استار لینک چگونه حکمرانی فضای سایبری در ایران را بی اثر کرد؟

استارلینک ، یکی از چیزاییه که مدل سنتی کنترل اینترنت رو تو ایران به چالش کشیده. دلیلش هم خیلی ساده‌ست؛ اینترنت معمولی ما از یه‌سری زیرساخت زمینی رد میشه؛ یعنی اپراتور، ISP، فیبر، لینک‌های بین‌المللی و دروازه‌های خروجی کشور و طبیعتاً هرجایی که این مسیرها تحت کنترل باشن، امکان فیلترینگ، محدودسازی یا حتی قطع ارتباط وجود داره.

ولی استارلینک مسیر ارتباط رو عوض می‌کنه؛ کاربر با ترمینال خودش مستقیماً به ماهواره‌های LEO وصل میشه و ترافیک از شبکه ماهواره‌ای به اینترنت جهانی می‌رسه، بنابراین برای برقرار کردن این ارتباط لازم نیست مسیر اصلی از اپراتور یا زیرساخت اینترنت داخلی ایران عبور کنه.

همین موضوع باعث میشه وقتی اینترنت زمینی کشور دچار اختلال یا خاموشی میشه، داشتن یک مسیر ماهواره‌ای مستقل بتونه برای بعضی کاربران همچنان امکان دسترسی به اینترنت جهانی رو فراهم کنه. نکته مهم اینجاست که استارلینک به معنی شکست کامل فیلترینگ یا بی‌اثر شدن کامل حکمرانی سایبری نیست؛ چون خود ترمینال‌ها قابل شناسایی هستن، روی سیگنال‌های ماهواره‌ای میشه ایجاد اختلال کرد و حتی تجهیزات فیزیکی هم می‌تونن هدف محدودیت یا جمع‌آوری قرار بگیرن.


ولی اتفاق مهم اینه که معادله عوض شده؛ قبلاً کنترل زیرساخت زمینی تا حد زیادی یعنی کنترل مسیر دسترسی به اینترنت، اما با اینترنت ماهواره‌ای دیگه کنترل فیبر و ISP به‌تنهایی به معنی کنترل تمام مسیرهای ارتباطی نیست. در واقع استارلینک یک لایه ارتباطی خارج از زیرساخت سنتی کشور ایجاد می‌کنه و همین باعث میشه در شرایطی مثل قطعی گسترده اینترنت، برای بخشی از کاربران یک مسیر جایگزین وجود داشته باشه.

مسئله فقط این نیست که استارلینک اینترنت میده؛ مسئله اصلی اینه که بخشی از ارتباط می‌تونه از مسیری انجام بشه که زیرساخت زمینی داخل کشور نقش مستقیمی در ایجاد اون اتصال نداره. همین موضوع مفهوم «کنترل کامل مسیر ارتباطات» رو سخت‌تر می‌کنه و باعث شده اینترنت ماهواره‌ای به یکی از چالش‌های مهم مدل سنتی حکمرانی و کنترل اینترنت تبدیل بشه.


@ModernLan