا به‌مراتب بالاتر از میانگین‌های بلندمدت تاریخی قرار دارد و این وضعیت به افزایش رخدادهای بر یک اقلیمی در سراسر جهان دامن زده است.

در واکنش به این شرایط، کارشناسان اقلیم در حال برگزاری وبینارهای اضطراری هستند تا علل و پیامدهای این گرم‌شدن سریع اقیانوس‌ها را بررسی و تحلیل کنند.

📎 منبع: شبکه اجتماعی X

👀 Follow us on social media:
Telegram: https://t.me/mohsen_hamidianpour
Instagram: @mohsen_hamidianpour

هوش مصنوعی و عدالت زیستی ؛ فناوری دیجیتال یا مصرف‌کننده منابع؟ 3️⃣

✍ مهتا بذرافکن

وقتی از هوش مصنوعی حرف می‌زنیم، معمولاً صفحه‌ای را می‌بینیم که پاسخ ما را در چند ثانیه تولید می‌کند؛ اما پشت این صفحه، زیرساختی کاملاً مادی قرار دارد: دیتاسنترها، برق، آب، زمین، تراشه‌ها و شبکه‌های انتقال داده که یک. مکان را اشغال کرده اند.

بر اساس گزارشها مصرف برق مراکز داده جهان در سال ۲۰۲۴ حدود ۴۶۰ تراوات‌ساعت برآورد شده و آژانس بین‌المللی انرژی پیش‌بینی می‌کند این رقم تا سال ۲۰۳۰ به بیش از ۱۰۰۰ تراوات‌ساعت برسد. رشد مراکز داده، به‌ویژه با گسترش هوش مصنوعی، بنابراین فقط یک مسئله فناوری نیست؛ مسئله‌ای مربوط به زیرساخت و منابع طبیعی است.

اما پرسش مهم‌تر این است:
چه کسی این منابع را مصرف می‌کند، چه کسی از منافع AI بهره‌مند می‌شود و هزینه‌های زیست‌محیطی آن بر دوش چه کسانی قرار می‌گیرد؟

مطالعه منتشرشده در PLOS Water هشدار می‌دهد که دیتاسنترها می‌توانند بر دموکراتیک‌بودن حکمرانی آب، پایداری مصرف، هزینه آب و انعطاف‌پذیری تصمیم‌گیری درباره آب اثر بگذارند. نکته بسیار مهم مقاله این است که در بسیاری از موارد، داده عمومی کافی درباره میزان آب مصرفی دیتاسنترها وجود ندارد.

یک مقاله ۲۰۲۵ در AI and Ethics صراحتاً استدلال می‌کند که مصرف و برداشت آب برای cooling دیتاسنترها دارای اثرات محلی است؛ یعنی اثر آن برخلاف بسیاری از پیامدهای انتزاعی دیجیتال، در یک مکان مشخص روی منابع آب و جوامع مشخص ظاهر می‌شود.

این مساله کم کم  در حال طرح جدی در سطوح سیاست گذاری آب است. مثلا در تکزاس مسئله به سطح سیاست‌گذاری رسیده است. در ۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶، فرماندار تگزاس دستور داده جبرای دیتاسنترها و دیگر مصرف‌کنندگان بزرگ آب که الزامات گزارش‌دهی مصرف آب را رعایت نمی‌کنند، مجازات در نظر گرفته شود؛ این اقدام در شرایطی است که رشد زیرساخت AI فشار زیادی بر آب و برق وارد کرده است.

به همین دلیل است که مطالعات درحال توسعه پیامدها هستند و مثلا یک مقاله ۲۰۲۶ درباره عدالت زیست‌محیطی و مراکز داده( environmental justice and data centers) دقیقاً تأکید می‌کند که مسئله فقط انرژی نیست؛ آب، هزینه خدمات عمومی، انتشار کربن و تأثیر بر جوامع محلی باید همزمان دیده شوند.
آنچه مسلم است این است که AI را نمی‌توان فقط با مقدار محاسباتی که انجام می‌دهد سنجید؛ باید آن را با مقدار آب، انرژی، زمین و قدرتی که برای انجام آن محاسبات بسیج می‌شود نیز سنجید.
اگر یک شرکت فناوری از آب و انرژی یک منطقه برای توسعه زیرساخت هوش مصنوعی استفاده کند، اما جامعه محلی در تصمیم‌گیری درباره مکان استقرار، میزان برداشت آب یا اولویت‌های تخصیص منابع نقشی نداشته باشد، مسئله فقط «مصرف آب AI» نیست؛ مسئله عدالت توزیعی، عدالت رویه‌ای و حق مشارکت در حکمرانی منابع است. آیا منافع جهانی هوش مصنوعی و هزینه‌های محلی آن به یک اندازه توزیع می‌شوند؟
درست از همین‌جا، AI به مسئله عدالت اقلیمی تبدیل می‌شود.

دریافت شده از:
🔷 @WaterForUs


👀 Follow us on social media:
Telegram: https://t.me/mohsen_hamidianpour
Instagram: @mohsen_hamidianpour

📢 دویست و پنجاه و ششمین نشست علمی-تخصصی مرکز پژوهش‌های توسعه و آینده‌نگری با عنوان «ال‌نینو در راه ایران؟ تغییرات اقلیمی، تهدیدات، فرصت‌ها و آمادگی برای سازگاری» برگزار می‌شود.
‌
⏰ زمان: روز چهارشنبه ۲۵ شهریورماه  ۱۴۰۵
🕚 ساعت: از ساعت ۱٠:٠٠ الی ۱۲:٠٠
🏢 محل: سالن جلسات دکتر حسین عظیمی مرکز پژوهش‌های توسعه و آینده‌نگری
‌
🔸 دبیر علمی:
👤 محمد ابراهیم‌نیا؛ رئیس امور آب، کشاورزی و محیط‌زیست سازمان برنامه و بودجه کشور
🔹 سخنرانان:
👤 عباس رنجبر سعادت آبادی؛ عضو هیئت علمی پژوهشگاه هواشناسی و علم جو کشور
👤 علی‌اکبر شمسی‌پور؛ استاد اقلیم شناسی دانشکده جغرافیا دانشگاه تهران
👤 کامران امامی؛ نماینده ایران و رئیس اسبق کارگروه بین‌المللی مدیریت تطبیقی سیلاب در ICID
‌
✅️ علاقه‌مندان می‌توانند با مراجعه به تالار مجازی مرکز پژوهش‌های توسعه و آینده‌نگری به نشانی https://nikan.iut.ac.ir/rooms/8oj-1el-gmk-pg8 در این نشست شرکت نمایند.
‌
مرکز پژوهش‌های توسعه و آینده‌نگری
🖥️ www.cdrf.ir
🆔@majaleayandehvatoseh


👀 Follow us on social media:
Telegram: https://t.me/mohsen_hamidianpour
Instagram: @mohsen_hamidianpour